Lekarz i dusza

Lekarz i dusza
Ärztliche Seelsorge
Autor

Viktor Frankl

Tematyka

psychologia, psychoterapia

Typ utworu

monografia

Data powstania

1946

Wydanie oryginalne
Miejsce wydania

Wiedeń

Język

niemiecki

Data wydania

1946

Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego

2017[1].

Wydawca

Wydawnictwo Czarna Owca

Przekład

Roman Skrzypczak

poprzednia
Człowiek w poszukiwaniu sensu
następna
Nieuświadomiony Bóg

Lekarz i dusza. Wprowadzenie do logoterapii i analizy egzystencjalnej (niem. Ärztliche Seelsorge, obdarzona podtytułem From Psychotherapy to Logotherapy w angielskich przekładach) – jedna z najważniejszych i najbardziej znanych publikacji austriackiego psychiatry Viktora Frankla[2], pierwotnie opublikowana w 1946[3].

Treść

Lekarz i dusza to jedna z fundamentalnych prac Frankla, w której przedstawia on podstawy logoterapii[3]. To nie tylko podręcznik psychoterapii, ale także głęboka refleksja nad kondycją ludzką. Frankl łączy w niej wiedzę medyczną oraz praktykę psychoterapeutyczną z filozoficznym namysłem, tworząc dzieło, które pozostaje inspirujące nawet dekady po pierwszym wydaniu[4]. Jednak niektóre tezy postawione przez Frankla są z punktu widzenia dzisiejszej wiedzy medycznej i badań psychologicznych w mniejszym lub większym stopniu kontrowersyjne[5]. Zdaniem Elżbiety Kozłowskiej z Uniwersytetu Warszawskiego, książka Viktora E. Frankla stanowi nieocenione źródło wiedzy dla psychologów, psychiatrów i psychoterapeutów, ale też dla każdego, kto zastanawia się nad sensem własnego istnienia[6].

Książka składa się z trzech części. W pierwszej części „Od psychoterapii do logoterapii” Frankl poddaje krytyce psychoanalizę i przedstawia swoją logoterapię jako jego uzupełnienie. Frankl prezentuje swoje podejście do psychoterapii, które różni się od wcześniejszych wiedeńskich szkół: Zygmunta Freuda i Alfreda Adlera. Pisze:

Któż może mówić o psychoterapii, nie wymieniwszy Freuda i Adlera? Kto, omawiając psychoterapię, będzie w stanie obyć się bez psychoanalizy i psychologii indywidualnej jako punktów wyjścia i odniesienia?

Viktor Frankl, Lekarz i dusza. Wprowadzenie do logoterapii i analizy egzystencjalnej. Czarna Owca, Warszawa 2024, s. 25.

Freud oparł swoją teorię na świadomości, Adler – na odpowiedzialności, a Frankl – na sensie życia. Zamiast koncentrować się na nieświadomych popędach (Freud) czy kompleksie niższości (Adler), założyciel logoterapii jest zdania, że

pozytywne ukierunkowanie na sens jest narzędziem uleczenia.

Viktor Frankl, Lekarz i dusza. Wprowadzenie do logoterapii i analizy egzystencjalnej. Czarna Owca, Warszawa 2024, s. 19.

Druga część „Od psychoanalizy do analizy egzystencjalnej” zawiera analizę egzystencjalną podstawowych doświadczeń ludzkiej egzystencji, cierpienia, śmierci, miłości czy pracy. Odnośnie tej analizy Elżbieta Kozłowska w swej recenzji pisze, że rozważania Frankla na temat miłości i życia seksualnego człowieka brzmią dziś nie tyle kontrowersyjnie, ile staromodnie, nie tylko na gruncie psychologii, ale też i filozofii. Przede wszystkim nie znajdują one odzwierciedlenia w badaniach. Założyciel logoterapii nie odnosi ich także do konkretnych przypadków ze swojej praktyki medycznej lub psychoterapeutycznej. Są raczej wyrazem jego wizji idealnego świata[7].

Trzecia część nosi nazwę „Od świeckiej spowiedzi do duszpasterstwa lekarskiego”. O ile w pierwszej części Frankl postawił sobie zadanie ukazania tego, iż psychoterapia wymaga uzupełnienia włączeniem sfery duchowego, to część trzecia poświęcona jest analizie możliwości osiągnięcia tego celu.

Celem psychoterapii, zwłaszcza psychoanalizy, jest świecka spowiedź. Celem logoterapii, zwłaszcza analizy egzystencjalnej, jest duszpasterstwo lekarskie.
The aim of psychotherapy, especially psychoanalysis, has been secular confession; the aim of logotherapy, especially existential analysis, is medical ministry.

—  Viktor Frankl. The Doctor and the Soul. An Introduction to Logotherapy. Translated from the German by Richard and Clara Winston. New York, Alfred A. Knopf, 1955, p. 262.

Przypisy

  1. ↑ Viktor E. Frankl [online], Wydawnictwo Czarna Owca (pol.).
  2. ↑ Kaczanowski 1967 ↓, s. 338.
  3. 1 2 Kozłowska 2025 ↓, s. 235.
  4. ↑ Kozłowska 2025 ↓, s. 236.
  5. ↑ Kozłowska 2025 ↓, s. 237.
  6. ↑ Kozłowska 2025 ↓, s. 238.
  7. ↑ Kozłowska 2025 ↓, s. 237–238.

Bibliografia

Linki zewnętrzne