Komedia starogrecka

Komedia starogrecka – ukształtowała się w V wieku p.n.e. Stała się jednym z podstawowych gatunków dramatu starożytnej Grecji, traktowanym jako opozycyjny do tragedii. Badacze wyróżniają trzy etapy rozwoju komedii starogreckiej: staroattycki, średni i nowy. Według greckiej mitologii muzą komedii jest Talia.

Wywodzi się z doryckich improwizowanych mimów ludowych (żartobliwych scenek o tematyce zaczerpniętej z mitologii lub codzienności), rozpowszechnionych w Sparcie, Megarze, Syrakuzach, Tarencie. Literacki kształt nadał tym przedstawieniom żyjący na przełomie VI i V wieku p.n.e. Epicharm, uznawany za jednego z twórców komedii. W V wieku p.n.e. tradycja dorycka uległa przemieszaniu z attyckim satyrycznym śpiewem, wykonywanym podczas kommosów – pochodów ku czci boga Dionizosa.

Cechy charakterystyczne komedii staroattyckiej to satyra (społeczna i polityczna) i elementy fantastyczne (obecne w tematyce, a także kostiumach występujących aktorów). Język utworów jest śmiały i dosadny.

Przedstawiciele:

• Kratinos (520–423 p.n.e.)
• Eupolis (446–411 p.n.e.)
• Arystofanes (ok. 446–385 p.n.e.)

W IV wieku p.n.e. ze względu na przemiany społeczne i polityczne komedia antyczna traci swój satyryczny charakter. Autorzy rezygnują także (ze względów ekonomicznych) z wprowadzania na scenę chóru. Komedia średnia tematycznie obejmuje scenki familijne oraz trawestacje wątków mitologicznych.

Przedstawiciele:

• Antyfanes (405–333 p.n.e.)
• Aleksis (394–275 p.n.e.)
• Eubulos

Druga połowa IV wieku p.n.e. i cały wiek III to czas dominacji komedii nowej. Przedstawia ona scenki rodzajowe, życie rodzinne, rozwija się komedia charakterów (do popularnych typów postaci należą: skąpy ojciec, pobłażliwy stryj, zakochany młodzieniec, sprytny niewolnik, hetery, pieczeniarze) oraz komedia intrygi. Dominuje komizm sytuacyjny. Skupiała się ona na perypetiach przedstawianych postaci^[1]. Komedia nowa za pośrednictwem komedii rzymskiej wywarła silny wpływ na kształtowanie się komedii nowożytnej.

Przedstawiciele:

• Filemon (362–262 p.n.e.)
• Difilos z Synopy (342–291 p.n.e.)
• Menander (342–291 p.n.e.)

• literatura starogrecka
• teatr grecki
• komedia rzymska

• Komedia. W: Słownik kultury antycznej : Grecja, Rzym. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986, s. 234-235. ISBN 83-214-0406-5.
• Komedia. W: Michał Głowiński, Teresa Kostkiewiczowa, Aleksandra Okopień-Sławińska, Janusz Sławiński: Podręczny słownik terminów literackich. Warszawa: Open, 1996, s. 112. ISBN 83-85254-34-X.