Koskoroba

Koskoroba
	Coscoroba coscoroba
	(Molina, 1782)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	blaszkodziobe
Rodzina	kaczkowate
Podrodzina	gęsi
Plemię	Cereopseini
Rodzaj	Coscoroba; Reichenbach, 1853
Gatunek	koskoroba
Synonimy
	Anas Coscoroba Molina, 1782; Cygnus coscoroba (Molina, 1782);
	Anas Coscoroba Molina, 1782; Cygnus coscoroba (Molina, 1782);
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania
	; w sezonie lęgowym występuje przez cały rok poza sezonem lęgowym

Koskoroba^[6] (Coscoroba coscoroba) – gatunek dużego ptaka z podrodziny gęsi (Anserinae) w rodzinie kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący Amerykę Południową. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia

Gatunek po raz pierwszy opisał w 1782 roku chilijski duchowny i przyrodnik Juan Ignacio Molina, nadając mu nazwę Anas Coscoroba^[4]. Jako miejsce typowe odłowu holotypu Molina wskazał Chile^[4]. Jedyny przedstawiciel rodzaju Coscoroba wprowadzonego w 1853 roku przez niemieckiego zoologa i botanika Ludwiga Reichenbacha^[3]^[7]. Niekiedy bywał zaliczany do łabędzi (Cygnus)^[8]. Nie wyróżnia się podgatunków^[7]^[9].

Etymologia

Coscoroba: lokalna, chilijska onomatopeja Coscoroba dla koskoroby^[10].

Morfologia

Długość ciała 90–115 cm; masa ciała samców 3800–5400 g, samic 3100–4500 g^[11]. Rozpiętość skrzydeł dochodzi do 1,6 m. Wyglądem często bardziej przypomina gęś niż łabędzia, ma bowiem tułów jak mały łabędź i głowę jak gęś. Upierzenie białe na całym ciele, z wyjątkiem końcówek sześciu lotek pierwszego rzędu, które są czarne. Czarne końcówki są słabo widoczne przy złożonym skrzydle, lepiej je widać podczas lotu ptaka. Dziób, nogi i stopy są czerwone. Koskoroba nie posiada także charakterystycznej dla łabędzi czarnej „maski” między oczami a dziobem. Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego. Upierzenie młodych osobników jest nieregularne – głównie brązowe i szare.

Występowanie

Koskoroba zamieszkuje Amerykę Południową od południowego Chile i centralnej Argentyny po Ziemię Ognistą oraz Falklandy. Zimą migruje na północ – po centralną część Chile, północną Argentynę, Paragwaj oraz południowo-wschodnią Brazylię^[11]; w 2006 roku odnotowano pierwsze potwierdzone stwierdzenie na południu Boliwii^[12].

Zamieszkuje ciepłe laguny i bagniska oraz wszelkie obszary podmokłe, gdzie chętnie przebywa wśród bujnej roślinności przybrzeżnej.

Rozród

Zwykle gniazduje w samotnych parach na niewielkich wyspach, w trzcinach lub wśród wysokich traw, zawsze w pobliżu wody. Gniazdo to duży kopiec roślin wodnych. Jego wnętrze wyścielone jest bardziej miękkimi materiałami, takimi jak trawa czy puch^[13].

Samica składa zwykle 4–7 jaj. Wysiaduje je sama przez około 28–35 dni, podczas gdy samiec strzeże okolic gniazda. Pisklęta są pokryte puchem, potrafią pływać i żerować wkrótce po wykluciu. Rodzice bronią ich przed intruzami^[13].

Pożywienie

Żywi się głównie roślinami wodnymi oraz ich nasionami, a także małżami i rybami.

Status zagrożenia

IUCN uznaje koskorobę za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. W 2023 roku organizacja Wetlands International szacowała liczebność populacji na 10– 25 tysięcy osobników. Trend liczebności populacji oceniany jest jako stabilny^[5].

Przypisy

↑ Coscoroba coscoroba, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ Coscoroba, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2012-08-31] (ang.).
1 2 H.G.L. Reichenbach: Avium systema naturale. Das natürliche system der vögel mit hundert tafeln grösstentheils original-abbildungen der bis jetzt entdecken fast zwölfhundert typischen formen. Vorlaüfer einer iconographie der arten der vögel aller welttheile. Dresden und Leipzig: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1852, s. 10. (niem.).
1 2 3 A.J.I. Molina: Saggio sulla storia naturale del Chili. Bologna: Nella Stamperia di S. Tommaso d’Aquino, 1782, s. 234, 344. (wł.).
1 2 BirdLife International, Coscoroba coscoroba, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2025, wersja 2026-1 [dostęp 2026-07-30] (ang.).
↑ Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Cereopseini Vigors, 1825 (wersja: 2024-09-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-07-30].
1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-07-30] (ang.).
↑ D. Lepage: koskoroba Coscoroba coscoroba. [w:] Avibase – Światowa baza danych ptaków [on-line]. [dostęp 2020-04-14].
↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
↑ Coscoroba, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2021-12-27] (ang.).
1 2 C. Carboneras & G.M. Kirwan: Coscoroba Swan (Coscoroba coscoroba). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2017. [dostęp 2017-11-11]. (ang.).
↑ J.A. Tobias, N. Seddon. Ornithological notes from southern Bolivia. „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 127 (4), s. 293–300, 2007. (ang.).
1 2 N. Bouglouan: Coscoroba Swan. [w:] oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2021-09-29]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Coscoroba coscoroba, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[itis2-2] Coscoroba, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2012-08-31] (ang.).

[Reichenbach-3] 1 2 H.G.L. Reichenbach: Avium systema naturale. Das natürliche system der vögel mit hundert tafeln grösstentheils original-abbildungen der bis jetzt entdecken fast zwölfhundert typischen formen. Vorlaüfer einer iconographie der arten der vögel aller welttheile. Dresden und Leipzig: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1852, s. 10. (niem.).

[Molina-4] 1 2 3 A.J.I. Molina: Saggio sulla storia naturale del Chili. Bologna: Nella Stamperia di S. Tommaso d’Aquino, 1782, s. 234, 344. (wł.).

[iucn-5] 1 2 BirdLife International, Coscoroba coscoroba, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2025, wersja 2026-1 [dostęp 2026-07-30] (ang.).

[Mielczarek&Kuziemko-6] Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Cereopseini Vigors, 1825 (wersja: 2024-09-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-07-30].

[ioc-7] 1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-07-30] (ang.).

[avibase-8] D. Lepage: koskoroba Coscoroba coscoroba. [w:] Avibase – Światowa baza danych ptaków [on-line]. [dostęp 2020-04-14].

[avilist-9] AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).

[jobling-10] Coscoroba, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2021-12-27] (ang.).

[hbwa-11] 1 2 C. Carboneras & G.M. Kirwan: Coscoroba Swan (Coscoroba coscoroba). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2017. [dostęp 2017-11-11]. (ang.).

[boliwia-12] J.A. Tobias, N. Seddon. Ornithological notes from southern Bolivia. „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 127 (4), s. 293–300, 2007. (ang.).

[oiseaux-13] 1 2 N. Bouglouan: Coscoroba Swan. [w:] oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2021-09-29]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]