Lasiorhynchites caeruleocephalus
| Lasiorhynchites caeruleocephalus | |||
| (Schaller, 1783) | |||
 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Nadrodzina | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina |
Rhynchitinae | ||
| Plemię |
Rhynchitini | ||
| Podplemię |
Lasiorhynchitina | ||
| Rodzaj | |||
| Podrodzaj |
Lasiorhynchites (Stenorhynchites) | ||
| Gatunek |
Lasiorhynchites (Stenorhynchites) caeruleocephalus | ||
| Synonimy | |||
| |||
Lasiorhynchites caeruleocephalus – gatunek chrząszcza z rodziny tutkarzowatych. Zamieszkuje zachodnią Palearktykę. Postacie dorosłe żerują na liściach brzóz, rzadziej innych drzew liściastych, natomiast larwy rozwijają się w pędach sosen.
Taksonomia
Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1783 roku przez Johanna Gottlieba Schallera na łamach „Abhandlungen der Hallischen Naturforschenden Gesellschaft” pod nazwą Curculio caeruleocephalus[1][2][3]. Stanowi gatunek typowy podrodzaju Stenorhynchites[2], w którym to umieścił go w 1932 roku Eduard Voss[4].
Morfologia
Chrząszcz o ciele długości od 4 do 5,5 mm. Ubarwienie ryjka, głowy, tarczki, spodu ciała i odnóży jest czarne, często z ciemnozielonym lub ciemnoniebieskim połyskiem metalicznym. Przedplecze i pokrywy są żółtoczerwone do czerwonych, pozbawione metalicznego połysku. Owłosienie ciała jest jasne, brązowawe i bardzo długie, na pokrywach i przedpleczu złożone z włosków stojących i półwzniesionych[5][6][7].
Ryjek jest prosty[5][6], o rowkach na czułki widocznych od góry, pokryty drobnymi i rzadkimi punktami, które na bokach przedniej połowy zlewają się w rządki[5]. Samiec ma ryjek krótszy od przedplecza z czułkami osadzonymi w połowie długości, zaś samica ryjek nieco od przedplecza dłuższy o czułkach osadzonych przed połową jego długości[5][6]. Głowa ma wyłupiaste oczy, u samca mocniej niż u samicy, oraz pokryte większymi niż na przedpleczu punktami ciemię[5].
Przedplecze jest nie węższe niż długie, równomiernie wypukłe, drobno i równomiernie punktowane, zaokrąglone po bokach[6][5]. Pokrywy są od 1,5 do 1,7 raza dłuższe niż w barkach szerokie. Guzy barkowe wysklepione ku przodowi[5]. Rzędy są delikatne, ale wyraźne[6], zaopatrzone w głębokie i większe niż na przedpleczu punktowanie; rząd przytarczkowy i przedostatni są skrócone. Międzyrzędy są szerokie i spłaszczone[5].
Ekologia i występowanie
Owad ten zasiedla lasy mieszane[7]. Postacie dorosłe są aktywne od maja do września. Są foliofagami żerującymi na drzewach liściastych[5][8][7], głównie na brzozach (w tym brodawkowatej i omszonej[5][6]), ale także na dębach, olszach, pistacjach i śliwach[5][8][6]. Od czerwca do połowy sierpnia samice składają jaja do młodych pędów sosen[5][8], w tym pospolitej, czarnej i nadmorskiej[6]. Trwający około 10 tygodni rozwój larwalny ma miejsce wewnątrz nich (endofitofagia). Zimowanie larwy odbywa się w miejscu żerowania[5][8][6] i wczesną wiosną prowadzi ona jeszcze żer uzupełniający[5][6]. Wyrośnięta larwa wypada do gleby i tam się przepoczwarcza[5][8][6]. Stadium poczwarki zajmuje około 30 dni[6][5].
Gatunek palearktyczny. W Europie znany jest z Portugalii, Hiszpanii, Francji[2], Belgii[9], Luksemburga, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Szwecji, Litwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Ukrainy oraz europejskiej części Rosji. Istnieje także niesprecyzowane doniesienie z Jugosławii[2]. W Afryce Północnej zamieszkuje Maroko i Algierię[2][5][8]. W żadnej części zasięgu nie jest pospolity[6]. W Polsce jest owadem rzadko spotykanym, znanym z nielicznych stanowisk[8].
Przypisy
- ↑ J.G. Schaller. Neue Insecten. „Abhandlungen der Hallischen Naturforschenden Gesellschaft”. 1, s. 217–328 (282), 1783.
- 1 2 3 4 5 M.A. Alonso-Zarazaga, Family Rhynchitidae Gistel, 1848, [w:] I. Lobl, A. Smetana (red.), Catalogue of Palaearctic Coleoptera. Volume 7. Curculionoidea I, Stenstrup: Apollo Books, 2011, s. 124, ISBN 978-87-88757-93-4.
- ↑ Lasiorhynchites caeruleocephalus. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2021-09-28].
- ↑ E. Voss. Monographie der Rhynchitinen-Tribus Rhynchitini. 2. Gattungsgruppe: Rhynchitina. V. 1. Teil der Monographie der Rhynchitinae - Pterocolinae. (41. Beitrag zur Kenntnis der Curculioniden.) (Cont.). „Koleopterologische rundschau”. 18, s. 153–160, 1932.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Zdzisław Cmoluch: Klucze do oznaczania owadów Polski Część XIX Chrząszcze – Coleoptera z. 96-97 Rhinomaceridae, Attelabidae. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1979.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Hans Gønget, The Nemonychidae, Anthribidae and Attelabidae (Coleoptera) of Northern Europe, N.P. Kristensen (red.), „Fauna Entomologica Scandinavica”, 38, Leiden, Boston, New York, Köln: Brill, 2003, s. 28-29, ISSN 0106-8377.
- 1 2 3 Lasiorhynchites caeruleocephalus. [w:] Insektarium.net [on-line]. [dostęp 2021-09-28].
- 1 2 3 4 5 6 7 B. Burakowski, M. Mroczkowski, J. Stefańska: Katalog Fauny Polski. Tom XXIII, zeszyt 18. Chrząszcze – Coleoptera. Ryjkowcowate prócz ryjkowców – Curculionioidea prócz Curculionidae.. Warszawa: 1992.
- ↑ Lasiorhynchites (Stenorhynchites) coeruleocephalus (Schaller, 1783). [w:] Fauna Europaea [on-line]. [dostęp 2021-09-28].