Lejkownik blady
 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
lejkownik blady |
| Nazwa systematyczna | |
| Pseudoclitocybe expallens (Pers.) M.M. Moser Kl. Krypt.-Fl., Edn 3 (Stuttgart) 2b/2: 106 (1967) | |
Lejkownik blady, lejkownik bezwonny (Pseudoclitocybe expallens (Pers.) M.M. Moser) – gatunek grzybów z rodziny lejkownikowatych (Pseudoclitocybaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Pseudoclitocybe, Pseudoclitocybaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go w 1801 r. Christiaan Hendrik Persoon, nadając mu nazwę Agaricus expallens. W 1967 r. Meinhard Michael Moser przeniósł go do rodzaju Psathyrella[1]. Niektóre inne synonimy[2]:
- Clitocybe expallens (Pers.) P. Kumm. 1871
- Cantharellula expallens (Pers.) P.D. Orton 1960
- Clitocybe expallens var. trivialis (Fr.) Sacc. 1887
Władysław Wojewoda w 1999 r. nadał mu polską nazwę lejkownik bezwonny, w 2003 r. zmienił ją na lejkówka bezwonna (dla synonimu Clitocybe pseudoobbata). Ta nazwa jednak jest niespójna z aktualną nazwą naukową[3]. W internetowym atlasie grzybów ma nazwę lejkownik blady[4]. Niektóre atlasy grzybów podają nazwę lejkownik bezwonny[5].
Morfologia
Średnica 2–4 cm, za młodu łukowaty, ale bardzo szybko staje się płasko rozpostarty i na środku wklęsły, czasami głęboko. Brzegi są prążkowane i u młodych okazów podwinięte, ale szybko rozprostowują się. Jest silnie higrofaniczny, skórzasty, gładki, nagi i cienki. W czasie wilgotnej pogody ma kolor jasnosiwobrązowy lub ciemnosiwobrązowy, w czasie suchej pogody staje się jaśniejszy[5].
Głęboko zbiegające na trzon, dość rzadkie, początkowo białe, później siwe[5].
Wysokość 3–6 cm, grubość 0,3–0,7 cm, kształt walcowaty, czasami zakrzywiony. Powierzchnia gładka, w kolorze od siwobrązowego do jasnoochrowego, pod kapeluszem białawo jedwabista[5].
Wodnisty, sprężysty, bardzo cienki, bez zapachu[5].
Biały. Zarodniki gładkie, bezbarwne, o rozmiarach 7,5–9 × 5,4–6,5 μm
- Gatunki podobne
Bardzo podobny jest lejkownik kubkowatokapeluszowy (Pseudoclitocybe cyathiformis). Różni się rozmiarem (jest większy), jest też ciemniejszy i ma bardzo długo podwinięty brzeg kapelusza[5].
Występowanie i siedlisko
Opisano występowanie tego gatunku w Ameryce Północnej i Południowej, Europie, Azji i Afryce[6]. W Polsce W. Wojewoda w 2003 r. przytoczył 4 stanowiska[3], w późniejszych latach podano następne. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną[4].
Grzyb saprotroficzny. Preferuje miejsca świetliste. Występuje na obrzeżach lasów i na polankach, łąkach, pastwiskach, trawnikach, w parkach, czy w świetlistych miejscach w lesie. Owocniki pojawiają się od września do listopada[5].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2026-07-09].
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2026-07-09].
- 1 2 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 127, ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 Pseudoclitocybe expallens (lejkownik blady) [online], grzyby.pl [dostęp 2026-07-09].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 58, ISBN 978-83-245-9550-1.
- ↑ Występowanie Pseudoclitocybe expallens na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2026-07-09].