Korana
 Rzeka Korana w okolicach miejscowości Slunj | |
| Kontynent | |
|---|---|
| Państwo | |
| Rzeka | |
| Długość | 134,2 km |
| Powierzchnia zlewni |
2595 km² |
| Źródło | |
| Miejsce | Jeziora Plitwickie |
| Współrzędne | |
| Ujście | |
| Recypient | Kupa |
| Miejsce | |
| Współrzędne | |
Położenie na mapie Chorwacji  | |
Korana – rzeka w Chorwacji oraz częściowo w Bośni i Hercegowinie, prawy dopływ Kupy. Jej długość wynosi 134,2 km, a powierzchnia zlewni 2595 km².[1] Rzeka należy do dorzecza Dunaju; jej wody przez Kupę i Sawę uchodzą do Morza Czarnego.[1][2]
Przebieg
Korana formuje się w rejonie Jezior Plitwickich, gdzie jej górny bieg jest powiązany z systemem jezior oraz ciekami takimi jak Plitvica, Bijela rijeka i Crna rijeka.[1][3] Obszar źródliskowy znajduje się w strefie krasowej, gdzie skały wapienne oraz długotrwałe procesy osadzania trawertynu doprowadziły do powstania naturalnych progów, jezior i wodospadów.[4]
Poniżej Jezior Plitwickich rzeka płynie doliną o charakterze kanionowym; w okresach suchych na niektórych odcinkach górnego biegu może dochodzić do częściowego lub całkowitego zaniku przepływu, co związane jest z warunkami krasowymi.[2] Po opuszczeniu obszaru parku narodowego Korana na długości około 25 km stanowi granicę między Chorwacją a Bośnią i Hercegowiną, po czym skręca na północ i północny zachód.[5]
Rzeka przepływa przez Slunj, gdzie uchodzi do niej Slunjčica. W dzielnicy Rastoke tworzy ona system około 23 wodospadów o wysokości 22-25 m.[6] Następnie Korana płynie w kierunku Karlovaca, gdzie uchodzi do Kupy; w pobliżu miasta przyjmuje także swój główny lewobrzeżny dopływ – Mrežnicę.[1]
Hydrologia i środowisko
Korana jest typową rzeką krasową. Jej górny bieg pozostaje ściśle związany z systemem hydrologicznym Jezior Plitwickich, uznawanym za wyjątkowy przykład długotrwałych procesów geologicznych i biochemicznych prowadzących do powstawania progów tufowych.[4] Zachowanie wysokiej jakości wody jest kluczowe dla utrzymania tych procesów.[3]
W literaturze naukowej system plitwicki opisywany jest jako zespół 16 kaskadowych jezior rozciągających się na długości około 9 km przy różnicy wysokości około 162 m; na końcu tej sekwencji rozpoczyna się właściwy bieg Korany.[7] Rozwój i erozja progów tufowych wpływają bezpośrednio na poziom wód, przepływy oraz morfologię zbiorników w górnym biegu rzeki.[7][8]
W górnym biegu występują również straty wody do podziemnych systemów krasowych, szczególnie w okresach niskich stanów wody.[7]
W rzece stwierdzono bogatą faunę, w tym m.in. pstrągi, lipienie, szczupaki, karpie, klenie i okonie.[1] Badania malakologiczne wykazały obecność 33 gatunków mięczaków wodnych, co świadczy o dużej różnorodności biologicznej rzeki.[5]
Znaczenie
Korana stanowi istotny element regionu Kordun, przez który przepływa.[9] Dolina rzeki oraz związane z nią krajobrazy mają znaczenie przyrodnicze, turystyczne i kulturowe, zwłaszcza w rejonie Jezior Plitwickich, Slunja i Rastoke.[4][6]
Rastoke, położone u ujścia Slunjčicy do Korany, znane są z zespołu wodospadów i tradycyjnych młynów wodnych, budowanych na kamiennych fundamentach z drewnianą nadbudową.[10]
W dolnym biegu, w Karlovacu, rzeka pełni również funkcje rekreacyjne; lokalne materiały turystyczne wskazują na jej znaczenie jako miejsca wypoczynku, w tym popularnego kąpieliska rzecznego Foginovo.[11]
Przypisy
- 1 2 3 4 5 Korana. Hrvatska enciklopedija. [dostęp 2026-04-04]. (chorw.).
- 1 2 Korana - a river reaching the Black Sea. Nacionalni park Plitvička jezera, 2023-08-29. [dostęp 2026-04-04]. (ang.).
- 1 2 Plitvice Lakes Extension (Croatia) - IUCN Technical Evaluation. UNESCO World Heritage Centre. [dostęp 2026-04-04]. (ang.).
- 1 2 3 Plitvice Lakes National Park. UNESCO World Heritage Centre. [dostęp 2026-04-04]. (ang.).
- 1 2 Luboš Beran. Aquatic molluscan fauna (Mollusca) of the Korana River (Croatia). „Natura Croatica”, s. 223-234, 2013. [dostęp 2026-04-04]. (ang.).
- 1 2 Slunjčica. Hrvatska enciklopedija. [dostęp 2026-04-04]. (chorw.).
- 1 2 3 Hydrological System of the Plitvice Lakes-Trends and Changes in Water Levels, Inflows, and Losses. „Hydrology”, s. 174, 2021. DOI: 10.3390/hydrology8040174. [dostęp 2026-04-04]. (ang.).
- ↑ Hydrology, Hydrogeology and Hydromorphology of the Plitvice Lakes Area. W: Plitvice Lakes. Cham: Springer, 2023, s. 17-64. DOI: 10.1007/978-3-031-20378-7_2. [dostęp 2026-04-04]. (ang.).
- ↑ Kordun. Hrvatska enciklopedija. [dostęp 2026-04-04]. (chorw.).
- ↑ Rastoke. Hrvatska enciklopedija. [dostęp 2026-04-04]. (chorw.).
- ↑ Karlovac River Activities. Visit Karlovac. [dostęp 2026-04-04]. (ang.).