Krople anyżowe

Krople anyżowe (spirytus anyżowy, łac. Ammonii anisatus spiritus FP XIII[1], syn. Spiritus Ammonii anisatus, Liquor Ammonii anisatus[2], Ammonii anisati spiritus[3]) – preparat galenowy do użytku wewnętrznego, sporządzany według przepisu farmakopealnego. W Polsce na stan obecny (2024) skład określa Farmakopea Polska XIII. Krople anyżowe są bezbarwnym, wodno-etanolowym roztworem salmiaku oraz olejku z biedrzeńca anyżu (Pimpinella anisum L.) o charakterystycznym zapachu spirytusowo-anyżowym.

Skład

Skład preparatu jest różny w różnych krajach i ulegał zmianie w czasie. Wg Farmakopei Polskiej XIII krople anyżowe zawierają[1]:

olejek biedrzeńca anyżu (Anisi aetheroleum) – 2 cz.
96% etanol – 40 cz.
chlorek amonu – 3 cz.
woda oczyszczona – 55 cz.

Olejek anyżowy rozpuszcza się w etanolu, a chlorek amonu w wodzie i miesza się oba roztwory. Na każde 100 cz. preparatu należy dodać 2 cz. talku, wytrząsnąć, pozostawić do odstania i przesączyć.

W dawniejszych przepisach zamiast chlorku amonu stosowano wodę amoniakalną, np. według FP III z roku 1954 skład był następujący[4]:

olejek anyżowy – 1 cz.
95% etanol – 24 cz.
10% woda amoniakalna – 5 cz.

Olejek anyżowy należało rozpuścić w spirytusie, dodać wodę amoniakalną i po 7 dniach przesączyć. Podobny skład ma preparat Liquor Ammonii anisatus stellatus wytwarzany współcześnie w Niemczech. Do jego produkcji używa się olejku Anisi stellati aetheroleum pochodzącego z innej odmiany anyżu, anyżu gwiaździstego[5].

Krople anyżowe nie mają monografii w Farmakopei Europejskiej, natomiast są ujęte w Farmakopeach innych krajów jako monografie narodowe.

Zastosowanie

Krople anyżowe znajdują zastosowanie jako lek wykrztuśny w stanach zapalnych dróg oddechowych, przewlekłym zapaleniu oskrzeli, rozedmie płuc, a także (ze względu na właściwości spazmolityczne) we wzdęciach oraz stanach skurczowych przewodu pokarmowego[6]. Stosowane samodzielnie per se jako krople (3 × dz. 5–20 kropli w ciepłym mleku lub herbacie po posiłkach)[7] oraz służą do sporządzania leków recepturowych, np. wchodzą w skład stosowanej współcześnie mieszanki wykrztuśnej Liquor Pectoralis (wg Receptarium Polonicum)[8][9].

Wytwarzanie w Polsce

W Polsce krople anyżowe obecnie są produkowane zarówno przemysłowo (ZF Amara - jako surowiec farmaceutyczny Ammonii anisatus spiritus)[10]; mogą być także sporządzane jako preparat galenowy w zakresie receptury aptecznej.

Przypisy

  1. 1 2 Farmakopea Polska XIII - w rozdziale Monografie Narodowe t.3, strona 4589 - równoważne z monografią szczegółową w FP IX supl. 2013 - s. 5364
  2. ↑ Farmakopea Polska IV t. II 1970 r. - s. 444 monografia szczegółowa - Spiritus Ammonii anisatus - wraz z synonimem : Liquor Ammonii anisatus
  3. ↑ Farmakopea Polska V supl. I 1995 r. - s. 32 monografia szczegółowa - Ammonii anisati spiritus - wraz z synonimami : Spiritus Ammonii anisatus, Liquor Ammonii anisatus
  4. ↑ Farmakopea Polska III 1954 r. - str. 575 monografia szczegółowa - Spiritus Ammonii anisatus
  5. ↑ Deutscher Arzneimittel-Codex 2013 (DAC 2013) - Neues Rezeptur-Formularium (DAC/NRF) > monografia: Sternanisölhaltige Ammoniak-Lsg. (en.76% (V/V) Ethanol) Liquor Ammonii anisi stellatus
  6. ↑ Leksykon Leków, Tadeusz Lesław Chruściel, Kornel Gibiński (red.), PZWL 1991, s. 286.
  7. ↑ Poradnik Terapeutyczny, Piotr Kubikowski (red.), wyd. III, 1975, s. 772.
  8. ↑ Zbiór przepisów na leki recepturowe dla użytku lekarzy i aptekarzy Receptarium Polonicum RP, W.W. Głowacki (red.), Farmaceutyczny Instytut Wydawniczy przy Naczelnej Izbie Aptekarskiej im. prof. Bronisława Koskowskiego, 1947
  9. ↑ Receptariusz - 1992 r. Lek w Polsce wydawnictwo specjalne, Stanisław Janicki, Janina Szulc, Brunon R. Woyczikowski (red.), s. 30
  10. ↑ Wykaz surowców farmaceutycznych dopuszczonych do obrotu na terytorium RP 2016 rok. dia.com.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-04)]., s. 1, poz. 7

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.