Kaweh Pur Rahnama

Kaweh Pur Rahnama
‏کاوه پوررهنما‎
Ilustracja
Kaweh Pur Rahnama w 2006 r.
Data i miejsce urodzenia

24 kwietnia 1937
Teheran

Data i miejsce śmierci

1 marca 2012
Magdalenka

Zawód, zajęcie

iranista, pisarz

Narodowość

persko-polska

Alma Mater

Nacjonalna Akademija za Teatralno i Filmowo Izkustwo NATFIZ (Wyższa Szkoła Teatralna) w Sofii, PWSFTviT w Łodzi

Kaweh Pur Rahnama /wym. imienia: Kawe/ (pers. ‏کاوه پوررهنما‎; ur. 24 kwietnia 1937 w Teheranie, zm. 1 marca 2012 w Magdalence) – zamieszkały w Polsce i tworzący po polsku pisarz pochodzenia irańskiego, glottodydaktyk i intelektualista, wieloletni pracownik i wykładowca Instytutu Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego, z wykształcenia reżyser. Pomysłodawca, autor i współautor wielokrotnie wznawianej serii podręczników do nauki języka perskiego dla polskojęzycznych.

Życiorys

Pur Rahnama w 1972 r.

Po maturze wstąpił do Korpusu Kadetów. Został porucznikiem marynarki wojennej. Ze względu na zaangażowanie w irańskiej Partii Komunistycznej został zaocznie skazany na karę śmierci i był zmuszony uciekać z Iranu pod fałszywym nazwiskiem. Trafił do Sofii, gdzie ukończył Wyższą Szkołę Teatralną[1], a następnie do Polski, gdzie został absolwentem szkoły filmowej w Łodzi. Podczas studiów wyreżyserował na tej uczelni trzy etiudy szkolne, na drugim roku dokumentalną[2] „Wieczorną klasówkę” (1966) i fabularną[3] „Portfel” (1966) oraz na roku trzecim etiudę fabularną[3] „Start” (1967), do której napisał również scenariusz[4]. Natomiast jego pracą dyplomową był pełnometrażowy film fabularny zatytułowany Nie ma powrotu Johnny[5], którego opiekunką artystyczną była Wanda Jakubowska[6.1]. W rolach głównych wystąpili w nim Nguyen Van Quynh w roli Wietnamczyka oraz Jack Recknitz w roli Amerykanina. Film trafił na ekrany kin, a jego premiera odbyła się 28 kwietnia 1970 w nieistniejącym już warszawskim kinie „Skarpa”[6.2].

Ostatni raz Pur Rahnama pracował na planie filmowym w roku 1971, kiedy to był jednym z trojga współpracowników Wandy Jakubowskiej, gdy kręciła ona film obyczajowo-komediowy pt. „150 na godzinę”[7].

Pur Rahnama 18 maja 2006 r. podczas ceremonii wręczenia Medalu UW, fot. Ivonna Nowicka

W maju 2006 Pur Rahnama został uhonorowany przez władze Uniwersytetu Warszawskiego Medalem Uniwersytetu Warszawskiego „W uznaniu za wieloletnią pracę i pasję dydaktyczną oraz zaangażowanie w tworzenie iranistyki warszawskiej, a także w podzięce za upowszechnianie kultury perskiej”.

Ostatnia powieść, Dziesięciu Irańczyków i trup w Warszawie, zawiera wątki autobiograficzne.

Klepsydra poświęcona Pur Rahnamie w Zakładzie Iranistyki UW, na którym pracował, fot. Ivonna Nowicka
Grób Kawego Pur Rahnamy w dniu pogrzebu, 10 marca 2012, fot. Ivonna Nowicka
Grób Kawego Pur Rahnamy i jego małżonki, fot. Ivonna Nowicka

Kaweh Pur Rahnama pochowany jest wraz z żoną Izabellą de la Tour Pur Rahnama na cmentarzu parafialnym w Magdalence[8].

Publikacje

Powieści:

  • Dziesięciu Irańczyków i trup w Warszawie, Warszawa, Wyd. Akademickie Dialog 2006
  • Miłości na imię Sufi, Warszawa, Muza S.A. 1998
  • Mitra (z: Marian Reniak), Warszawa, Wyd. MON 1988

Podręczniki do nauki języka perskiego:

  • Język perski. Część I dla początkujących, Warszawa, Wydawnictwa UW 1980, 1990; Wyd. Akademickie Dialog 1999, 2007
  • Język perski. Część II Język prasowy, razem z Moniką Chwilczyńską-Wawrzyniak, Warszawa, Wydawnictwa UW 1988, 1990
  • Język perski. Część III Język kolokwialny, Warszawa, Wydawnictwa UW 1986; Wyd. Akademickie Dialog 2001, 2010 (wyd. zmienione i poprawione)
  • Język perski. Część IV Język techniczny i administracyjny, razem z Izabellą Pur Rahnama, Warszawa, Wydawnictwa UW 1997
  • Język perski. Część V Język mediów, razem z Małgorzatą Wróblewską, Warszawa, Wyd. Akademickie Dialog 2001

Pomocnicze materiały dydaktyczne:

  • Kultura Iranu. Wybór tekstów, Warszawa, Wydawnictwa UW 1978
  • Wybór tekstów ekonomicznych i handlowych, Warszawa, Wydawnictwa UW 1978
  • Współczesna literatura perska. Wybór tekstów, Warszawa, Wydawnictwa UW ok. 1978

Upamiętnienia

Film dyplomowy Pur Rahnamy doczekał się omówienia Przemysława Benkena w referacie pt. „Propagandowy obraz konfliktu w Indochinach na przykładzie polskiego filmu wojennego Nie ma powrotu Johnny z 1969 r.” wygłoszonym na ogólnopolskiej konferencji naukowej „Filmowcy w rzeczywistości politycznej Polski Ludowej” zorganizowanej przez IPN Szczecin, Szczecin 24.05.2023[9].

Recenzje i omówienia filmu „Nie ma powrotu Johnny”

  • 1970 - Węgierski B., „Na planie filmu Nie ma powrotu, Johnny”, „Gazeta Poznańska. Magazyn Miejski”, 21.09.1969, nr 20,
  • 1970 - „Nie ma powrotu Johnny – polski film o Wietnamie”, „Kurier Polski”, 10.04.1970,
  • 1970 - Gazda J., „Dwaj w dżungli”, „Głos Pracy”, 29.04.1970,
  • 1970 - Klaczyński Z., „Wietnamska przypowieść”, „Trybuna Ludu”, 3.05.1970,
  • 1970 - Czyńska I., „W nadbałtyckim Wietnamie”, „Ekran”, 3.05.1970,
  • 1970 - „Nie ma powrotu Johnny – polski film o Wietnamie”, „Kurier Polski”, 10.04.1970,
  • 1970 - Wiącek Tadeusz, „Nie ma powrotu Johnny”, „Słowo Ludu”, 11.05.1970,
  • 1970 - Szypulska R., „Droga donikąd”, „Żołnierz Wolności”, 12.05.1970,
  • 1970 - Michalski Czesław, Recenzja filmowa Nie ma powrotu Johnny, „Sztandar Ludu”, 19.05.1970,
  • 1970 - Jackiewicz Aleksander, „Johnny”, „Życie Literackie”, 24.05.1970
  • 2025 - Orłowska Katarzyna, "Nie ma powrotu Johnny". Zapomniany polski film o wojnie w Wietnamie. Gdańskie Studia Azji Wschodniej, Nr 27 (2025), 167–183.
  • 2025 - Benken Przemysław, „’Jeśli chodzi o wielką metafizyczną ideę polityczną, to jest ona znakomita’. Obraz drugiej wojny indochińskiej w filmie Nie ma powrotu Johnny z 1969 r.”, w: Gańczak Filip, Ligarski Sebastian (red.), „Filmowcy w rzeczywistości politycznej Polski Ludowej”, Szczecin-Warszawa 2025.

Przypisy

  1. ↑ Fakty o Kawem [online], peterlin.pl [dostęp 2021-07-06] [zarchiwizowane z adresu 2016-04-08].
  2. ↑ Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w Łodzi: Wieczorna klasówka. filmpolski.pl. [dostęp 2025-12-03]. (pol.).
  3. 1 2 PWSFTViT: Portfel. filmpolski.pl. [dostęp 2025-12-03]. (pol.).
  4. ↑ PWSFTViT: Kaveh Pur Rahnama. filmpolski.pl. [dostęp 2025-12-03]. (pol.).
  5. ↑ Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny: Nie ma powrotu Johnny. fototeka.fn.org.pl. [dostęp 2023-06-06]. (pol.).
  6. Katarzyna Orłowska. "Nie ma powrotu Johnny". Zapomniany polski film o wojnie w Wietnamie. „Gdańskie Studia Azji Wschodniej”. 27, 2025. Sopot: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego. DOI: 10.4467/23538724GS.25.012.21949. ISSN 2084-2902. [dostęp 2025-12-03].
    1. ↑ S. 169, cytat: Opiekunką artystyczną Nie ma powrotu Johnny była Wanda Jakubowska (...).
    2. ↑ S. 181, cytat: Opiekunką artystyczną Nie ma powrotu Johnny była Wanda Jakubowska (...).
  7. ↑ PWSFTViT: 150 na godzinę. filmpolski.pl. [dostęp 2025-12-03]. (pol.).
  8. ↑ Ivonna Nowicka: Kaweh “Kaveh” Pur Rahnama. www.findagrave.com, 2022-01-09. [dostęp 2025-12-03]. (ang.).
  9. ↑ Program Ogólnopolskiej konferencji naukowej „Filmowcy w rzeczywistości politycznej Polski Ludowej” – Szczecin, 23–24 maja 2023. szczecin.ipn.gov.pl, 2023. [dostęp 2023-06-06]. (pol.). Por. zamieszczony w dole strony w seksji „Pliki do pobrania” plik .pdf „Program konferencji (pdf, 471.34 KB”, s. 5.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.