Kazimierz Lagosz

Kazimierz Lagosz
Ilustracja
Kazimierz Lagosz (przed 1915)
Data i miejsce urodzenia

29 lutego 1888
Krosno

Data i miejsce śmierci

20 września 1961
Warszawa

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

rzymskokatolicki

Prezbiterat

2 lipca 1911

Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi

Kazimierz Lagosz (ur. 29 lutego 1888 w Krośnie, zm. 20 września 1961 w Warszawie) – polski duchowny katolicki, wikariusz kapitulny archidiecezji wrocławskiej (1951–1956) z uprawnieniami biskupa rezydencjalnego, członek ruchu księży patriotów.

Życiorys

Syn Józefa. Święcenia kapłańskie przyjął 2 lipca 1911 r. w archidiecezji lwowskiej. Następnie pracował jako wikary w Monasterzyskach, Jagielnicy i Trembowli. W czasie I wojny światowej był sekretarzem generalnym Centralnego Komitetu Opieki nad Ludnością Ewakuowaną z Galicji. Po wojnie pracował jako wikariusz w katedrze lwowskiej, następnie w Horodence, Kałuszu i Złoczowie[1]. W latach 30. był przejściowo zawieszony w sprawowaniu czynności kapłańskich[2], a następnie został przeniesiony na emeryturę. Mieszkał w Złoczowie, gdzie był członkiem rady miejskiej i Towarzystwa Szkoły Ludowej[3]. Po wybuchu II wojny światowej przedostał się do Krakowa, następnie pracował we Wróblowicach i Kobierzynie[1].

W maju 1945 r. przyjechał do Wrocławia jako członek grupy Bolesława Drobnera organizującego polską administrację w mieście. Pierwsze msze odprawił – 13 maja 1945 r. w kościele św. Antoniego, 20 maja 1945 r. – w kościele św. Bonifacego[1]. Od władz państwowych otrzymał stanowisko referenta do spraw Kościoła rzymskokatolickiego na terenie Wrocławia. Nie posiadał przy tym pełnomocnictwa do działania w imieniu polskich władz kościelnych. Jurysdykcję do działania otrzymał natomiast na miejscu od przebywającego wciąż we Wrocławiu p.o. wikariusza generalnego ks. Josepha Kramera. Niemiecka administracja kościelna wykorzystywała ks. Lagosza w kolejnych miesiącach jako pośrednika w kontaktach z kolejnymi zgłaszającymi się polskimi księżmi, otrzymał on także pełnomocnictwo do organizowania polskiego duszpasterstwa na Dolnym Śląsku. Po śmierci arcybiskupa Wrocławia kard. Adolfa Bertrama ubiegał się bezskutecznie o stanowisko wikariusza kapitulnego, wobec niepowodzeń tych starań próbował zwołać synod diecezjalny duchowieństwa polskiego, atakował sprzyjającą mu początkowo niemiecką kurię[2].

Ustanowiony w sierpniu 1945 r. administrator apostolski ks. Karol Milik mianował go z dniem 1 września 1945 dziekanem wrocławskim i proboszczem parafii św. Bonifacego, w 1948 tzw. archiprezbitrem kierującym bieżącą pracą czterech dekanatów istniejących na terenie Wrocławia. Równocześnie był członkiem Rady Miejskiej i przedstawicielem władz kościelnych w kontaktach z Zarządem Miejskim. Należał do Komisji Księży przy ZBoWiD. 14 października 1949 r. został aresztowany pod zarzutem przywłaszczenia mienia poniemieckiego[4], zwolniono go 18 lutego 1950 r., a sprawę przeciwko niemu umorzono. Po aresztowaniu przez władze komunistyczne ks. K. Milika został w dniu 26 stycznia 1951 r. wybrany wikariuszem kapitulnym. Wybór ten – dokonany pod presją władz przez jedynego kanonika kapituły wrocławskiej pozostającego w tym mieście, ks. Franciszka Niedźbałę – był nieważny z punktu widzenia prawa kanonicznego. Prymas Stefan Wyszyński zdecydował się jednak w dniu 8 lutego 1951 r. udzielić mu jurysdykcji kanonicznej, aby uniknąć schizmy[1].

Jako wikariusz kapitulny starał się rozszerzyć swoje kompetencje, m.in. bez zgody prymasa powołał dodatkowych kanoników honorowych kapituły wrocławskiej, ubiegał się o możliwość wyboru biskupa wrocławskiego bezpośrednio przez miejscową kapitułę tak, by samemu objąć ten urząd. Doprowadził równocześnie do odbudowy zniszczonej w 1945 katedry wrocławskiej, poświęconej 29 lipca 1951 r.[1] Po aresztowaniu Stefana Wyszyńskiego w 1953 r. potępił jego działalność jako szkodliwą. Pod presją władz państwowych wydał w 1954 r. decyzję o likwidacji niektórych śląskich domów zakonnych. W roku 1955 szykanował księży, którzy odmówili udziału w propagandowym proteście przeciwko umieszczeniu w Annuario Pontificio nazw diecezji na ziemiach polskich według stanu przed II wojną światową, m.in. usunął ze stanowiska wykładowcę w seminarium duchownym ks. Wincentego Urbana[5]. W tym samym roku podjął próbę zwołania synodu diecezjalnego, czego ostatecznie zabroniła Stolica Apostolska. W grudniu 1956 r. został zwolniony z urzędu i przekazał swoje obowiązki przybyłemu do Wrocławia bp Bolesławowi Kominkowi, sam zaś wyjechał do Warszawy[1]. Po 1956 r. prowadzono przeciwko niemu wewnątrzkościelne postępowanie, w trakcie którego bp Kominek ocenił jego działalność niezwykle krytycznie[2], zaś jednocześnie Stolica Apostolska, po przesłaniu do niej akt z postępowania na poziomie lokalnym, w ogóle nie podjęła żadnych działań, co zdaniem jego biografa mogło świadczyć o tym, że zarzuty stawiane ks. Lagoszowi nie w pełni odpowiadały rzeczywistości[6].

Zmarł w zapomnieniu w 1961 i został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[1]. W 2004 szczątki doczesne ks. Lagosza przywieziono z Cmentarza Powązkowskiego i złożono w podziemiach kościoła św. Wojciecha we Wrocławiu (upamiętnia to tablica przy wejściu do zakrystii)[7].

Odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi (1946)[8] oraz Krzyżem Komandorskim (1952)[9] i Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą (1953)[10] Orderu Odrodzenia Polski.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 Ks. Stefan Wójcik, Życie i działalność księdza infułata Kazimierza Lagosza (1888–1961), w: Kościół katolicki na Dolnym Śląsku w powojennym 50-leciu, Wrocław 1996, s. 74–99.
  2. 1 2 3 Robert Żurek, Kościół rzymskokatolicki w Polsce wobec ziem zachodnich i północnych 1945-1948, Szczecin-Warszawa-Wrocław 2015, s. 102–106.
  3. ↑ Jerzy Pietrzak, Pełnia Prymasostwa. Ostatnie lata Prymasa Polski kardynała Augusta Hlonda 1945-1948, Poznań 2009, s. 604.
  4. ↑ Beata Maciejewska, Wrocławski Kościół w oblężeniu. Państwo przeciwko religii [online], wroclaw.wyborcza.pl, 7 czerwca 2020 [dostęp 2020-06-24].
  5. ↑ Bartłomiej Noszczak, Polityka państwa wobec Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce w okresie internowania prymasa Stefana Wyszyńskiego 1953–1956, Warszawa 2008, s. 184–185, 393, 419.
  6. ↑ Benedykt Staniszewski, Ksiądz infułat Kazimierz Lagosz jako rządca Archidiecezji Wrocławskiej 1951-1956. T. 1, Prace Historyczne, Wrocław: Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego i Wrocławskie Towarzystwo Miłośników Historii, 2000 (29), s. 275, ISBN 978-83-87843-04-5.
  7. ↑ Encyklopedia Wrocławia. Jan Harasimowicz (red.). Wyd. III. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006, s. 468.
  8. ↑ M.P. z 1947 r. Nr 81, poz. 538 (ISAP).
  9. ↑ 22 lipca 1952 „za zasługi w pracy społecznej” M.P. z 1952 r. Nr 70, poz. 1066 (ISAP).
  10. ↑ M.P. z 1953 r. Nr 93, poz. 1289 (ISAP).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.