Lis i kozioł

Lis i kozioł – jedna z bajek Ezopa[1], w Polsce znana dzięki parafrazie Adama Mickiewicza pt. Lis i kozieł.
Treść
Bajka opowiada o lisie, który, nie mogąc wydostać się z głębokiej studni, obmyślił chytry sposób: oszukał kozła, że w studni jest niezwykle smaczna woda, a gdy kozioł wskoczył do środka, wykorzystał jego grzbiet, by wdrapać się wyżej i wydostać ze studni. W efekcie to kozioł znalazł się w pułapce, a lis na odchodne pouczył go, że tylko głupiec wskakuje do studni nie upewniwszy się, że znajdzie z niej wyjście[1].
Przekłady
Utwór znany jest w literaturach europejskich za pośrednictwem tłumaczeń literackich, m. in.: Fedrusa (łac. Vulpis et Caper) i Jeana da La Fontaine'a (fr. Le Renard et le Bouc)[1][2].
Wersje polskojęzyczne (wybór)
- Biernat z Lublina: W każdej rzeczy końca patrzaj (ok. 1522)[3]
- Mikołaj Rej: Z chytrym złe towarzystwo (1562, w zbiorze Źwierzyniec)[4]
- Wacław Potocki: Nie jest mądrego mówić: nie rozumiałem (ok. 1690,w zbiorze Ogród fraszek)[5]
- Krzysztof Niemirycz: Kozieł y lis (1699, w zbiorze: Baiki Æzopowe Wierszem Wolnym)[6]
- Franciszek Dionizy Kniaźnin: Lis i kozieł (1776 w zbiorze: Bayki)[7]
- Adam Mickiewicz: Lis i kozieł[2] (utwór napisany ok. 1830, opublikowany przez Aleksandra Chodźkę)
- Jan Lemański: Lis i kozieł (1923, w zbiorze: Toast. Bajki powojenne)[8] – w tej wersji kozioł odmawia lisowi napicia się wody i udaje się do gorzelni a lis bez ratunku zdycha w studni.
Przypisy
- 1 2 3 Lis i kozioł, [w:] Marian Golias (oprac.), Bajki Ezopowe, Wrocław-Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, 1961, s. 8.
- 1 2 Adam Mickiewicz, Lis i kozieł, [w:] Wacław Woźnowski (red.), Antologia bajki polskiej, Wyd. 2, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, 1983, s. 436-437, ISBN 83-04-00794-0.
- ↑ Biernata z Lublina Ezop, Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 1910 [dostęp 2025-09-23].
- ↑ Mikołaja Reja z Nagłowic Zwierzyniec, Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 1895 [dostęp 2025-09-23].
- ↑ Wacław Potocki, Ogród fraszek. T. 1, Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 1907 [dostęp 2025-09-23].
- ↑ Krzysztof Niemirycz, Baiki Æzopowe Wierszem Wolnym Dedicowane Krolewiczowi Jegomosci Polskiemu : Cur-Princowi, Electoratu Saxonskiego, Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa, 1699 [dostęp 2025-09-23].
- ↑ Franciszek Dionizy Kniaźnin, Bayki, Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa, 1776 [dostęp 2025-09-23].
- ↑ Jan Lemański, Lis i kozieł, [w:] Antologia bajki polskiej, Wyd. 2, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, 1983, s. 557.