Leon Kahane

Leon Kahane^[a] (ur. ok. 1840^[b], zm. 26 stycznia 1864 w Bodzentynie) – żołnierz, powstaniec styczniowy.

Urodził się w rodzinie katolickiej, choć przez dziesiątki lat uważano, że w żydowskiej^[1]. Już dziadek Leona Andrzej Kahane ożenił się z katoliczką Ewą Janosy^[2]. Był synem Ignacego (lekarz, zm. 1875)^[3][4][5]. Miał braci Maurycego (1836-1896), Filipa (1838-1915), Zygmunta (1846-1889), Artura oraz siostrę Ludwikę (w latach 90. XIX wieku w stanie panieńskim członkini sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”^[6])^{[7][1][8][4][9][10][c]} i Zofię. Wraz z rodziną przeprowadził się do Sanoka pod zaborem austriackim^[11][5], gdzie ojciec rodziny od około 1857 pracował jako lekarz^[12][13].

Został zawodowym żołnierzem Armii Cesarstwa Austriackiego. Od około 1861 był kadetem 77 pułku piechoty, stacjonującego w Sanoku^[14][15].

W chwili wybuchu powstania styczniowego 1863 służył w Rzeszowie jako kadet-feldwebel (jego przebywający i pracujący w Sanoku bracia Maurycy i Filip przyłączyli się ochotniczo do walk)^[1][16][13]. Po otrzymaniu urlopu z armii pod koniec 1863 także on przystąpił do walczących^[17][13]. Służył jako adiutant płk. Karola Kality ps. „Rębajło”^{[18][19][13][4][20]}. Został mianowany na stopień porucznika^[17]. 22 stycznia 1864 spisywał raport z bitwy pod Iłżą (17 stycznia 1864)^[21]. U boku dowódcy brał udział w bitwie pod Radkowicami (23 stycznia 1864)^{[22][13][4][20]}. Po wydaniu przez Kalitę rozkazu otoczenia wroga przez kompanie, pozostała 1 kompania nie usłuchała rozkazu (miała ruszać za nim do ataku), wskutek czego opuszczony dowódca pozostał na stanowisku wyłącznie z adiutantem i trębaczem^[22][23][4]. Podczas ostrzału Leon Kahane osłonił swoim ciałem zwierzchnika, ratując mu życie^[22][23][4]. Sam wtedy został trafiony w klatkę piersiową i miał przestrzelone płuca^[22][23][4]. Po przegranej bitwie został wyniesiony na noszach z pola walki, wpierw do lasu obok Michałowa^[24]. Został odwiedzony przez Kalitę w szpitalu w Bodzentynie, gdzie nazajutrz 26 stycznia 1864 zmarł^{[25][26][23][4][20]}. Został pochowany na miejscowym cmentarzu^[27].

W 1859 Karol Kalita odwiedził Sanok i poznał rodzinę Leona Kahane^[8]. Fragment swoich wspomnień dotyczący jej przedstawicielom zakończył słowami: „Cześć tej zacnej polskiej rodzinie”^[17].

• Filip Kahane: Dzieje Żuawa. W: Bronisław Szwarce (red.): W czterdziestą rocznicę powstania styczniowego 1863-1903. Lwów: Komitet Wydawniczy, 1903, s. 160-170.
• IX. Od reakcyi do konstytucyi (1849-1868). „Rok 1863”. W: Majer Bałaban: Dzieje Żydów w Galicyi i w Rzeczypospolitej Krakowskiej 1772-1868. Lwów: Księgarnia Polska Bernarda Połonieckiego, 1916, s. 176-212.
• Karol Kalita: Ze wspomnień krwawych walk. Lwów: Słowo Polskie, 1913, s. 1-168.