Karpiowate

Karpiowate
Cyprinidae[1]
Ilustracja
Przedstawiciel rodziny – Cyprinus carpio
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

promieniopłetwe

Rząd

karpiokształtne

Rodzina

karpiowate

Karpiowate[2] (Cyprinidae) – rodzina ryb karpiokształtnych. Jej przedstawiciele to głównie ryby słodkowodne, często akwariowe. Wiele gatunków ma duże znaczenie gospodarcze. Do karpiowatych zaliczane są m.in. karpie, karasie, amury, płocie i brzanki. Ozdobną formą hodowlaną zyskującą coraz większą popularność jest karp koi.

Występowanie

Ameryka Północna, Afryka, Europa i Azja.

Cechy charakterystyczne

Ciało większości gatunków jest pokryte łuskami, rzadko nagie. Pęcherz pławny duży, dwukomorowy. Brak wyodrębnionego żołądka. Karpiowate nie mają właściwych zębów, występują u nich nieliczne, dobrze rozwinięte zęby gardłowe oraz płytki rogowe (tzw. żarna) służące do rozcierania pokarmu. Wszystkie gatunki są jajorodne. Samce – zwykle mniejsze od samic – wcześniej osiągają dojrzałość płciową.

Osiągają długość od ok. 1 cm (Paedocypris micromegethes) do ponad 2,5 m (Catlocarpio siamensis). Wśród karpiowatych występują gatunki drapieżne, roślinożerne i wszystkożerne. Bytują w wodach słodkich, tylko nieliczne w wodach słonawych. Ugaj (Tribolodon brandtii) może przebywać w wodzie słonej.

Klasyfikacja

Przynależność do rodziny karpiowatych była różnie ujmowana w historii. Na początku XXI w. była uznawana za najliczniejszą w gatunki rodzinę kręgowców[3][4]. W 2014 roku Richard van der Laan, William Eschmeyer i Ronald Fricke opublikowali ówcześnie akceptowany system[5], w którym dzielono ją na podrodziny:

  • Acheilognathinae
  • Cyprininae
  • Barbinae
  • Labeoninae
  • Tincinae
  • Xenocypridinae
  • Gobioninae
  • Leuciscinae
  • Danioninae
  • Alburninae
  • Leptobarbinae
  • kilkanaście rodzajów incertae sedis (bez przypisania do podrodziny).

W następnych latach część z tych rodzin podniesiono do rangi rodziny (np. różankowate, jelcowate, linowate, Xenocyprididae) jednocześnie wyróżniając nowe podrodziny. Przy tym ujęciu w 2025 roku w bazie Catalog of Fishes rodzina karpiowatych dzieliła się na podrodziny[6]:

  • Labeoninae
  • Probarbinae
  • Torinae
  • Smiliogastrinae
  • Cyprininae
  • Acrossocheilinae
  • Barbinae
  • Spinibarbinae
  • Schizothoracinae
  • Schizopygopsinae.

W tym ujęciu baza ta uznawała wówczas za potwierdzone 1799 gatunków zebranych w 168 rodzajów[7].

W bazie Catalog of Fishes w 2025 zaliczano do niej następujące podrodziny i rodzaje[4]:

Acrossocheilinae

  • Acrossocheilus
  • Folifer
  • Onychostoma

Barbinae

Cyprininae

  • Aaptosyax
  • Albulichthys
  • Amblyrhynchichthys
  • Balantiocheilos
  • Carassioides
  • Carassius
  • Cosmochilus
  • Cyclocheilichthys
  • Cyclocheilos
  • Cyprinus
  • Discherodontus
  • Eirmotus
  • Hypsibarbus
  • Kalimantania
  • Laocypris
  • Luciocyprinus
  • Mystacoleucus
  • Neobarynotus
  • Parasikukia
  • Paraspinibarbus
  • Parator
  • Poropuntius
  • Procypris
  • Pseudosinocyclocheilus
  • Puntioplites
  • Rohteichthys
  • Sawbwa
  • Scaphognathops
  • Sikukia
  • Sinocyclocheilus
  • Troglocyclocheilus
  • Typhlobarbus

Labeoninae

  • Ageneiogarra
  • Altigena
  • Bangana
  • Barbichthys
  • Ceratogarra
  • Cirrhinus
  • Cophecheilus
  • Crossocheilus
  • Decorus
  • Diplocheilichthys
  • Discocheilus
  • Discogobio
  • Epalzeorhynchos
  • Fivepearlus
  • Garra
  • Garroides
  • Guigarra
  • Gymnostomus
  • Henicorhynchus
  • Hongshuia
  • Incisilabeo
  • Labeo
  • Labiobarbus
  • Lanlabeo
  • Linichthys
  • Lobocheilos
  • Longanalus
  • Mekongina
  • Osteochilus
  • Paracrossochilus
  • Parapsilorhynchus
  • Paraqianlabeo
  • Parasinilabeo
  • Placocheilus
  • Prolixicheilus
  • Protolabeo
  • Pseudocrossocheilus
  • Pseudogyrinocheilus
  • Pseudoplacocheilus
  • Ptychidio
  • Qianlabeo
  • Rectoris
  • Schismatorhynchos
  • Semilabeo
  • Sinigarra
  • Sinilabeo
  • Sinocrossocheilus
  • Speolabeo
  • Stenorynchoacrum
  • Supradiscus
  • Tariqilabeo
  • Thynnichthys
  • Vinagarra
  • Zuojiangia

Probarbinae

  • Catlocarpio
  • Probarbus

Schizothoracinae

Schizopygopsinae

Smiliogastrinae

Spinibarbinae

  • Spinibarbichthys
  • Spinibarbus

Torinae

  • Acapoeta
  • Arabibarbus
  • †Atlantor
  • Carasobarbus
  • Hypselobarbus
  • Labeobarbus
  • Lepidopygopsis
  • Mesopotamichthys
  • Naziritor
  • Neolissochilus
  • Osteochilichthys
  • Pterocapoeta
  • Sanagia
  • Tor

Galeria

Gatunki zaliczane do rodziny karpiowatych w szerokim ujęciu z początku XXI w.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Cyprinidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. ↑ Krystyna Kowalska, Jan Maciej Rembiszewski, Halina Rolik Mały słownik zoologiczny, Ryby, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973
  3. ↑ Joseph S. Nelson: Fishes of the World. Wyd. 4. John Wiley & Sons, 2006. ISBN 0-471-25031-7. (ang.).
  4. 1 2 Ron Fricke, William Neil Eschmeyer, Richard van der Laan (red.), SEARCH, [w:] Eschmeyer’s Catalog of Fishes, California Academy of Sciences, 7 czerwca 2012 [dostęp 2012-08-03] (ang.).
  5. ↑ Richard van der Laan, William Eschmeyer, Ronald Fricke, Family-group names of Recent fishes, Auckland: Magnolia Press, s. 37–41, DOI: 10.11646/zootaxa.3882.1.1, ISBN 978-1-77557-573-3, ISSN 1175-5326.
  6. ↑ Eschmeyer's Catalog of Fishes Classification [online] [dostęp 2025-11-12] [zarchiwizowane z adresu 2025-11-12].
  7. ↑ Species by Family/Subfamily [online], Eschmeyer's Catalog of Fishes [dostęp 2025-11-12] [zarchiwizowane z adresu 2025-11-12].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.