Leon Rahden
| Pełne imię i nazwisko |
Leon Edward Rahden |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
3 maja 1889 |
| Data i miejsce śmierci |
4–7 kwietnia 1940 |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Stanowiska |
szef wydziału |
| Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
| Odznaczenia | |
Leon Edward Rahden (Raden)[a] (ur. 3 maja 1889 w maj. Szejpy, zm. 4–7 kwietnia 1940 w Katyniu) – major broni pancernych Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
Syn Edwarda (1855–1897), barona herbu własnego, i Leontyny z Montwiłłów (1860–1921) urodzony 3 maja 1889 w majątku Szejpy na Kowieńszczyźnie[7][8][9]. Pochodził ze szlachty guberni kurlandzkiej[4]. Był luteraninem[4]. Miał siostrę (ur. 1882) i brata Edwarda Leona (1888–1945)[9]. Uczył się w gimnazjum realnym w Mitawie, a następnie ukończył Morski Korpus Kadetów w Petersburgu[8][4].
31 sierpnia?/13 września 1909 został przyjęty do Aleksandrowskiej Szkoły Wojskowej w Moskwie jako podoficer[4]. 6 sierpnia?/19 sierpnia 1911, po ukończeniu szkoły, został mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z 6 sierpnia?/19 sierpnia 1910 i wcielony do 4 batalionu saperów w Grodnie[4][8]. 3 stycznia?/16 stycznia 1914 pełnił służbę na stanowisku młodszego oficera 3 kompanii saperów[4]. Wziął udział w I wojnie światowej[5]. W czerwcu 1915 pełnił służbę na stanowisku młodszego oficera kompanii reflektorów[4]. Awansował na kolejne stopnie: porucznika (1 października?/14 października 1914 ze starszeństwem z 6 sierpnia?/19 sierpnia 1914)[4], sztabskapitana (28 lutego 1916) i kapitana (14 października 1917)[10]. 6 stycznia 1918 został zdemobilizowany z armii rosyjskiej[10].
W kwietniu 1919 został przydzielony do 2 eskadry lotniczej wielkopolskiej, w której latał jako obserwator[11][10]. 23 maja 1919 został przyjęty do Sił Zbrojnych Polskich w byłym zaborze pruskim z byłej armii rosyjskiej w stopniu kapitana w wojskach lotniczych[12]. Wykonywał loty bojowe na froncie litewsko=białoruskim. Między innymi 6 sierpnia wziął udział w bombardowaniu dworca kolejowego w Mińsku, a 23 sierpnia w locie obserwacyjnym nad twierdzą Bobrujsk[10][13]. W lutym został przydzielony do Dowództwa I Grupy Lotniczej na stanowisko oficera taktycznego[10]. 25 kwietnia 1920 uległ wypadkowi samochodowemu[10]. 9 września 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu kapitana, w Korpusie Wojsk Lotniczych, w grupie oficerów byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej[14]. W końcu września 1920 objął dowództwo nowo powstałego 2 dywizjonu samochodów pancernych w Poznaniu[15]. 1 czerwca 1921 nadal dowodził dywizjonem w Poznaniu, a jego oddziałem macierzystym był 2 dywizjon samochodowy w Lublinie[2]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 10. lokatą w korpusie oficerów samochodowych[3][16][17][18]. Później został przeniesiony do 3 dywizjonu samochodowego w Grodnie na stanowisko zastępcy dowódcy dywizjonu[19][20]. 14 maja 1925 został odkomenderowany na sześciomiesięczny kurs doskonalenia oficerów w Obozie Szkolnym Wojsk Samochodowych w Warszawie[10]. Z dniem 15 grudnia 1925, po ukończeniu kursu, został przeniesiony do korpusu oficerów kawalerii z równoczesnym wcieleniem do 5 pułku ułanów w Ostrołęce i przeniesieniem służbowym do Departamentu Kawalerii Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie[21][22]. W departamencie zajmował stanowisko szefa wydziału samochodów pancernych[15][b]. W marcu 1929 został zwolniony z zajmowanego stanowiska i oddany do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr I, a z dniem 31 sierpnia tego roku przeniesiony w stan spoczynku[23][24][c]. W 1934, jako oficer kawalerii stanu spoczynku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Wilno Miasto. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr III. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”[25].
W nieznanych okolicznościach, po agresji ZSRR na Polskę (17 września 1939), dostał się do sowieckiej niewoli i został osadzony w obozie w Kozielsku[26]. Między 3 a 5 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego (lista z 2 kwietnia 1940)[26]. Między 4 a 7 kwietnia 1940 zamordowany w Katyniu i tam pogrzebany[26]. Od 28 lipca 2000 spoczywa na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu.
Był żonaty z Marią z Hartmanów (ur. 27 kwietnia 1894 w Wilnie, zm. 13 stycznia 1974), z którą miał syna Leopolda Edwarda (ur. 20 grudnia 1920 w Poznaniu, zm. 9 lutego 1993)[7][6]. Żona i syn zostali pochowani na Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie.
5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownika[27]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Walecznych[19][20][28]
- Krzyż Kampanii Wrześniowej – pośmiertnie 1 stycznia 1986[29]
- rosyjskie
- Order Świętego Stanisława 2 stopnia z mieczami – 18 marca?/31 marca 1917[30]
- Order Świętej Anny 3 stopnia z mieczami i kokardą – 27 czerwca?/10 lipca 1916[30]
- Order Świętego Stanisława 3 stopnia z mieczami i kokardą – 10 czerwca?/23 czerwca 1916[30]
- Order Świętej Anny 4 stopnia z napisem na szabli „Za odwagę” – 1 stycznia?/14 stycznia 1916[30][4]
Zobacz też
Uwagi
- ↑ W ewidencji armii rosyjskiej figurował jako „Leon baron von Raden” (ros. Леонъ Эдуардовичъ баронъ фонъ-Раденъ) urodzony 20 kwietnia 1889. Na początku lat 20. XX w. w ewidencji Wojska Polskiego figurował jako „Leon Raden” ur. 20 kwietnia 1889[1][2][3]. Data urodzenia 20 kwietnia?/2 maja 1889 jest datą starego stylu[4][5]. Zarządzeniem Sądu Powiatowego w Poznaniu z 27 kwietania 1927 zmienił nazwisko „Raden” na nazwisko „Rahden”[6].
- ↑ Według Jana Kińskiego zajmował stanowisko referenta ds. samochodów pancernych[10].
- ↑ Według Jana Kińskiego 22 września 1928 miał objąć dowództwo 3 dywizjonu samochodowego[10].
Przypisy
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-02-23].
- 1 2 Spis oficerów 1921 ↓, s. 380.
- 1 2 Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 273.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Список (по старшинству в чинах) генералам, штаб и обер-офицерам и классным чиновникам 4-го саперного генерал-адъютанта графа Тотлебена батальона. [w:] Памяти героев Великой войны 1914–1918 [on-line]. Управление Министерства обороны Российской Федерации по увековечению памяти погибших при защите Отечества, 1914-01-16. [dostęp 2026-02-23]. (ros.).
- 1 2 Список (по старшинству в чинах) генералам, штаб и обер-офицерам и классным чиновникам 4-го саперного генерал-адъютанта графа Тотлебена батальона. [w:] Памяти героев Великой войны 1914–1918 [on-line]. Управление Министерства обороны Российской Федерации по увековечению памяти погибших при защите Отечества, 1915-06-21. [dostęp 2026-02-24]. (ros.).
- 1 2 Kartoteka ewidencji ludności 1870–1931. Archiwum Państwowe w Poznaniu. [dostęp 2026-02-23]..
- 1 2 Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 519.
- 1 2 3 Kiński 1994 ↓, s. 341.
- 1 2 Maria Minakowska: Edward Leon bar. Rahden h. wł.. [w:] Wielka genealogia Minakowskiej (Wielcy.pl) [on-line]. Dr Minakowska Publikacje Elektroniczne. [dostęp 2026-02-23].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Kiński 1994 ↓, s. 342.
- ↑ Księga pamiątkowa 1933 ↓, s. 187.
- ↑ Dekret nr 59 Naczelnej Rady Ludowej z dnia 23 maja 1919. „Tygodnik Urzędowy”. 16, s. 76, 1919-06-04. Poznań.
- ↑ Tarkowski 1991 ↓, s. 31.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 36 z 22 września 1920, s. 897.
- 1 2 Magnuski 1993 ↓, s. 21.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1017.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 928.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 339.
- 1 2 Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1008.
- 1 2 Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 919.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 121 z 17 listopada 1925, s. 652.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 328.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 12 marca 1929, s. 87.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929, s. 217.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 336, 892.
- 1 2 3 Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 623.
- ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-02-22].
- ↑ Zarządzenie Ministra Spraw Wojskowych Nr 1/86 w sprawie nadania odznaki pamiątkowej „Krzyż Kampanii Wrześniowej 1939”. „Dziennik Ustaw RP”. 2, s. 30, 1986-04-10. Londyn: Minister Sprawiedliwości..
- 1 2 3 4 Раден Леон. [w:] Памяти героев Великой войны 1914–1918 [on-line]. Управление Министерства обороны Российской Федерации по увековечению памяти погибших при защите Отечества. [dostęp 2026-02-23]. (ros.).
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-07-28].
- Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r.. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
- Ku czci poległych lotników: księga pamiątkowa. Marian Romeyko (red.). Warszawa: Wydawnictwo Komitetu Budowy Pomnika Poległych Lotników, 1933.
- Убиты в Катыни. Книга Памяти польских военнопленных – узников Козельского лагеря НКВД, расстрелянных по решению политбюро ЦК ВКП(б) от 5 марта 1940 года. Лариса Еремина (red.). Москва: Общество «Мемориал» – Издательство «Звенья», 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
- Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
- Jan Kiński. Pro memoria. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 1-2 (147-148), 1994. Warszawa: Wojskowy Instytut Historyczny. ISSN 0043-7182.
- Janusz Magnuski: Samochody pancerne Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Wydawnictwo WiS, 1993. ISBN 83-860-28-00-9.
- Krzysztof A. Tarkowski: Lotnictwo polskie w wojnie z Rosją Sowiecką 1919-1920. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1991. ISBN 83-206-0985-2.