Kazimierz Garstka

Kazimierz Garstka
Eta
Ilustracja
major geograf major geograf
Data i miejsce urodzenia

17 października 1896
Bukaczowce

Data i miejsce śmierci

4–7 kwietnia 1940
Katyń

Przebieg służby
Lata służby

1914–1940

Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie

Formacja

Legiony Polskie

Jednostki

1 pułk piechoty LP
Polska Siła Zbrojna
2 pułk piechoty
47 pułk strzelców
WIG

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-sowiecka
II wojna światowa
kampania wrześniowa

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920–1941, czterokrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi (II RP) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Kazimierz Garstka ps. „Eta” (ur. 17 października 1896 w Bukaczowcach, zm. 4–7 kwietnia 1940 w Katyniu) – major geograf Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

Syn Jana i Zuzanny z Szybowiczów[1] urodzony w Bukaczowcach, w ówczesnym powiecie rohatyńskim Królestwa Galicji i Lodomerii[2][3][4]. Od 1911 należał do X Drużyny Skautowej, a w okresie od 18 maja 1913 do 6 sierpnia 1914 do Związku Strzeleckiego we Lwowie[5][1], gdzie posługiwał się pseudonimem „Eta"[6]. Uczęszczał do seminarium nauczycielskie we Lwowie[1], które ukończył zdanym egzaminem dojrzałości[7]. Ponadto w tym czasie należał do stowarzyszenia „Bojkot" towarów niemieckich[6].

7 sierpnia 1914 wcielony do I batalionu uzupełniającego 1 pułku piechoty Legionów Polskich[6][1]. Następnie w szeregach 4 i 2 kompanii[3] wziął udział we wszystkich działaniach tego pułku[6]. 25 października 1915 został ranny pod Kuklami[2] na Wołyniu[7]. Ukończył Szkołę Oficerską w Zambrowie[3].

„Za udział w walkach 1 pp Leg. Pol. dzielność i odwagę, szczególnie w walkach pod Tarłowem /.../ i na Wołyniu w okolicy Niesuchojedy”[8], 17 maja 1922 odznaczono go orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasy[9], a we wniosku o jego nadanie – popartym 15 kwietnia 1922 przez płk Edwarda Rydza-Śmigłego[10][1] – czytamy[11][1]:

Sierżant Garstka, jako podoficer za frontowy z plutonem 2.kompanji, a następnie jako sierżant - podof. tejże kompanji odznaczył się wielokrotnie swą odwagą. W ataku pod Tarłowem z plutonem swym jeden z pierwszych przedostał się przez przeszkody druciane, następnie w pościgu dotarł aż do rz. Kamiennej. W działaniach na Wołyniu w okolicach Niesuchojedy we wrześniu 1915 r. wyróżnił się przez dwókrotne niezwykle śmiałe wywiady w kierunku na Kamień, następnie odznaczył się w patrolach na Bezeranę w styczniu 1916 r.

Po kryzysie przysięgowym wcielony do armii austriackiej[1]. Ponownie raniony 19 grudnia 1917 na froncie włoskim[1] pod Cortellaco[7]. Po wyleczeniu w kwietniu 1918 zbiegł i wstąpił pod zmienionym nazwiskiem „Szybowicz Kazimierz"[6] do Polskiej Siły Zbrojnej[1], przydzielony do 8 kompanii 2 pułku piechoty[8]. Od 22 czerwca 1918 student w Wyższej Szkole Mierniczej[6] przy Wojskowym Instytucie Geograficznym[1], którą ukończył awansem na podporucznika 1 marca 1919[8] i dostał przydział do WIG jako topograf[1]. W listopadzie 1918 brał czynny udział w rozbrajaniu Niemców w Warszawie[6][1]. W lipcu 1919 awansował na porucznika[1]. Podczas wojny polsko-bolszewickiej bronił Warszawy w szeregach 47 pułku strzelców[6][2]. W 1920 pełnił służbę w Oddziale Pomiarów Wojskowych przy 1 Armii. Po wojnie nadal służył w WIG do 1939[8][1]. 31 marca 1924 został mianowany kapitanem[1] ze starszeństwem z 1 lipca 1923 i 6. lokatą w korpusie oficerów geografów[12]. Na stopień majora został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 1. lokatą w korpusie oficerów geografów[13].

W czasie kampanii wrześniowej ewakuowany z Wojskowym Instytutem Geograficznym do Lwowa[1]. Po agresji ZSRR na Polskę, 17 września 1939 w Hoszczy dostał się do niewoli sowieckiej[14][a]. Początkowo 26 października 1939 był przetrzymywany w Obozie jenieckim NKWD w Putywlu[14], a następnie w listopadzie tego roku został przewieziony do obozu w Kozielsku[14][2][1]. Między 3 a 5 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku – lista wywózkowa bez numeru z 2 kwietnia 19140[14][2], pozycja 76[1]. Między 4 a 7 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu[14][2][1] przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu[15][16]. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne[17][18]. W 1943 zidentyfikowano go podczas ekshumacji nadzorowanych przez Niemców[19], pod numerem 2185[20][21][14][2][22] – raport dzienny z 15 maja 1943[14]. Przy jego szczątkach znaleziono świadectwo szczepienia w Kozielsku nr 893, wizytówki na nazwisko Zofia Garstkowa oraz legitymację krzyża „Virtuti Militari"[23][22]. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 02185[23]. W Archiwum Robla wymieniony w niedatowanym spisie nazwisk oficerów Wojskowego Instytutu Geograficznego, w pamiętniku znalezionym przy szczątkach Zygmunta Gosiewskiego[24] (pakiet 01872-04)[14].

Jego grób symboliczny znajduje się na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 284 a wprost-6-25)[25].

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownika[26][27][28]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Kazimierz Garstka był mężem Zofii z Targów (zm. 1958), z którą miał córkę Jadwigę (1932–2006)[8][2][25].

Upamiętnienie

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II w Holonkach, został zasadzony Dąb Pamięci honorujący Kazimierza Garstkę[29].

Ordery i odznaczenia

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ Według Bogusława Polaka we wrześniu 1939 ewakuowany wraz z WIG do Lwowa, gdzie wziął udział w obronie miasta[8].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Banaszek, Roman i Sawicki 2000 ↓, s. 79.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 155.
  3. 1 2 3 Polak (red.) 1993 ↓, s. 57.
  4. 1 2 Kolekcja ↓, s. 1.
  5. 1 2 3 4 5 Kolekcja ↓, s. 3.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 Kolekcja ↓, s. 4.
  7. 1 2 3 Kolekcja ↓, s. 2.
  8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Polak (red.) 1993 ↓, s. 59.
  9. 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 4 stycznia 1923, s. 6.
  10. ↑ Kolekcja ↓, s. 7.
  11. ↑ Kolekcja ↓, s. 6.
  12. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 32 z 2 kwietnia 1924 roku, s. 178.
  13. ↑ Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 480.
  14. 1 2 3 4 5 6 7 8 Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 257.
  15. ↑ 20 lat temu otwarto Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu - Redakcja Polska - polskieradio.pl [online], polskieradio.pl [dostęp 2025-11-18] (pol.).
  16. ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. LIII.
  17. ↑ Historia Zbrodni Katynskiej [online] [dostęp 2025-11-18] (pol.).
  18. ↑ Pierwsze ekshumacje w Katyniu. "Wszystko było przesiąknięte zapachem śmierci" - Historia [online], www.polskieradio.pl [dostęp 2025-11-18] (pol.).
  19. ↑ Instytut Pamięci Narodowej - Kraków, Niemcy w Katyniu w 1943 roku, „Instytut Pamięci Narodowej - Kraków” [dostęp 2025-11-18] [zarchiwizowane z adresu 2024-12-06] (pol.).
  20. ↑ Auswärtiges Amt, „Amtliches Material zum Massenmord von Katyn“, 1943, s. 226 [dostęp 2025-11-18] (niem.).
  21. ↑ Katyń według źródeł niemieckich – 1943 r.. stankiewicze.com. [dostęp 2025-11-18].
  22. 1 2 Lista imienna zaginionych w ZSRR polskich jeńców wojennych z obozów Kozielsk - Ostaszków - Starobielsk, „Orzeł Biały. Polska walcząca o wolność.” (45 (331)), pbc.uw.edu.pl, 6 listopada 1948, s. 4 [dostęp 2025-11-18] (pol.).
  23. 1 2 Mariusz Olczak (red.), Katyń. Listy ekshumacyjne i dokumenty Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża 1943–1944., koszalin.ap.gov.pl, s. 217, ISBN 83-89986-91-4 [dostęp 2025-11-18] (pol.).
  24. ↑ Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 276.
  25. 1 2 Cmentarz Stare Powązki: IGNACY JAN TARG, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2021-10-06].
  26. ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
  27. ↑ Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie. [online], web.archive.org, s. 13 [dostęp 2024-11-18] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-27] (pol.).
  28. ↑ Zbrodnia katyńska, między prawdą i kłamstwem [online], edukacja.ipn.gov.pl, 2008, s. 215 [dostęp 2025-11-18] (pol.).
  29. ↑ Katyń… Ocalić od zapomnienia. [online], katyn-pamietam.pl [dostęp 2025-11-18].
  30. ↑ Lista odznaczonych ofic. i żołnierzy b. 1. p. p. Leg. Pol., „Żołnierz Polski” (25 (304)), zbrojownia.cbw.wp.mil.pl, 22 czerwca 1922, s. 14 [dostęp 2025-11-18], Cytat: por. Garstka-Ewka Kazimierz.
  31. ↑ M.P. z 1931 r. Nr 178, poz. 260 (ISAP)
  32. ↑ M.P. z 1937 r. Nr 64, poz. 97 (ISAP) „za zasługi w służbie wojskowej”.
  33. 1 2 Fotografia Kazimierza Garstki w mundurze kapitana

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.