Kazimierz Wasilkowski

Kazimierz Władysław Wasilkowski (ur. ok. 1861 w Lublinie, zm. 17 maja 1934 w Warszawie)^[1][2][3] – polski malarz, portrecista i ilustrator^[3]. Członek Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. Głównym tematem jego twórczości były kobiety^[4][5].

Urodził się ok. 1861 roku w Lublinie w rodzinie Ludwika (~1824–1904) i Romany (~1829–1889) z Jabłońskich^[1]. Jego bratem był Leopold Wasilkowski, polski rzeźbiarz^[1].

W latach 1880–1882 pobierał nauki u Wojciecha Gersona i Aleksandra Kamińskiego w Klasie Rysunku Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie. Następnie (1883–1884) studiował u Władysława Łuszczkiewicza i Floriana Cynka w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie. W tym okresie jego nauczycielem był również Jan Matejko (prawdopodobnie)^[2].

Po uzyskaniu stypendium Królestwa Polskiego, w latach 1884–1890 kontynuował studia w Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu, gdzie jego talent nagrodzono trzema małymi srebrnymi medalami, jednym wielkim oraz premią za kompozycję^[2]. Podczas studiów w Petersburgu poznał swoją przyszłą żonę, Marię Nostitz, polską malarkę, która w tamtym czasie wykonywała portrety rodziny Mikołaja II^[6].

Na początku lat 90. artysta poślubił Marię i w 1892 roku oboje zamieszkali w Warszawie^[2]. W 1893 roku prace małżeństwa wystawiono w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych^[6].

W 1884 roku razem z żoną odbył podróż po Europie – odwiedzili Francję, Niemcy i Włochy^[2]. Ich pracownia znajdowała się w podwarszawskim Świdrze^[6].

Oprócz regularnych wystaw w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych (1893–1914)^[2], prace Kazimierza Wasilkowskiego były prezentowane m.in. w warszawskich Salonach Rychlinga, Aleksandra Krywulta i Stefana Leopolda Kulikowskiego, a także we Lwowie, w Wilnie i Petersburgu^[2][5].

W 1900 roku, podczas Wystawy Światowej w Paryżu, jego obraz Żądze został nagrodzony złotym medalem^[2]. 13 listopada 1922 roku zmarła jego żona, Maria Nostitz-Wasilkowska^[6].

Artysta zmarł 17 maja 1934 roku w Warszawie, o czym w Kurierze Warszawskim (nr 135) poinformowały jego siostry. Nabożeństwo żałobne odprawiono 19 maja w Kościele Najświętszego Zbawiciela, po czym artystę pochowano na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie w grobie rodzinnym^[1][7].

W 1935 roku zorganizowano pośmiertną wystawę dzieł małżeństwa Wasilkowskich^[3].

Kazimierz Wasilkowski malował przede wszystkim kobiety w zmysłowych pozach – inspirował się m.in. motywami biblijnymi (obraz Salome), folklorem czy historią^[8][4][3]. Wykonywał portrety na zamówienie^[3]. Jego twórczość określana jest jako „salonowy erotyzm”^[4], a on sam mianem „ostatniego w Warszawie malarza-romantyka”^[3]. Portret kobiecy był jego specjalnością^[3].

Niemal wyłącznym tematem dzieł Kazimierza Wasilkowskiego jest kobieta, pojmowana jako „spiritus movens” wszystkich spraw i uczuć ludzkich, w niej skupiają się anielskie i szatańskie moce, piękno i ohyda życia, zbrodnia i cnota. (...) K. Wasilkowski zadowalał się alegorją lub symbolem, ujętym w takie formy malarskie, iż teza stała się tylko pretekstem do ukazania kształtów kobiecych w jakimś nowym warjancie.

– „Wystawa Wasilkowskich”, Witold Bunkiewicz, Kurier Warszawski nr 288, 20 października 1935 roku (s. 19–20)^[3].

Kazimierz Wasilkowski wykonywał również ilustracje do ballad Adama Mickiewicza i poezji Kazimierza Glińskiego^[3].