Krajka (pasamon)

Zdjęcie obrazujące tkanie krajek przy użyciu tabliczek. Przed ubraną w zrekonstruowany strój średniowieczny dziewczyną widać napięty pionowo tkany pas. Górna część pasa jest już gotowa; niżej, na niciach jego osnowy nawleczone są kwadratowe tabliczki z czterema dziurkami. Dziewczyna wykonuje przy tabliczkach nieokreślone ruchy dłońmi
Tkanie krajek przy użyciu tabliczek prezentowane podczas festiwalu muzyki celtyckiej w Będzinie

Krajka – dekoracyjny wyrób ludowy, w postaci wąskiego paska (od kilku do kilkunastu centymetrów), barwnie tkany przy użyciu bardka lub wykonywany techniką tkania tabliczkowego[1].

Rodzaje krajek

  • Krajki tkane przy pomocy bardka – można uzyskać wyrób tylko w splocie płóciennym, więc dodatkowe efekty dekoracyjne uzyskuje się przez zastosowanie osnowy i wątku o mocnych, jaskrawych barwach.
  • Krajki tkane przy pomocy tabliczek – ta technika pozwala na tworzenie prostych efektów splotowych, które w połączeniu z mocnymi barwami osnowy i wątku dają możliwość uzyskania barwnych wzorów geometrycznych[2].

Zastosowanie

Krajki stosowane były powszechnie przez Słowian do ozdabiania i wzmacniania ubiorów, w których nadawały większą trwałość brzegom odzieży, chroniąc je przed przecieraniem[3]. W dawnym zdobnictwie należały do tzw. pasamonów, których wyrobem zajmował się odrębny cech rzemieślniczy – pasamonicy[4]. Obecnie produkowane przez warsztaty rzemieślnicze nadal są chętnie nabywane i stosowane do ozdobnego wykończania odzieży (popularne również wśród grup zajmujących się odtwórstwem historycznym, jak np. bractwa rycerskie). Współcześnie, przemysłowo wytwarzane wyroby tego rodzaju, nazywa się pasmanterią.

Przypisy

  1. ↑ Tadeusz Więckowski, Ginące piękno: artystyczne rękodzieło ludowe w Polsce, wyd. 1, Warszawa: Wydawnictwo Spółdzielcze, 1987, ISBN 83-209-0374-2, OCLC 18647859 [dostęp 2019-09-27].
  2. ↑ Barbara Bazielich, Kolory Europy : odzież i stroje ludowe, Katowice: Muzeum Śląskie, 2008, ISBN 978-83-60353-65-3, OCLC 316513238 [dostęp 2019-09-27].
  3. ↑ Jerzy Maik, Tekstylia wczesnośredniowieczne z wykopalisk w Opolu, Warszawa: Instytut Historii Kultury Materialnej Polskiej Akademii Nauk, 1991, ISBN 83-900213-8-2, OCLC 28067230 [dostęp 2019-09-27].
  4. ↑ Słownik terminologiczny sztuk pięknych (red. Krystyna Kubalska-Sulkiewicz). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 303.