Lion Feuchtwanger

Lion Feuchtwanger

J.L. Wetcheek^[1]

Pisarz w 1909
Data i miejsce urodzenia	7 lipca 1884 Monachium
Data i miejsce śmierci	21 grudnia 1958 Los Angeles
Język	niemiecki
Alma Mater	Uniwersytet w Monachium
Dziedzina sztuki	powieść, dramat[1]
Ważne dzieła
Małgorzata Maultasch Żyd Süß[1]

Lion Feuchtwanger /fo̥ʲśtwaŋəʳ/, właściwie Jacob Arje, pseudonim „J.L. Wetcheek” (ur. 7 lipca 1884 w Monachium, zm. 21 grudnia 1958 w Los Angeles) – niemiecki pisarz żydowskiego pochodzenia, autor powieści historycznych oraz popularnych powieści biograficzno-historycznych, a także dramatów, które stały się inspiracją dla twórczości Bertolta Brechta^[2][1].

Urodził się w roku 1884 w Monachium jako syn żydowskiego fabrykanta. W latach 1903–1907 studiował w Monachium germanistykę i historię. Wtedy już powstały jego pierwsze dramaty, opowiadania, recenzje teatralne. W 1907 uzyskał stopień doktora na podstawie pracy o Heinrichu Heinem. Został kierownikiem literackim monachijskiego teatru. W 1912 ożenił się z Marią Loeffler^[2].

Był krytykiem literackim w czasopiśmie „Schaubühne”. W latach 1908–1909 wydawał gazetę „Der Spiegel”^[3].

W 1914 został zmobilizowany na pięć miesięcy do służby wojskowej, przeżył I wojnę światową w Monachium. Zawarta w 1919 znajomość z Bertoltem Brechtem zaowocowała długoletnią współpracą. Feuchtwanger miał wpływ na rozwój brechtowskiej koncepcji teatru epickiego. Od 1927 mieszkał w Berlinie^[3].

Przejęcie władzy przez nazistów zastało go za granicą. Nie wrócił już do Niemiec. W roku 1933 przeniósł się do Sanary-sur-Mer we Francji. Od 1936 do 1937 był współwydawcą pisma emigracyjnego „Das Wort” ukazującego się w Moskwie. Kontrowersje wywołała jego entuzjastyczna relacja z podróży po Związku Radzieckim (1936 –1937). W 1940 wyjechał do Stanów Zjednoczonych^[3].

Był autorem powieści, opowiadań, dramatów. Wiele z nich zostało przetłumaczonych na język polski. Jako powieściopisarz odnowił i zaktualizował  gatunek powieści historycznej, pisząc „dla zwycięstwa rozumu, przeciwko głupocie i przemocy oraz odchodzeniu w ahistoryczność”^[4]. Z obrazowaniem epoki przez pryzmat indywidualnych losów mamy do czynienia m.in. w powieści biograficznej  Mądrość głupca albo śmierć i apoteoza Jana Jakuba Rousseau (pol. 1959). W powieści Lisy w Winnicy (pol. 1956) pisał o dostawach broni z przedrewolucyjnej Francji dla młodej demokracji amerykańskiej. Z kolei Goya (pol. 1953) to opowieść z  dziejów XVIII-wiecznej Hiszpanii, mówi o cenie niezależności twórczej artysty wystawionego na korupcyjne pokusy władzy.  W czasie I wojny światowej pisał utwory pacyfistyczne, np. Die Perser^[3].

Współczesną problematykę niemiecką podjął w trylogii, na którą składają się powieści Erfolg (Sukces), Die Geschwister Oppermann (Rodzeństwo Oppermann), Exil (Wygnanie). Samozwańczy Neron (der falsche Nero) jest krytyką faszyzmu przedstawioną w satyrycznych portretach przywódców III Rzeszy^[3].

Na motywach powieści Żyd Süss powstał – niezgodny z wymową utworu – nazistowski film propagandowy o tym samym tytule w reżyserii Veita Harlana^[1].

• Dwudziestolecie międzywojenne. red. Sławomir Żurawski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, seria: Epoki Literackie. ISBN 978-83-01-15509-4.
• Kalendarium życia w Lebendiges virtuelles Museum Online na stronie Niemieckiego Muzeum Historycznego (niem.).

• International Feuchtwanger Society oraz Feuchtwanger Memorial Library na Uniwersytecie Południowej Kalifornii (ang.)