Katedra w Orvieto

Katedra w Orvieto

Duomo di Orvieto

katedra
Widok z południowego zachodu
Państwo	Włochy
Region	Umbria
Miejscowość	Orvieto
Adres	Piazza del Duomo, 26, 05018 Orvieto TR
Wyznanie	katolickie
Kościół	rzymskokatolicki
Diecezja	Orvieto-Todi
Wezwanie	Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
Wspomnienie liturgiczne	15 sierpnia
Historia Data rozpoczęcia budowy 13 listopada 1290 Data zakończenia budowy 1532
Dane świątyni Styl gotyk Liczba naw 3
Położenie na mapie Umbrii Katedra w Orvieto
Położenie na mapie Włoch Katedra w Orvieto
42°43′02″N 12°06′49″E/42,717222 12,113611
Strona internetowa

Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (wł. Cattedrale di Santa Maria Assunta, znana również jako Duomo di Orvieto) – gotycka świątynia rzymskokatolicka znajdująca się we włoskim mieście Orvieto. Główny kościół diecezji Orvieto-Todi.

Budowę katedry rozpoczęto 13 listopada 1290 w obecności papieża Mikołaja IV, kamień węgielny wmurował bp Francesco Monaldeschi. Wzniesiono ją na miejscu starszej katedry, kolegiaty San Costanzo i okolicznych budynków^[1][2]. Około 1310 rozpoczęto budowę fasady według projektu Lorenza Maitaniego, którą ukończono w roku 1532^[3]. Kaplicę Korporału wzniesiono w latach 1350–1356, a kaplicę San Brizio – w latach 1408–1444. W II połowie XVI wieku wzniesiono trzy z czterech sterczyn fasady według projektu Ippolita Scalzy^[4]. W XIX wieku katedrę poddano renowacji^[5]. 29 stycznia 1889 papież Leon XIII wyniósł świątynię do godności bazyliki mniejszej. 17 czerwca 1990 katedrę odwiedził papież Jan Paweł II^[6].

Świątynia gotycka, trójnawowa, o układzie bazylikowym. W centrum rozety fasady projektu Andrei Orcagni znajduje się rzeźbiona głowa Chrystusa, a w obramowaniu rozety umieszczono 52 przedstawienia głów świętych. Po bokach rozety znajdują się figury proroków, a nad nią – rzeźby dwunastu apostołów z końca XVI wieku. Mozaiki przedstawiają sceny Zwiastowania św. Annie, Narodzin Maryi, Zaślubin Maryi z Józefem, Ofiarowania Pańskiego i Chrztu Pańskiego. W tympanonie centralnej części fasady pierwotnie znajdowała się mozaika Zmartwychwstania Pańskiego, którą na początku XVIII wieku skuto z powodu złego stanu technicznego i zastąpiono sceną koronacji Maryi. Drzwi prowadzące do kościoła wykonał Emilio Greco w latach 60. XX wieku, mimo kontrowersji dotyczących poszanowania historycznej fasady zainstalowano je 11 sierpnia 1970^[3].

Posadzka katedry wyłożona jest czerwonym marmurem z kamieniołomu w Prodo. Prezbiterium dekorują freski przedstawiające sceny z życia Matki Bożej, a sklepienie zdobi scena jej koronacji. Rzeźby zdobiące świątynię wykonano między latami 50. XVI wieku a latami 20. XVIII wieku. Po XIX-wiecznej renowacji rzeźby schowano w skrzyniach w piwnicach katedry, w 2006 roku wystawiono je w pobliskim kościele św. Augustyna, a od 2019 roku ponownie znajdują się w swoich pierwotnych lokalizacjach w katedrze. Nad wejściem do kaplicy Korporału znajdują się organy z 1584 roku^[5]. Kaplicę San Brizio pokrywają freski, rozpoczęte przez Fra Angelico w 1447 roku (przedstawienie Chrystusa jako sędziego tronującego na obłoku oraz proroków) i ukończone przez Lucę Signorellego w latach 1499–1504 (podobizny świętych na sklepieniu oraz sceny kłamstw Antychrysta, końca świata i sądu ostatecznego na ścianach)^[7]. W krypcie zachował się fresk Ukrzyżowania Pańskiego pędzla Coli Petrucciolego z 1380 roku^[8].

W katedrze przechowywany jest tzw. korporał z Bolseno. Wiąże się on z cudem z 1263 roku, gdy podczas mszy w Bolseno z hostii miały popłynąć krople krwi, które następnie wsiąkły w korporał. Papież Urban IV nakazał przenieść go do Orvieto, a w połowie XIV wieku umieszczono go w kaplicy bocznej, zwanej Kaplicą Korporału. Autorem fresków na ścianach kaplicy jest Ugolino di Prete Ilario, a dekoracji sklepienia, imitującej gwiaździste niebo – Giacomo da Bologna. Korporał umieszczono w tabernakulum zaprojektowanym przez Niccolò ze Sieny i wykonanym przez Andreę Orcagnę. Obraz na prawej ścianie kaplicy przedstawia Marię wśród aniołów, wykonał go w połowie XIV wieku Lippo Memmi^[9].

• 
  Widok z południa
• 
  Widok z północnego wschodu
• 
  Fasada
• 
  Wnętrze
• 
  Freski w kaplicy San Brizio
• 
  Kaplica Korporału
• 
  Chrzcielnica
• 
  Organy