Krogulec siwobrzuchy
| Tachyspiza poliogaster | |||
| (Temminck, 1824) | |||
 Krogulec siwobrzuchy na XIX-wiecznym rysunku | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
krogulec siwobrzuchy | ||
| Synonimy | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1] | |||
 | |||
| Zasięg występowania | |||
 | |||
Krogulec siwobrzuchy[2] (Tachyspiza poliogaster) – gatunek średniej wielkości ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), zamieszkujący Amerykę Południową. Bliski zagrożenia wyginięciem.
Systematyka
Takson po raz pierwszy opisany przez Temmincka w 1824 roku pod nazwą Falco poliogaster[3]. Jako lokalizację holotypu autor wskazał São Paulo w Brazylii. Takson monotypowy, nie wyróżniono podgatunków[4][5][6]. Młodociane osobniki tego gatunku, charakteryzujące się odmiennym od dorosłych upierzeniem, zostały błędnie opisane przez Bonapartego w 1850 roku jako nowy gatunek Accipiter pectoralis[4][7]. Autorzy Kompletnej listy ptaków świata umieszczają ten gatunek w rodzaju Tachyspiza[2], ale inni zaliczają go do Accipiter[1][5][6][8].
Występowanie
Krogulce siwobrzuche żyją w gęstych lasach Ameryki Południowej, zazwyczaj do wysokości 800 m n.p.m.[1][6]. Występują w Kolumbii, Wenezueli, Gujanie, Surinamie, Gujanie Francuskiej, Brazylii, Ekwadorze, Peru, Paragwaju, Boliwii i północnej Argentynie[1][6]. Pojedyncze stwierdzenia odnotowano w pierwszych dwóch dekadach XXI wieku w Ameryce Centralnej – w Kostaryce i Panamie[1][6].
Morfologia
Jego grzbiet ma odcienie od ciemnoszarego do brązowego. Brzuch i klatka piersiowa biała, nogi i woskówka żółte, ogon czarno-szary, policzki czarne lub szare, oczy pomarańczowe. Osobniki tego gatunku osiągają długość ciała 38–50 cm, rozpiętość skrzydeł wynosi 69–84 cm[4][6]. Samica jest o 4–21% większa od samca[4][6].
Zachowanie
Jest to ptak częściowo wędrowny. Żywi się małymi ptakami[9].
Status zagrożenia
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje krogulca siwobrzuchego za gatunek bliski zagrożenia (NT – near threatened). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako rzadki. Trend liczebności populacji oceniany jest jako spadkowy. Głównym zagrożeniem dla gatunku jest wylesianie Amazonii oraz degradacja lasu atlantyckiego. Lokalnie mogą mu zagrażać polowania[1].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 BirdLife International, Accipiter poliogaster, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2022, wersja 2025-2 [dostęp 2025-12-30] (ang.).
- 1 2 Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-30].
- ↑ C.J. Temminck: Nouveau recueil de planches coloriées d'oiseaux. Cz. 1. A Strasbourgh, Chez Legras Imbert et Comp., 1824. (fr.).
- 1 2 3 4 R.O. Bierregaard, Jr, D.A. Christie, G.M. Kirwan, A. Bonan: Grey-bellied Goshawk (Accipiter poliogaster). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2014-08-24]. (ang.).
- 1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2025-12-30]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 Bierregaard, R.O., D.A. Christie & G.M. Kirwan: Gray-bellied Hawk (Accipiter poliogaster), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2025-12-30]. (ang.).
- ↑ William H. Partridge. Accipiter pectoralis, a Synonym of Accipiter poliogaster. „The Condor”. 63 (6), s. 505–506, 1961. (ang.).
- ↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025, 2025, DOI: 10.2173/avilist.v2025 (ang.).
- ↑ Species account: Gray-bellied Hawk Accipiter poliogaster. [w:] Global Raptor Information Network [on-line]. The Peregrine Fund, 2016-11-14. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-01-25)]. (ang.).
Bibliografia
- Steven L. Hilty, Bill Brown: A Guide to the Birds of Colombia. Princeton University Press, 1986. ISBN 978-0-691-08372-8.
- Thomas S. Schulenberg, Douglas F. Stolz, Daniel F. Lane, John P. O’Neill, Theodore A. Parker: Birds of Peru. Princeton University Press, 2010. ISBN 978-1-4008-3449-5.
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).