Kontro
Kontro – polski taniec ludowy znany w północno-wschodniej Polsce[1]: na Mazowszu, Kurpiach i Podlasiu[2]. W okolicach Mławy znany jako „krzyżowy” (wiele figur wymaga poruszania się na planie krzyża)[1], zaś na Mazowszu Łomżyńskim nazywany przez informatorów „kontredansem” lub „kadrylem”[3], z których się wywodzi[2].
Historia
Utworzony przez drobnomieszczańską szlachtę – za pomocą uproszczenia formy – na wzór dworskiego tańca kontredans, z którego wyłonił się kadryl[2][4]. Na terenie Puszczy Białej kontro zaistniało około 1915, a trafił tu z powiatu ciechanowskiego i makowskiego[5].
Jest tańcem figurowym tańczonym w parach w przeciwległych szeregach. Składa się z wielu części zaczerpniętych m.in. z mazurka, polki czy walczyka[2].
Tańczono go w parach (4, 8 lub 12 – zawsze wielokrotność liczby 4), w obrotach, w tempie umiarkowanym lub szybkim, w metrum 2/4. Różnorodność figur oraz możliwość zmian partnerek i partnerów pozwala na trwanie tańca godzinami. Tańczy się drobnymi krokami w formie dochodzenia i oddalania się par do siebie. Inną figurą jest przechodzenie par na krzyż i zamiana partnerów[2]. Zdarzało się, że akcentowano koniec części tańca klaśnięciem w dłonie[3].
Każdy musi zatańczyć z każdym, a co jakiś czas zmienia się para przewodząca tańcowi. Konieczna jest dobra orientacja w przestrzeni i zgranie się tańczących w ruchu[2]. Liczba par zależała m.in. od wielkości sali tanecznej[3]. Kontro tańczyli dorośli i uznani tancerze oraz tancerki. Po kontro często tańczono polkę galopkę i oberka[2][3].
Taniec był rzadko tańczony na weselach, by nie wyróżniać tańczących i nietańczących oraz nie tworzyć podziałów[2][3], ale często na zabawach karnawałowych[2] lub na koniec żniw[2][3]. Czasem tańcem zarządzał wodzirej, który rozpoczynał taniec i zapowiadał kolejne figury[2].
Przy Miejskim Domu Kultury w Mławie w 1972 powstał Zespół „Kontro”, który za motyw przewodni występów obrał taniec kontro[1].
Przypisy
- 1 2 3 Kaja Prusinowska, Zespół Kontro [online], 3 października 2021 [dostęp 2026-04-09].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Kontro Taniec Tradycyjny [online], www.tance.edu.pl [dostęp 2026-04-09].
- 1 2 3 4 5 6 Kazimierz Trzaska, Folklor Taneczny Północno-Wschodniego Mazowsza, Warszawa 2014, s. 12.
- ↑ Grażyna Dąbrowska, W kręgu polskich tańców ludowych, Warszawa 1979, s. 150.
- ↑ Bonifacy Kozłowski, Folklor muzyczny i taneczny Puszczy Białej: pieśni i tańce, widowisko weselne, obrzędy i zwyczaje, Warszawa: Mazowieckie Centrum Kultury i Sztuki, 2004, s. 139, ISBN 978-83-921182-5-1 [dostęp 2023-07-20].
Linki zewnętrzne
- Kontro w wykonaniu Zespołu „Kontro” z Mławy, ok. 1979 r.
- Kontro w wykonaniu zespołu „Karniewiacy” z Karniewa (video)
- Kontro tańczone przez Zespół Regionalny „Puszcza Biała” (video)
- Kontro w wykonaniu Zespołu „U nas na Kurpiach Białych” (od 23:06)
- Melodia kontro z Kurpi Zielonych (Oktawia Załęska i Cezary Lemański)
- Kontro z Łomżyńskiego (video)
- Kontro w wykonaniu Kapeli Brodów (audio)