Lionel Shriver

Lionel Shriver

Lionel Shriver na Festiwalu w Cannes (2011)
Imię i nazwisko	Margaret Ann Shriver
Data i miejsce urodzenia	18 maja 1957 Gastonia, Karolina Północna
Narodowość	amerykańska
Język	angielski
Alma Mater	Uniwersytet Columbia Uniwersytet Emory’ego
Dziedzina sztuki	literatura piękna, dziennikarstwo
Gatunek	powieść, esej
Ważne dzieła
Musimy porozmawiać o Kevinie Big Brother The Mandibles
Nagrody
Orange Prize for Fiction (2005) BBC National Short Story Award (2014)

Lionel Shriver, właśc. Margaret Ann Shriver (ur. 18 maja 1957 w Gastonii) – amerykańska pisarka i dziennikarka, autorka piętnastu powieści. Jej utwory często łączą analizę psychologiczną z dylematami moralnymi. Międzynarodową sławę przyniosła jej powieść Musimy porozmawiać o Kevinie, za którą w 2005 roku zdobyła Orange Prize for Fiction (obecnie Women’s Prize for Fiction)^[1]. Choć jej wczesne powieści zyskały pewne uznanie krytyków, na prawdziwy sukces komercyjny musiała czekać aż do wydania siódmej książki. Obecnie jest uznawana za jedną z bardziej wyrazistych postaci współczesnej literatury anglojęzycznej, znaną również z kontrowersyjnych poglądów społecznych.

Shriver urodziła się jako Margaret Ann Shriver w Gastonii (Karolina Północna) w głęboko religijnej rodzinie^[2]. Jej ojciec był duchownym prezbiteriańskim, absolwentem Harvard Divinity School oraz rektorem Union Theological Seminary w Nowym Jorku, a matka pracowała jako dyrektorka w National Council of Churches^[3]. Shriver opisuje swoją rodzinę i szerszą społeczność, w której dorastała, jako „głęboko zainfekowaną poczuciem wyższości moralnej”^[3]. Rodzice wpoili jej oszczędność i konserwatywne podejście do wydatków^[4].

W wieku 15 lat, uznając swoje imię za zbyt „dziewczęce”, nieformalnie zmieniła je na Lionel (formalnej zmiany dokonała później)^[2]. W młodości określała się jako chłopczyca i dziwaczka^[3].

Edukację rozpoczęła na Uniwersytecie Emory’ego, gdzie studiowała przez rok, a następnie przeniosła się do Barnard College (część Uniwersytetu Columbia)^[2]. Tam ukończyła studia licencjackie (magna cum laude) i była członkinią Phi Beta Kappa. Na tej samej uczelni uzyskała również dyplom MFA (Master of Fine Arts), zdobywając agenta i pisząc swoją pierwszą powieść^[3][2].

Po ukończeniu studiów opuściła Stany Zjednoczone i mieszkała kolejno w Kenii, Tajlandii oraz Izraelu, zanim osiadła w Belfaście, gdzie spędziła dwanaście lat, a następnie w Londynie^[3]. Pobyt w Belfaście znalazł odzwierciedlenie w jej wczesnej twórczości^[5].

Shriver zaczęła pisać już w wieku siedmiu lat, kiedy jej esej na temat renowacji szkolnej stołówki wygrał konkurs, a nagrodą było pudełko ciastek oraz czapka kucharska, którą później – jak wspomina – nosiła z dumą^[3].

Shriver jest aktywną felietonistką i komentatorką. Jako dziennikarka mieszkająca za granicą publikuje artykuły zarówno w mediach lewicowych, jak i prawicowych^[3]. Jej artykuły ukazywały się m.in. w „The Wall Street Journal”, „Financial Times”, „The New York Times”, „The Economist” i „Harper’s Magazine”^[14]. Regularnie pisze dla brytyjskiego tygodnika „The Spectator”, gdzie porusza tematy społeczno-polityczne. Wybór jej felietonów i esejów został opublikowany w zbiorze Abominations: Selected Essays from a Career of Courting Self-Destruction (2022).

Shriver określa się jako libertarianka w kwestiach gospodarczych, choć jej poglądy ewoluowały. Jest zdecydowaną zwolenniczką Brexitu oraz krytyczką poprawności politycznej oraz tzw. polityki tożsamości. Od wielu lat krytycznie wypowiada się o ruchu na rzecz osób transpłciowych, uznając niektóre jego postulaty za zagrożenie dla praw kobiet i wolności słowa^[15].

W 2018 roku wywołała kontrowersje, otwarcie krytykując swoje wydawnictwo Penguin Random House. W felietonie dla „The Spectator” zaatakowała nową politykę różnorodności firmy, która zakładała, że do 2025 roku struktura autorów i pracowników ma odzwierciedlać demografię społeczeństwa brytyjskiego. Shriver określiła te działania jako bycie „pijanym cnotą” (ang. drunk on virtue) i stwierdziła, że priorytetem wydawcy powinna być jakość literacka, a nie realizacja celów statystycznych^[16].

W 2016 roku wygłosiła przemówienie na Brisbane Writers Festival, podczas którego założyła sombrero, krytykując koncepcję przywłaszczenia kulturowego (ang. cultural appropriation) i broniąc prawa pisarzy do wcielania się w postacie o różnym pochodzeniu. Wystąpienie to wywołało skandal; organizatorzy festiwalu publicznie odcięli się od jej słów i usunęli linki do jej mowy ze strony internetowej, co przez część środowiska zostało odebrane jako akt cenzury^[17].

Media i komentatorzy często określają ją mianem „konserwatystki” czy „zwolenniczki Trumpa”. Pisarka nie uważa się jednak za przedstawicielkę skrajnej prawicy i utrzymuje, że jej poglądy nie są z nią tożsame^[3].

Mimo że ideologicznie popierała Brexit (choć jako obywatelka USA nie miała prawa głosu), wielokrotnie krytykowała sposób jego przeprowadzenia oraz towarzyszący mu chaos polityczny, który stał się jednym z powodów jej wyprowadzki. W swoich felietonach krytykowała także brytyjski system podatkowy oraz zaostrzające się przepisy dotyczące mowy nienawiści, które jej zdaniem zagrażają wolności słowa. Publicznie deklarowała obawy przed aresztowaniem za wyrażanie kontrowersyjnych poglądów, powołując się na przypadki zatrzymań innych osób publicznych (m.in. Grahama Linehana). Te czynniki, wraz z poczuciem dusznej atmosfery politycznej, skłoniły ją do decyzji o opuszczeniu Wielkiej Brytanii i przeprowadzce do Portugalii^[18][19].

Mężem pisarki jest perkusista jazzowy Jeff Williams^[20]. W różnych okresach para mieszkała w Belfaście i Londynie. Od ponad 20 lat mają dom na nowojorskim Brooklynie, a pod koniec 2022 roku zamieszkali w Portugalii, w okolicach Lizbony^[4].

Shriver deklaruje się jako osoba bezdzietna z wyboru (ang. childfree). W dzieciństwie pasjonowała się sztuką figuratywną (rzeźbą) równie mocno co pisaniem^[4]. Zwraca dużą uwagę na poczucie humoru i dobre traktowanie ludzi; lubi gotować i przyjmować gości^[3].

• Orange Prize for Fiction (2005) – za We Need to Talk About Kevin
• Finalistka National Book Award (2010) – za So Much for That
• BBC National Short Story Award (2014) – za opowiadanie „Kilifi Creek”^[21]