Katarzyna Kobro

Katarzyna Kobro
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

26 stycznia 1898
Moskwa

Data i miejsce śmierci

21 lutego 1951
Łódź

Zawód, zajęcie

rzeźbiarka

Replika (5:1) rzeźby Katarzyny Kobro (plener „What Now?”, 1986, Elbląg)
Grób Katarzyny Kobro-Strzemińskiej i jej córki, Niki Strzemińskiej, na cmentarzu prawosławnym na Dołach w Łodzi (2007)

Katarzyna Kobro (ur. 14 stycznia?/26 stycznia 1898 w Moskwie (lub Rydze[1]), zm. 21 lutego 1951 w Łodzi) – polska rzeźbiarka awangardowa pochodzenia niemiecko-rosyjskiego[2].

Życiorys

Katarzyna Kobro urodziła się 14 lub 26 stycznia 1898 w Moskwie jako córka Jewgenii Rozanow i Mikołaja von Kobro.

Wczesne lata życia spędziła w Rydze, a następnie w 1915 roku przeprowadziła się z rodziną do Moskwy. Tam ukończyła ewakuowane z Warszawy III Żeńskie Gimnazjum Warszawskie. W latach 1917–1920 studiowała w Moskiewskiej Szkole Malarstwa, Rzeźby i Architektury[1]. Była członkinią Moskiewskiego Związku Artystów, obok m.in. Kazimierza Malewicza, Olgi Rozanowej, Lubow Popowej, Władimira Tatlina i Aleksandra Rodczenki.

W 1920 roku Kobro wyszła za mąż za, poznanego w Moskwie, awangardowego artystę Władysława Strzemińskiego (1893–1952). Na początku 1922 roku uciekła do Polski i w 1924 roku uzyskała obywatelstwo polskie. Ich jedynym dzieckiem była Nika Strzemińska (ur. 1936, zm. 2001), lekarz psychiatra i pisarka, propagatorka sztuki swoich rodziców.

Po powrocie do Polski Kobro z mężem osiedliła się w małym polskim miasteczku Szczekociny, a później przeniosła się do Koluszek, gdzie pracowała jako nauczycielka. W 1926 roku Kobro wraz z architektami Bohdanem Lachertem i Szymonem Syrkusem założyła grupę Praesens, ale w 1929 roku odeszła z niej z powodu różnic merytorycznych. Kobro, Strzemiński, malarz Henryk Stażewski oraz poeci Jan Brzękowski i Julian Przyboś założyli następnie Grupę a.r., której nazwę zazwyczaj interpretuje się jako „artyści rewolucyjni” lub „realna awangarda”[1].[2] Współtworzyła również grupę „Blok”.

Odegrała kluczową rolę w powstaniu Muzeum Sztuki w Łodzi. W 1932 roku wraz z mężem dołączyła do grupy Abstraction-Création. W 1937 roku Kobro podpisała Manifest Dimensionist z 1936 roku, opublikowany przez Jeana Arpa, Marcela Duchampa i László Moholy-Nagya.

Zmarła w 1951 roku. Została pochowana w Łodzi, w części prawosławnej cmentarza Doły.

Twórczość

Mural w Warszawie na ul. Pawiej

Katarzyna Kobro w swojej tówrczości odeszła od pojmowania rzeźby jako bryły oraz od centrum kompozycyjnego, tak by każdy punkt rzeźby był jednakowo ważny[1]. Jej pojmowanie rzeźby ma fundamentalne znaczenie dla polskiej sztuki nowoczesnej. Kobro zrewolucjonizowała myślenie o rzeźbie[1], co wpłynęło na wielu awangardowych artystów, m.in. Belga Georges’a Vantongerloo, którego twórczość widocznie ewoluowała w latach dwudziestych i trzydziestych, częściowo pod wpływem prac Kobro[3]. Jako pionierka nowatorskiej, wielowymiarowej rzeźby abstrakcyjnej, odrzucała estetyzm i opowiadała się za integracją rytmu przestrzennego i osiągnięć naukowych ze sztuką wizualną.

Dopiero pięć lat po śmierci artystki miała miejsce jej pierwsza powojenna wystawa – wspólna z Władysławem Strzemińskim. Większość jej dzieł znajduje się w Muzeum Sztuki w Łodzi.

Od 2001 przyznawana jest nagroda jej imienia[1].

W 2009 Teatr Telewizji zrealizował sztukę o tytule Powidoki w reż. Macieja Wojtyszki, w której ukazano życie prywatne Katarzyny Kobro i Władysława Strzemińskiego[4].

W 1986 Gerard Kwiatkowski zainicjował powstanie repliki rzeźby „Kompozycja Przestrzenna” Katarzyny Kobro w Elblągu w pobliżu Centrum Sztuki Galerii EL[5].

Książki o Katarzynie Kobro

  • Katarzyna Kobro (1898–1951). W setną rocznicę urodzin, Muzeum Sztuki w Łodzi, Łódź 1998, ISBN 83-906130-9-3.
  • Nika Strzemińska: Katarzyna Kobro, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 1999, ISBN 83-87367-57-5; wyd. II, 2004, ISBN 83-7383-042-1.
  • Marzena Bomanowska: 7 rozmów o Katarzynie Kobro, Muzeum Sztuki, Łódź 2011, ISBN 978-83-87937-97-3.
  • Małgorzata Czyńska: Kobro. Skok w przestrzeń, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2015, ISBN 978-83-8049-042-0.

Upamiętnienia

  • Liceum Sztuk Plastycznych w Zduńskiej Woli – w 2008 roku nadano mu imię Katarzyny Kobro[6]

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 Michał Laszczkowski: Kobiety niepodległej. Warszawa: Biuro Programu „Niepodległa”, 2021, s. 73. ISBN 978-83-956053-2-1.
  2. 1 2 Katarzyna Kobro | Życie i twórczość | Artysta [online], Culture.pl [dostęp 2022-01-23].
  3. ↑ Michał Wenderski, Cultural Mobility in the Interwar Avant-Garde Art Network: Poland, Belgium and the Netherlands, Routledge, 2018, s. 88–90, ISBN 978-1-138-49354-4.
  4. ↑ filmpolski.pl: Powidoki.
  5. ↑ Centrum Sztuki Galeria EL, Otwarta Galeria. Formy przestrzenne w Elblągu. Przewodnik, Elbląg 2015, s. 50–54, ISBN 978-83-92721-7-3.
  6. ↑ Decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 21.10.2006 r. o nadaniu szkole imienia Katarzyny Kobro [online], 21 października 2006 (pol.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.