Klasztor Ursberg

Klasztor Ursberg
Kloster Ursberg
	; Widok z lotu ptaka na kompleks
Państwo	Niemcy
Kraj związkowy	Bawaria
Miejscowość	Ursberg
Kościół	rzymskokatolicki
Rodzaj klasztoru	Opactwo
Właściciel	Norbertanie
	Obiekty sakralne
Kościół	św. Jana Ewangelisty
Styl	barok, rokoko
Data budowy	1119–1125
Data zamknięcia	3 lutego 1803
	Położenie na mapie Bawarii Klasztor Ursberg
	Położenie na mapie Niemiec Klasztor Ursberg
	48°15′59″N 10°26′42″E/48,266389 10,445000

Klasztor Ursberg (niem. Kloster Ursberg) – dawne opactwo norbertanów znajdujące się w niemieckiej gminie Ursberg, w kraju związkowym Bawaria. Od 1884 roku siedziba domu opieki, prowadzonego od 1897 roku przez siostry z Kongregacji św. Józefa. Dawny kościół klasztorny jest główną świątynią parafii św. Jana Ewangelisty, należącej do diecezji Augsburga^[1].

Historia

W X wieku na wzgórzu w Ursbergu wzniesiono zamek Michelsberg, nazywany tak od znajdującej się na jego terenie kaplicy św. Michała. W 1119 roku Werner von Schwabegg założył pod zamkiem klasztor, do którego ok. 1125 roku przybyli norbertanie, tworząc tu swoją pierwszą placówkę w południowych Niemczech. Zakonnicy z Ursbergu założyli następnie takie klasztory jak Osterhofen, Roggenburg, Schäftlarn czy Neustift. Jednym z prepozytów był Grimo, czczony w Kościele katolickim jako błogosławiony. W 1143 roku placówka uzyskała status klasztoru cesarskiego. Do ok. 1320 roku funkcjonowała jako klasztor podwójny. Klasztor uzyskał godność opactwa najpóźniej w 1365 roku, a w 1418 roku opaci uzyskali prawo do używania insygniów biskupich.

Klasztor został splądrowany i spalony podczas wojny chłopskiej w 1525 roku. W 1632 roku kompleks ponownie spłonął podczas ataku wojsk szwedzkich w okresie wojny trzydziestoletniej. Zakonnicy wrócili do klasztoru w 1644 roku, a w 1674 roku ukończyli jego odbudowę. W 1776 roku kompleks klasztorny przebudowano w stylu rokokowym^[2]. W kościele zainstalowano wówczas 26-głosowe organy autorstwa Johanna Nepomuka Holzheya^[3], ten sam organmistrz wykonał w latach 1777–1778 mniejsze, 11-głosowe organy w prezbiterium^[4]. W skład majątku klasztornego wchodziły miejscowości: Ursberg, Attenhausen, Bayersried, Billenhausen, Edenhausen, Mindelzell i Oberrohr. Opactwo prowadziło browar, hodowlę owiec, cegielnię, warsztat kołodzieja, warsztat bednarski, dwa młyny, piekarnię i osiem stawów rybnych. W 1793 roku wzniesiono nowy budynek szkoły łacińskiej, a w 1796 roku wyremontowano bibliotekę klasztorną^[2].

3 września 1802 roku, w okresie sekularyzacji, klasztor został zajęty przez wojska bawarskie, a 3 lutego 1803 placówkę oficjalnie rozwiązano. Majątek opactwa zlicytowano, kościół klasztorny przekształcono w kościół parafialny. Wiosną 1804 roku ulokowano tu sąd, urząd skarbowy i urząd leśny. Części mnichów pozwolono jednak pozostać w kompleksie. W 1839 roku sąd przeniósł się do Krumbach, a w 1882 roku zabudowania opuścił urząd skarbowy. W 1884 roku obiekt zakupił ks. Dominikus Ringeisen (1835–1904), który założył tu dom opieki dla osób niewidomych, głuchoniemych, niepełnosprawnych umysłowo i epileptyków. Do opieki nad pacjentami sprowadzono dwie siostry franciszkanki z Klasztoru Kaufbeuren. W 1897 roku ks. Ringeisen, wówczas proboszcz parafii w Ursbergu, założył Kongregację św. Józefa – wspólnotę sióstr żyjących wg reguły św. Franciszka^[2]. Na potrzeby tej instytucji w latach 1901–1904 wzniesiono nowe zabudowania na zachód od istniejącego kompleksu^[5].

Po przejęciu władzy przez nazistów przymusowo wysterylizowano 227 pacjentów, głównie mężczyzn. W latach 1940–1941 199 pacjentów wywieziono do Zamku Hartheim koło Linzu, gdzie zamordowano ich z użyciem gazu bojowego w ramach akcji T4. Kolejnych 180 pacjentów zmarło wskutek głodu i celowego zaniedbania. Podczas II wojny światowej mieścił się tu szpital wojskowy Wehrmachtu, przeniesiono tu z Monachium Instytut dla Niewidomych i kwaterowano tu zakonnice, które straciły dach nad głową wskutek działań wojennych. Po zakończeniu wojny funkcjonował tu obóz dla uchodźców z Bukowiny^[2].

Kompleks gruntownie wyremontowano w latach 70. XX wieku. Od 1996 roku funkcjonuje kościelna fundacja Dominikus-Ringeisen-Werk, która prowadzi w Ursbergu sanatorium, dom opieki, uczelnię, gospodę z browarem i muzeum klasztorne. Opiekę nad kompleksem wciąż sprawują siostry z Kongregacji św. Józefa^[2]. W 1999 roku XVIII-wieczne organy kościoła klasztornego zostały odrestaurowane przez warsztat Johannes Klais Orgelbau z Bonn^[3].