Lammer
 Lammer w przełomie Lammeröfen | |
| Kontynent | |
|---|---|
| Państwo | |
| Lokalizacja | |
| Rzeka | |
| Długość | 41 km |
| Powierzchnia zlewni |
395,5 km² |
| Średni przepływ |
18 m³/s Obergäu |
| Źródło | |
| Miejsce | południowa część Tennengebirge |
| Wysokość |
ok. 1700 m n.p.m. |
| Ujście | |
| Recypient | Salzach |
| Miejsce | |
| Wysokość |
ok. 480 m n.p.m. |
| Współrzędne | |
Położenie na mapie Austrii  | |
Lammer – rzeka w Austrii, położona w całości w kraju związkowym Salzburg, prawy dopływ Salzach. Ma około 41 km długości, a powierzchnia jej zlewni wynosi 395,5 km². Rzeka odwadnia przede wszystkim dolinę Lammertal oraz południowe i wschodnie stoki Tennengebirge. Uchodzi do Salzach w pobliżu Golling an der Salzach[1][2].
Nazwa
Nazwa rzeki została po raz pierwszy odnotowana w 1124 roku w formie Lamara. Według językoznawcy Albrechta Greulego pochodzi ona od dawnej nazwy związanej z przepływem rzeki przez wąwóz lub skalne zwężenie[3].
Od nazwy rzeki wywodzi się określenie doliny Lammertal. Nazwa występuje również w nazwach miejscowych i geograficznych, m.in. Lungötz im Lammertal oraz Lammeröfen[3].
Bieg rzeki
Lammer rozpoczyna bieg na południowych stokach Tennengebirge, w rejonie Jochriedel, na pograniczu gmin Sankt Martin am Tennengebirge i Werfenweng. Początkowy odcinek cieku okresowo wysycha. Rzeka płynie najpierw w kierunku wschodnim przez górną część Lammertalu, po czym w okolicy Lungötz zmienia kierunek na północny i północno-zachodni[2][1].
W środkowym biegu Lammer przepływa przez obszar gmin Annaberg-Lungötz, Abtenau i Scheffau am Tennengebirge. Dolina rzeki oddziela Tennengebirge na południu i zachodzie od masywów należących do grupy Dachsteinu oraz Salzkammergut-Berge po stronie północno-wschodniej[2].
Poniżej miejscowości Oberscheffau rzeka wcina się w wapienne skały, tworząc przełom Lammerklamm, nazywany również Lammeröfen. Po opuszczeniu wąwozu Lammer przepływa w pobliżu Pass Lueg, następnie wpływa do doliny Salzach i uchodzi do niej od prawej strony na południowy wschód od Golling an der Salzach[4][2].
Różnica wysokości między obszarem źródłowym a ujściem wynosi około 1220 m. Na wodowskazie Obergäu, położonym około 1,1 km od ujścia, średni przepływ z wielolecia 1951–2001 wynosił około 18 m³/s[5].
Zlewnia i dopływy
Zlewnia Lammer zajmuje powierzchnię 395,5 km². Obejmuje Lammertal, część Tennengebirge, zachodnie stoki Gosaukammu oraz obszary położone w rejonie Abtenau i Scheffau am Tennengebirge. Za pośrednictwem Salzach, Innu i Dunaju należy do zlewiska Morza Czarnego[1].
Największym dopływem Lammer jest prawostronny Aubach, którego zlewnia ma powierzchnię 75,2 km². Do większych dopływów należą także[1]:
- prawostronne: Schöberlbach, Karbach, Neubach, Rauchenbach, Rußbach, Rigausbach i Aubach;
- lewostronne: Schmiedbach, Schwarzenbach i Schwarzbach.
Rußbach odwadnia okolice Rußbach am Paß Gschütt oraz zachodnie stoki Gosaukammu, natomiast Schwarzenbach zbiera wody z obszaru na południe od Abtenau. Dopływy spływające ze stromych zboczy Tennengebirge i sąsiednich masywów mają charakter górskich potoków o znacznych wahaniach przepływu[1][2].
Lammeröfen
Lammeröfen jest wąskim przełomem wyżłobionym przez rzekę w skałach wapiennych w pobliżu Oberscheffau. W najwęższej części, określanej jako Dunkle Klamm, ściany wąwozu zbliżają się do siebie, tworząc głęboko wcięty skalny korytarz. Powstanie przełomu wiąże się z erozyjną działalnością wód wypływających z topniejących lodowców oraz późniejszym pogłębianiem koryta przez Lammer[4].
Pierwsze prace umożliwiające turystyczne udostępnienie wąwozu przeprowadzono w latach 80. XIX wieku. Wzdłuż części przełomu poprowadzono drewniane i metalowe pomosty, schody oraz kładki. Wąwóz jest udostępniany sezonowo jako atrakcja przyrodnicza pod nazwą Lammerklamm[4].
Przyroda
Lammer jest rzeką alpejską o kamienistym i żwirowym dnie. W górnym oraz środkowym biegu występują odcinki o szybkim nurcie, bystrza i progi skalne, natomiast w dolnym biegu koryto jest szersze i częściowo uregulowane. Dolina obejmuje również nadrzeczne zarośla, lasy łęgowe i terasy zalewowe[6].
W dolnym biegu rzeki prowadzono prace przeciwpowodziowe związane z ochroną miejscowości Golling, Obergäu i Torren. Obejmowały one m.in. poszerzanie koryt, budowę wałów oraz zabezpieczenie terenów położonych przy ujściu Lammer do Salzach[7].
Wykorzystanie
Lammer jest wykorzystywana do uprawiania kajakarstwa górskiego i raftingu. Poszczególne odcinki różnią się stopniem trudności; odcinek przebiegający przez skalne zwężenia Lammeröfen zalicza się do bardziej wymagających fragmentów rzeki[8].
Rzeka i jej dopływy są również użytkowane w gospodarce rybackiej. W wodach Lammer występują gatunki charakterystyczne dla chłodnych rzek alpejskich, w tym pstrąg potokowy i lipień pospolity. Połów podlega przepisom kraju związkowego Salzburg i zasadom obowiązującym na poszczególnych odcinkach łowisk[9].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 Flächenverzeichnis der österreichischen Flußgebiete. Salzachgebiet und Inngebiet unterhalb der Salzach. Wien: Hydrographisches Zentralbüro im Bundesministerium für Land- und Forstwirtschaft, 1986, s. 32–36. (niem.).
- 1 2 3 4 5 Österreichische Karte. Bundesamt für Eich- und Vermessungswesen. [dostęp 2026-08-02]. (niem.).
- 1 2 Albrecht Greule: Deutsches Gewässernamenbuch. Etymologie der Gewässernamen und der dazugehörigen Gebiets-, Siedlungs- und Flurnamen. Berlin–Boston: De Gruyter, 2014, s. 300. ISBN 978-3-11-019039-7. (niem.).
- 1 2 3 Lammerklamm. SalzburgerLand Tourismus. [dostęp 2026-08-02]. (niem.).
- ↑ Hydris Online – hydrographische Daten des Landes Salzburg. Land Salzburg. [dostęp 2026-08-02]. (niem.).
- ↑ Wasser. Land Salzburg. [dostęp 2026-08-02]. (niem.).
- ↑ Hochwasserschutz Golling. Land Salzburg. [dostęp 2026-08-02]. (niem.).
- ↑ Markus Stehböck: Wildwasserführer Deutschland und Österreich. Hamburg: Thomas Kettler Verlag, 2011. (niem.).
- ↑ Fischerei. Land Salzburg. [dostęp 2026-08-02]. (niem.).