Krogulec zmienny
| Accipiter striatus[1] | |||
| Vieillot, 1808 | |||
 Krogulec zmienny sfotografowany w Kalifornii | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
krogulec zmienny | ||
| Podgatunki | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
 | |||
| Zasięg występowania | |||
 w sezonie lęgowym występuje przez cały rok zimowiska | |||
Krogulec zmienny[3] (Accipiter striatus) – gatunek ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae). Występuje w Ameryce Północnej i Południowej – od Alaski i Kanady po północną Argentynę; populacje z północy zasięgu są wędrowne.
Systematyka i zasięg występowania
Zwykle wyróżnia się 10 podgatunków Accipiter striatus[3][4][5][6]:
- A. s. perobscurus Snyder, 1938 – Wyspy Królowej Charlotty (Kolumbia Brytyjska, zachodnia Kanada).
- A. s. velox (A. Wilson, 1812) – krogulec amerykański – Kanada, USA (w tym Alaska). Zimuje na południe od zasięgu letniego – aż po Panamę.
- A. s. suttoni van Rossem, 1939 – południowy Nowy Meksyk (południowo-zachodnie USA) do wschodniego Meksyku.
- A. s. madrensis Storer, 1952 – południowo-zachodni Meksyk.
- A. s. fringilloides Vigors, 1827 – krogulec rdzawouchy – Kuba.
- A. s. striatus Vieillot, 1808 – krogulec zmienny – Hispaniola.
- A. s. venator Wetmore, 1914 – krogulec portorykański – Portoryko.
- A. s. chionogaster (Kaup, 1852) – krogulec gwatemalski – południowy Meksyk do Nikaragui.
- A. s. ventralis P.L. Sclater, 1866 – krogulec andyjski – Wenezuela do zachodniej Boliwii.
- A. s. erythronemius (Kaup, 1850) – krogulec brazylijski – południowo-wschodnia Boliwia i południowa Brazylia do Paragwaju, Urugwaju i północnej Argentyny.
Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) i autorzy Handbook of the Birds of the World (HBW) wyróżnili 7 podgatunków, gdyż uznają taksony chionogaster, ventralis i erythronemius za osobne gatunki[7][8]:
Charakterystyka
- Wygląd
- Skrzydła krótkie oraz zaokrąglone, ogon długi, zakończony równo lub wcięty. Dorosłe ptaki z wierzchu niebieskoszare, od spodu białe z rudymi prążkami. Tęczówki na samym początku żółtopomarańczowe, z wiekiem robią się czerwone. Podgatunki występujące bardziej na zachód są mniejsze.
- Rozmiary
- długość ciała samców 24–27 cm, samic 29–34 cm; rozpiętość skrzydeł samców 53–56 cm, samic 58–65 cm (populacje z umiarkowanych rejonów Ameryki Północnej)[4]; inni autorzy podają rozpiętość skrzydeł 42–68 cm (bez podziału na płcie)[4].
- Masa ciała
- samce 87–114 g, samice 150–218 g (populacje z umiarkowanych rejonów Ameryki Północnej)[4]; inne pomiary: samce 82–125 g, samice 144–218 g (podgatunek velox), samiec 94,9 g, samica 171 g (venator), samice 224–242 g (ventralis), samice 112–125 g (erythronemius)[4].
Zachowanie
Żywi się głównie ptakami, a także drobnymi ssakami. Buduje gniazdo z patyków wysoko na drzewie, zwykle wśród gęstego listowia. W zniesieniu 2–5 jaj, najczęściej 4, są one białe z wyraźnymi brązowymi plamami i kropkami[9].
Status zagrożenia
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje krogulca zmiennego za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern) nieprzerwanie od 2006 roku, kiedy to został po raz pierwszy sklasyfikowany w obecnie stosowanym ujęciu systematycznym. W 2020 roku organizacja Partners in Flight szacowała liczebność światowej populacji na około milion dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy[2]. Populacje podgatunków występujących endemicznie na wyspach Karaibów są zagrożone wyginięciem; np. liczebność podgatunku A. s. venator z Portoryko szacowano w 2006 roku na 154 osobniki[9].
Przypisy
- ↑ Accipiter striatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 BirdLife International, Accipiter striatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2025-2 [dostęp 2025-12-31] (ang.).
- 1 2 Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-31].
- 1 2 3 4 5 Bildstein, K.L., K.D. Meyer, C.M. White, J.S. Marks & G.M. Kirwan: Sharp-shinned Hawk (Accipiter striatus), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2025-12-09]. (ang.).
- ↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025, 2025, DOI: 10.2173/avilist.v2025 (ang.).
- ↑ HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 10 [online], październik 2025 [dostęp 2025-12-31].
- ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2025-12-31]. (ang.).
- ↑ Sharp-shinned Hawk (Accipiter striatus). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-17)]. (ang.).
- 1 2 Species account: Sharp-shinned Hawk Accipiter striatus. [w:] Global Raptor Information Network [on-line]. The Peregrine Fund, 2014-05-15. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-11-27)]. (ang.).
Bibliografia
- Andrew Gosler: Atlas ptaków świata. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2000. ISBN 83-7073-059-0.
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- Sharp-shinned Hawk. [w:] All About Birds [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2020-11-03]. (ang.).