Lezha
 Mauzoleum Skanderbega w Lezhy | |||
| |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Obwód | |||
| Okręg | |||
| Populacja (2023[1]) |
| ||
| • liczba ludności |
14 687 | ||
| Nr kierunkowy |
0215 | ||
| Kod pocztowy |
4501-4502 | ||
| Tablice rejestracyjne |
LE | ||
Położenie na mapie Albanii  | |||
 41°47′N 19°38′E/41,783333 19,633333 | |||
| Strona internetowa | |||
Lezha (alb. Lezhë lub Lezha, wł. Alessio Alessio, serb.-chorw. Lješ (Љеш), pol. Lesz[2]) – miasto w północno-zachodniej Albanii, położone w okręgu i obwodzie o tej samej nazwie. W 2004 miasto liczyło nieco ponad 17 000 mieszkańców, a 2012 – 22 739.
Historia
Miejscowość powstała w strategicznym miejscu przy ujściu krótszego ramienia rzeki Drin. W IV w. p.n.e. rozwinęło się, założone przez Dionizjos Starszego[3], otoczone murami obronnymi, miasto Lissus, które kontrolowało szlaki handlowe i dostęp do Morza Adriatyckiego. W III w. p.n.e. było jednym z głównych ośrodków państwa Ilirów. Miasto było uwikłane w konflikty między Rzymem a Macedonią, a ostatecznie znalazło się pod wpływem rzymskim jako część prowincji Epirus Nova, zachowując pewną autonomię.
W VI w., za panowania Justyniana I, funkcjonowała tu twierdza. W VII w. miasto zostało zajęte przez Słowian, a w IX w. odzyskane przez Bizancjum.
W średniowieczu miasto często zmieniało władców. W XIV w. było pod rządami lokalnych albańskich rodów, jednak w 1386 r. przejęła je Wenecja. W 1444 r. w mieście, pozostającym podówczas pod weneckim panowaniem i noszącym nazwę Alessio, odbył się zjazd albańskich książąt pod wodzą Skanderbega. Z jego inicjatywy zawiązano Ligę w Lezhy, mającą na celu wspólną walkę przeciwko Imperium Osmańskiemu. Miasto było także jednym z pierwszych miast (obok Kruji), które zdobył Skanderbeg, walcząc z Osmanami o niepodległość Albanii. Skanderbeg został też tutaj pochowany (1468). Po jego śmierci miasto zdobyli Turcy (1478), otworzyli grób Skanderbega i wzięli sobie jego kości jako pamiątki oraz talizmany na szczęście[3].
W 1501 roku miasto powróciło pod panowanie Wenecji, lecz już w 1506 roku sułtan Bajazyd II odzyskał Lezhë (Alessio)[3].
W XIX w. większości mieszkańców była katolicka (około 14 000), jednak siedziba biskupów tutejszej diecezji znajdowała się w pobliskim Kalmet (Calmeti). Jednym z tych biskupów był m.im. Franciszek Malczyński[3].
Podczas I wojny bałkańskiej Czarnogóra zdobyła miasto w listopadzie 1912 roku. Jednak na mocy postanowień traktatów pokojowych z Londynu i Bukaresztu z 1913 roku Czarnogóra nie otrzymała miasta, które znalazło się w granicach niepodległej Albanii.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Elsa Dhuli, Censi i popullsisë dhe banesave në Shqipëri 2023 – Qarke/Bashki / Albania Population and Housing Census 2023 – Prefectures/Municipalities. Lezha, Tirana: INSTAT, 2024, s. 108 [dostęp 2026-03-29] (alb. • ang.).
- ↑ Dariusz Gregorczyk, Działalność duszpasterska i społeczna polskich księży katolickich w Bośni, Albanii i Chorwacji na przełomie XIX i XX wieku, „Częstochowskie Studia Teologiczne”, 19-20, Częstochowskie Wydawnictwo Archidiecezjalne „Regina Poloniae”, 1991–1992, s. 380 [dostęp 2026-03-29].
- 1 2 3 4 Alessio [online], catholic.org [dostęp 2026-03-29].
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia miasta. [dostęp 2010-02-02].
- Miasto i mauzoleum na zdjęciach. [dostęp 2010-11-19].