Kirke (mitologia)

Kirke

Κίρκη

„Kirke podaje puchar Odyseuszowi” (mal. John William Waterhouse, 1891)
Inne imiona	Circe, Cyrce
Występowanie	Mitologia grecka
Siedziba	Ajaja
Teren kultu	Starożytna Grecja
Rodzina
Ojciec	Helios lub Ajetes
Matka	Perse lub Hekate
Mąż	Odyseusz, Telemach
Rodzeństwo	Ajetes, Pazyfae, Perses
Dzieci	Latynus, Telegonos, Kasyfon, Romos, Ardeas, Antejas

Kirke, Circe, Cyrce (gr. Κίρκη Kírkē, łac. Circe) – mityczna czarodziejka posiadająca między innymi moc przemieniania ludzi w inne zwierzęta i z powrotem. W mitologii greckiej córka Heliosa, boga słońca, i nimfy Perse, choć w innych przekazach jej matką miała być Hekate, bogini czarów i magii^[1]. Jej siostrą była Pazyfae, żona króla Minosa, a bratem Ajetes, władca Kolchidy^[1].

Była jedną z postaci występujących w Odysei, do której Odyseusz trafił po tragicznym spotkaniu z Lajstrygonami. Kirke mieszkała w pałacu na wyspie Ajai, znajdującej się w okolicy Italii, prawdopodobnie na południe od Lacjum^[2]. Oddział ludzi Odysa udał się do pałacu czarodziejki, ale ta większość z nich zamieniła w świnie. Odys uratował towarzyszy dzięki pomocy Hermesa, który przekazał mu magiczną roślinę chroniącą go przed czarem oraz wskazówki, jak bezpiecznie uwieść boginię^{[2][3.1][4.1]}. Odyseusz zamieszkał na rok w pałacu, a w tym czasie Kirke urodziła mu syna Telegonosa^[5][2]. Gdy odchodził, przekazała Odysowi, że drogę do domu wskaże mu duch wieszcza Terezjasza oraz wytłumaczyła mu jak dotrą do krainy Hadesa^[2][3.2].

W mitologii greckiej występuje w opowieści o Glaukosie i Skylli. Glaukos zakochał się Skylli i przyszedł do Kirke prosić o napój, który sprawi, że piękna Skylla go pokocha. Kirke jednak zauroczył piękny Glaukos i zamiast tego starała się by ten zapomniał o swojej miłości, ale bezskutecznie. Podstępem Kirke, dała Glaukosowi zły eliksir, który zamiast rozkochać Skyllę zmienił ją w szkaradnego potwora z dwunastoma łapami z pazurami i sześcioma głowami^[4.2]. To na tego potwora natknął się Odyseusz po powrocie z krainy umarłych^[2].

Jej zasługą było m.in. oczyszczenie Jazona i Medei (którym odmówiła gościny) z winy za zabójstwo Apsyrtosa.