Krogulec rdzawoboczny

Krogulec rdzawoboczny
	Aerospiza castanilius
	(Bonaparte, 1853)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	szponiaste
Rodzina	jastrzębiowate
Podrodzina	jastrzębie
Plemię	Accipitrini
Rodzaj	Aerospiza
Gatunek	krogulec rdzawoboczny
Synonimy
	Accipiter castanilius Bonaparte, 1853;
	Accipiter castanilius Bonaparte, 1853;
Podgatunki
	A. c. castanilius (Bonaparte, 1853); A. c. beniensis (Lönnberg, 1917);
	A. c. castanilius (Bonaparte, 1853); A. c. beniensis (Lönnberg, 1917);
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski

Krogulec rdzawoboczny^[2] (Aerospiza castanilius) – gatunek średniej wielkości ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), zamieszkującego Afrykę Subsaharyjską.

Systematyka

Takson po raz pierwszy opisany przez K.L. Bonapartego w 1853 roku pod obecną nazwą^[3]. Jako lokalizację holotypu autor wskazał błędnie Amerykę Południową (powinien być Gabon)^[4]. Takson siostrzany z A. tachiro^[5]. Wyróżniono 2 podgatunki A. castanilius^[a]^[6].

Występowanie

Ptak ten zamieszkuje w zależności od podgatunku^[6]:

A. castanilius castanilius – południowa Nigeria do Gabonu i zachodniej Demokratycznej Republiki Konga.
A. castanilius beniensis – wschodnia Demokratyczna Republika Konga.

Morfologia

Długość ciała 28–37 cm, rozpiętość skrzydeł 43–58 cm, masa ciała samców 115–150 g, samic 147–200 g^[4]^[7]. Grzbiet ma barwę czarną lub ciemnoszarą. Ogon jest czarny z trzema białymi, prostopadłymi pasami, szyja, klatka piersiowa i brzuch rudo-biała, oczy, woskówka i nogi żółte.

Tryb życia

Krogulce rdzawoboczne żyją w nizinnych, wilgotnych lasach. Najprawdopodobniej żywią się niewielkimi ssakami (gryzonie, być może nietoperze), gadami, płazami i mniejszymi ptakami^[4]. Polują z ukrycia. Często towarzyszą kolumnom mrówek, w celu upolowania wypłoszonych przez nie bezkręgowców. Okres godowy trwa od stycznia do kwietnia^[4].

Status zagrożenia

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje krogulca rdzawobocznego za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność populacji nie została jeszcze oszacowana, ale ptak ten jest opisywany jako pospolity na większych obszarach leśnych. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy ze względu na wylesianie^[1].

Uwagi

↑ Zobacz w infoboksie

Przypisy

1 2 BirdLife International, Accipiter castanilius, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2025-2 [dostęp 2025-12-30] (ang.).
↑ Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (Wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-30].
↑ K.L. Bonaparte: Revue et magasin de zoologie pure et appliquée. Cz. 5. Paryż: Bureau de la Revue et Magasin de Zoologie, 1853, s. 578. (fr.).
1 2 3 4 A.C. Kemp, J.S. Marks: Chestnut-flanked Sparrowhawk (Accipiter castanilius). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2014-08-24]. (ang.).
↑ Floris C. Breman, Kurt Jordaens, Gontran Sonet, Zoltán T. Nagy, Jeroen Van Houdt, Michel Louette. DNA barcoding and evolutionary relationships in Accipiter Brisson, 1760 (Aves, Falconiformes: Accipitridae) with a focus on African and Eurasian representatives. „Journal of Ornithology”. 154 (1), s. 265–287, 2013. DOI: 10.1007/s10336-012-0892-5. (ang.).
1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2025-12-30]. (ang.).
↑ Michel Louette, Paul Herroelen. Comparative biology of the forest-inhabiting hawks Accipiter spp. in the Democratic Republic of Congo. „Ostrich”. 78 (1), s. 21–28, 2007. DOI: 10.2989/OSTRICH.2007.78.1.4.48. (ang.).

Bibliografia

Chestnut-flanked Sparrowhawk Accipiter castanilius. The Peregrine Fund, 2014-05-15. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-11-27)]. (ang.).
Terry Stevenson, John Fanshawe: Birds of East Africa: Kenya, Tanzania, Uganda, Rwanda, Burundi. A& C Black, 2004. ISBN 978-0-7136-7347-0.

Linki zewnętrzne

Zdjęcia krogulca rdzawobocznego. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[a-6] Zobacz w infoboksie

[iucn-1] 1 2 BirdLife International, Accipiter castanilius, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2025-2 [dostęp 2025-12-30] (ang.).

[mk-2] Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (Wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-30].

[autor-3] K.L. Bonaparte: Revue et magasin de zoologie pure et appliquée. Cz. 5. Paryż: Bureau de la Revue et Magasin de Zoologie, 1853, s. 578. (fr.).

[hbwalive-4] 1 2 3 4 A.C. Kemp, J.S. Marks: Chestnut-flanked Sparrowhawk (Accipiter castanilius). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2014-08-24]. (ang.).

[jo154-5] Floris C. Breman, Kurt Jordaens, Gontran Sonet, Zoltán T. Nagy, Jeroen Van Houdt, Michel Louette. DNA barcoding and evolutionary relationships in Accipiter Brisson, 1760 (Aves, Falconiformes: Accipitridae) with a focus on African and Eurasian representatives. „Journal of Ornithology”. 154 (1), s. 265–287, 2013. DOI: 10.1007/s10336-012-0892-5. (ang.).

[ioc-7] 1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2025-12-30]. (ang.).

[ostrich78-8] Michel Louette, Paul Herroelen. Comparative biology of the forest-inhabiting hawks Accipiter spp. in the Democratic Republic of Congo. „Ostrich”. 78 (1), s. 21–28, 2007. DOI: 10.2989/OSTRICH.2007.78.1.4.48. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[a]

[6]

[7]