Lee Strasberg

Lee Strasberg

Lee Strasberg (1976)
Imię i nazwisko	Israel Strassberg
Data i miejsce urodzenia	17 listopada 1901 Budzanów
Data i miejsce śmierci	17 lutego 1982 Nowy Jork
Zawód	aktor, reżyser, producent, wykładowca
Lata aktywności	1925-1982

Lee Strasberg, właśc. Israel Strassberg (ur. 17 listopada 1901 w Budzanowie, zm. 17 lutego 1982 w Nowym Jorku) – amerykański aktor, reżyser i producent oraz wykładowca sztuki aktorskiej żydowskiego pochodzenia. Zasłynął tym, że przeniósł na grunt amerykańskiego aktorstwa teorię tzw. realizmu psychologicznego Konstantina Stanisławskiego, w wyniku czego jest on postrzegany jako jeden z ojców nowoczesnego, amerykańskiego stylu gry aktorskiej. Aktorstwo oparte na tej metodzie polega na dogłębnym wniknięciu aktora w psychikę odgrywanej postaci^[1].

Urodził się na zachodzie Ukrainy w biednej, żydowskiej rodzinie Idy i Barucha Meyera Strassbergów^[2]. Jako siedmioletnie dziecko wyemigrował z rodzicami do Nowego Jorku, gdzie wychował się na Lower East Side^[2]. W 1936 został naturalizowany, stając się obywatelem amerykańskim.

Już w młodości ujawniła się jego pasja do teatru. Jako nastolatek występował na deskach teatralnych, grając w języku jidysz. Duży wpływ na jego dalszą drogę artystyczną odegrała tzw. metoda Stanisławskiego, polegająca na wniknięciu w psychologię odgrywanej postaci^[3].

W 1931 został jednym ze współzałożycieli kolektywu artystycznego Group Theatre, z którym związani byli m.in.: Elia Kazan, John Garfield, Stella Adler, Sanford Meisner, Franchot Tone i Robert Lewis. W 1949 rozpoczął karierę wykładowcy w nowojorskiej szkole „Actors Studio”. W ciągu dwóch lat, gdy był tam dyrektorem artystycznym, zbudował od podstaw jej reputację i renomę. Wśród aktorów pobierających nauki w „Actors Studio” byli m.in.: Marlon Brando, Geraldine Page, Paul Newman, Al Pacino, Kim Stanley, Marilyn Monroe, Jane Fonda, James Dean, Dustin Hoffman, Eli Wallach, Eva Marie Saint, Robert De Niro, Jill Clayburgh, Burt Young, Ellen Burstyn, Gene Wilder, Steve McQueen i Dennis Hopper^[4].

W 1966 utworzył „Actors Studio West” w Los Angeles. W 1969 powstał „Lee Strasberg Theatre and Film Institute” w Nowym Jorku i Los Angeles^[5].

Sam rzadko występował jako aktor (pojawił się jedynie w kilku filmach). Jego najbardziej znana rola to Hyman Roth w filmie Ojciec chrzestny II (1974) Francisa Forda Coppoli. Strasberg za tę kreację był nominowany do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego. Ostatecznie nagrodę otrzymał wówczas Robert De Niro, czyli jeden z jego uczniów. Później zagrał jeszcze m.in. jednego z trzech bandytów rabujących bank w filmie W starym, dobrym stylu (1979) Martina Bresta^[6].

Zmarł na zawał serca w Nowym Jorku w wieku 80 lat. Jest pochowany na cmentarzu Westchester Hills w Hastings-on-Hudson^[7].

Był trzykrotnie żonaty, a jego żonami były:

• Nora Krecaun (1926–1929) do jej śmierci
• Paula Miller (16 marca 1934 – 29 kwietnia 1966) do jej śmierci na raka. Dzieci: Susan (ur. 22 maja 1938, zm. 21 stycznia 1999) oraz John (ur. 20 maja 1941)
• Anna Mizrahi, sefardyjska Żydówka (ur. 16 kwietnia 1939, zm. 6 stycznia 2024) do jego śmierci, dyrektor „Lee Strasberg Theatre and Film Institute”. Dzieci: Adam (ur. 29 lipca 1969) oraz David (ur. 30 stycznia 1971)

• Lee Strasberg w bazie IMDb (ang.)
• Lee Strasberg w bazie Filmweb
• The Lee Strasberg Theatre and Film Institute (ang.)
• John Strasberg Studios (ang.)