Krowiak ciemnozarodnikowy
 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
krowiak ciemnozarodnikowy |
| Nazwa systematyczna | |
| Paxillus obscurisporus C. Hahn Nova Hedwigia 69(1-2): 268 (1999) | |
Krowiak ciemnozarodnikowy (Paxillus obscurisporus C. Hahn) – gatunek grzybów z rodziny krowiakowatych[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Paxillus, Paxillaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go Christoph Johannes Hahn w 1999 r. pod lipami w Niemczech[1]. Polską nazwę nadała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego[2].
Morfologia
Średnica 7–35 cm, u młodych okazów wypukły z silnie podwiniętym brzegiem, potem płasko wypukły, w końcu na środku wklęsły. Powierzchnia w stanie wilgotnym lepka, bladoochrowa i delikatnie omszona, z wiekiem staje się gładsza. Brzeg początkowo wyraźnie podwinięty, ale ostatecznie prawie równy z coraz bardziej widocznymi, szerokimi, promienistymi bruzdami[3].
Przyrośnięte, gęste z międzyblaszkami, początkowo bladoochrowe, potem czerwonawo-brązowe, ciemniejące z wiekiem[3].
Wysokość 3–5 cm, grubość 1,5–4 cm, cylindryczny. Powierzchnia lekko omszona, po zgnieceniu zmieniająca barwę na czerwonobrązową. U podstawy widoczna kremowo różowa grzybnia[3].
Gruby, bez wyraźnego zapachu, w smaku kwaśny[3].
- Gatunki podobne
Charakterystyczną cechą Paxillus obscurisporus jest duży kapelusz, o średnicy większej niż u innych gatunków krowiaków[3].
- Cechy mikroskopowe
Bazydiospory szeroko elipsoidalne, gładkie, 5–6,5 × 7–10,5µm[3]
Występowanie i siedlisko
Podano występowanie w Ameryce Północnej, Europie i Azji[4]. W Polsce jego stanowiska po raz pierwszy podano w 2015 r.[5] Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną[6].
Naziemny grzyb mykoryzowy[7]. Występuje zwykle pod drzewami liściastymi na poboczach dróg i w parkach[3].
Krowiak podwinięty (Paxillus invollutus) jest grzybem trującym, a ponieważ jest to bardzo bliski krewny, najprawdopodobniej Paxillus obscurisporus jest również trujący[3].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2024-01-18] (ang.).
- ↑ Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-05-21] (pol.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Paxillus obscurisporus C. Hahn [online], First nature [dostęp 2024-01-18] (ang.).
- ↑ Występowanie Paxillus obscurisporus na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2024-01-18].
- ↑ Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2024-01-03] (pol.).
- ↑ Aktualne stanowiska Paxillus obscurisporus w Polsce [online], grzyby.pl [dostęp 2024-01-18] (pol.).
- ↑ Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 490, ISBN 83-89648-09-1.