Leon Rozenblat
 | |
 porucznik artylerii (WP)komendant (SP) | |
| Data i miejsce urodzenia |
1892 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
sierpień 1944 |
| Przebieg służby | |
| Formacja |
|
| Jednostki | |
| Stanowiska |
komendant Służby Porządkowej w getcie łódzkim |
Leon Rozenblat (ur. 1892 w Stanisławowie, zm. w sierpniu 1944 w Auschwitz-Birkenau) – polski wojskowy pochodzenia żydowskiego, porucznik artylerii Wojska Polskiego, podczas II wojny światowej komendant Służby Porządkowej w getcie łódzkim.
Życiorys
Był oficerem armii austriackiej[1].
Od 1919 roku mieszkał w Łodzi. Żonaty z Reną, miał córkę Marylę Zenię (ur. 1938). Przed II wojną światową mieszkał przy ulicy POW 18[2]. Pracował jako kierownik banku[3].
W chwili wybuchu wojny w stopniu porucznika artylerii służył w stacjonującym w Łodzi 4 Pułku Artylerii Ciężkiej[2]. Po utworzeniu getta łódzkiego zamieszkał przy ulicy Zgierskiej 30B, a następnie przy ulicy Zgierskiej 3/9[2]. W lutym 1940 roku został mianowany przez Przełożonego Starszeństwa Żydów w Łodzi Chaima Rumkowskiego komendantem nowo utworzonej Służby Porządkowej[4]. Od maja 1941 roku był również komendantem Służby Obrony Przeciwlotniczej[5]. Od kwietnia 1943 roku jego zastępcą był Samuel Berkowicz[6][7].
Był także członkiem Komisji Głównej Najwyższej Izby Kontroli[8], a od 1941 roku był członkiem tzw. Rady Przybocznej Przełożonego Starszeństwa Żydów[9]. We wrześniu 1941 roku został mianowany zastępcą Przełożonego Starszeństwa Żydów[2][8][10]. Na przełomie 1942 i 1943 roku był także komendantem Straży Ogniowej w getcie[2][3]. Od marca 1943 roku był zastępcą kierownika Kasy Pożyczkowej, Józefa Klementynowskiego[2].
W grudniu 1941 roku brał udział w pierwszych naradach dotyczących przeprowadzenia deportacji Żydów z getta łódzkiego[11]. W maju 1942 roku w rozmowie z dziennikarzem Friedrichem Hielscherem przyznał, że wiedział o mordowaniu wysiedlanych Żydów w obozie zagłady w Chełmnie nad Nerem[12]. Podczas tzw. Wielkiej Szpery wszedł w skład Komisji Wysiedleńczej, która zajmowała się kompletowaniem list osób przeznaczonych do deportacji[13], do 1943 roku był następnie przewodniczącym komisji[3]. Rozenblat zastępował Rumkowskiego podczas jego nieobecności spowodowanej hospitalizacją podczas akcji wysiedleńczej z getta w czerwcu 1944 roku[14].
W sierpniu 1944 roku jednym z ostatnich transportów został deportowany z getta łódzkiego do obozu Auschwitz-Birkenau[3]. Został zamordowany zaraz po przyjeździe, według relacji Michała Chęcińskiego miał zostać zakatowany przez pochodzącego z Łodzi więźnia, Mojszego Chusyda[2][15].
Przypisy
- ↑ Betke 2021 ↓, s. 68.
- 1 2 3 4 5 6 7 Marek Nowak, Rozenblat Leon [online], leksykongetta.pl [dostęp 2026-02-13].
- 1 2 3 4 Loose 2024 ↓, s. 296.
- ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 76.
- ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 184.
- ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 186.
- ↑ Marek Nowak, Berkowicz Samuel [online], leksykongetta.pl [dostęp 2026-02-13].
- 1 2 Sitarek 2018 ↓, s. 130.
- ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 167.
- ↑ Trunk 2006 ↓, s. 65.
- ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 215.
- ↑ Loose 2024 ↓, s. 34.
- ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 236.
- ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 268.
- ↑ Sitarek 2018 ↓, s. 277.
Bibliografia
- Svenja Bethke, Dance on the Razors Edge: Crime and Punishment in the Nazi Ghettos, Toronto–Buffalo–London: University of Toronto Press, 2021, ISBN 978-1-4875-3116-4 (ang.).
- Ingo Loose (red.), Volume 10: Poland. Annexed Territories August 1941–1945, The Persecution and Murder of the European Jews by Nazi Germany, 1933–1945., Berlin–Boston: De Gruyter Oldenbourg, 2024, ISBN 978-3-11-068742-2 (ang.).
- Adam Sitarek, „Otoczone drutem państwo”. Struktura i funkcjonowanie administracji żydowskiej getta łódzkiego, Łódź: Instytut Pamięci Narodowej, 2018, ISBN 978-83-8098-363-2.
- Isaiah Trunk, Łódź Ghetto: a History, Robert Moses Shapiro (tłum.), Bloomington–Indianapolis: Indiana University Press, 2006, ISBN 978-0-253-34755-8 (ang.).