Kruchaweczka blada
 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
kruchaweczka blada |
| Nazwa systematyczna | |
| Psathyrella fatua (Fr.) P. Kumm. Encyclop. Mycol. 14(1): 125 (1949) [1948] | |
Kruchaweczka blada (Psathyrella fatua (Fr.) P. Kumm.) – gatunek grzybów należący do rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Psathyrella, Psathyrellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go w 1821 r. Elias Fries nadając mu nazwę Agaricus stipatus? fatuus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu Paul Kummer w 1948 r.[1] Synonimy[2]:
- Agaricus fatuus (Fr.) Fr. 1838
- Drosophila fatua (Fr.) Quél. 1886
- Hypholoma fatuum (Fr.) Bigeard & H. Guill. 1909
- Pannucia fatua (Fr.) P. Karst. 1879
- Pilosace fatuus (Fr.) Kuntze 1898
- Psathyra fatua (Fr.) P. Kumm. 1871
- Psilocybe fatua (Fr.) Cout. 1934
- Psilocybe fatua f. minor Cout. 1934
Polską nazwę zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. Franciszek Błoński w 1889 r. opisywał ten gatunek pod nazwą łączak jałowy[3].
Morfologia
Średnica 15–45 mm, wypukły do płaskiego, u młodych okazów czerwonobrązowy, następnie żółtoczerwony do ochrowobrązowego, po dojrzeniu blaknący od brzegu do jasnoszaroochrowego, czasami błyszczący lub lepki. Jest higrofaniczny; w stanie wilgotnym prążkowany, po wyschnięciu kremowy. Osłona w postaci kłaczków lub rozproszonych włókienek przy brzegu[4].
Wysokość do 20–100 mm, grubość 1,5–5 mm, dość sztywny[4].
Średnio gęste lub gęste. Blaszek pełnych 24–39[4].
- Cechy mikroskopowe
Zarodniki 7,5–9,5(–10,5) x 4–5,5 μm, Qav = 1,6–2, podłużne, jajowate, elipsoidalne do prawie cylindrycznych, czasami o nieregularnym zarysie, brązowe. Pleurocystydy 30–60 x 10–19 μm, wcebulowate, butelkowate, wrzecionowate do stożkowatych, czasami główkowate, rozproszone lub liczne. Cheilocystydy dwóch typów: (1): 20–45 x 8–18 μm, podobne do pleurocystyd, rozproszone, czasami dość liczne, (2): o szerokości 8–20 μm, maczugowate do bułkowatych, liczne. Komórki osłonowe 20–120 x 2–10 μm, bezbarwne[4].
Występowanie
Znane jest występowanie Psathyrella fatua w wielu krajach Europy[5]. Władysław Wojewoda w swoim zestawieniu grzybów wielkoowocnikowych Polski w 2003 r. podaje 5 stanowisk z uwagą, że rozprzestrzenienie tego gatunku i jego zagrożenie w Polsce nie są znane[3]. Aktualne stanowiska tego gatunku podaje internetowy atlas grzybów. Jest w nim zaliczony do rejestru gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną[6].
Saprotrof[3]. Występuje w lasach, zaroślach, obrzeżach lasu, przy drogach, na obrzeżu jezior szuwarowych, na łąkach i pastwiskach. Rozwija się na ziemi zmieszanej z resztkami drzewnymi, słomą, na skoszonych chwastach[6].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2020-11-22] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2020-11-22] (ang.).
- 1 2 3 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 553, ISBN 83-89648-09-1, OCLC 749547600.
- 1 2 3 4 Örstadius, L. & Knudsen, H. 2008., Psathyrella, [w:] Knudsen, H. & Vesterholt, J. (red.), Funga Nordica, 2008, s. 622 [dostęp 2026-07-01].
- ↑ Psathyrella fatua [online], Discover Life [dostęp 2020-11-21] (ang.).
- 1 2 Aktualne stanowiska Psathyrella fatua w Polsce [online] [dostęp 2020-11-21] (ang.).