Lnica wonna

Lnica wonna
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	jasnotowce
Rodzina	babkowate
Rodzaj	lnica
Gatunek	lnica wonna
	Nazwa systematyczna
	Linaria loeselii Schweigg.; Königsberger Arch. Naturwiss. Math. 1: 228 (1812)
Synonimy
	Antirrhinum odoratissimum Gueldenst. ex Ledeb.; Antirrhinum subulatum Cirillo ex Chav.; Antirrhinum supinum Pall.; Linaria maritima Rchb.;
	Antirrhinum odoratissimum Gueldenst. ex Ledeb.; Antirrhinum subulatum Cirillo ex Chav.; Antirrhinum supinum Pall.; Linaria maritima Rchb.;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; bliski zagrożenia

Lnica wonna (Linaria loeselii Schweigg.) – gatunek roślin należący do rodziny babkowatych (Plantaginaceae). Endemit regionu bałtyckiego rosnący na wydmach nadmorskich.

Rozmieszczenie geograficzne

Endemit regionu bałtyckiego. Występuje na południowo-wschodnim wybrzeżu Bałtyku. W Polsce rośnie od środkowej części wybrzeża (najdalej na zachód sięga do okolic Mielna) po Mierzeję Wiślaną. Rośnie poza tym na wybrzeżu obwodu królewieckiego (Rosja), Litwy i Łotwy^[5].

W Polsce rośnie na mierzejach oddzielających jeziora przymorskie (Jamno, Sarbsko, Bukowo i Łebsko) od Bałtyku, w rezerwacie Helskie Wydmy, w kilku miejscach nad Zatoką Gdańską i na Mierzei Wiślanej na odcinku od Krynicy Morskiej po Nową Karczmę (granicę polsko-rosyjską). Najobfitsze zasoby gatunku występują w Słowińskim Parku Narodowym^[5].

Morfologia

Pokrój: Bylina o kruchej, rozgałęzionej, owoszczonej łodydze osiągającej do 50 cm długości. Pędy nadziemne rozwijają się z rozległego systemu cienkich podziemnych rozłogów^[5].
Liście: Równowąskie, ok. 1 mm szerokości, ostre, 3-nerwowe.
Kwiaty: Wonne, zebrane w grono. Korona jasnożółta. Ostroga bladoczerwona, prosta, ok. 8 mm długości^[6].
Owoce: Torebka ok. 2 razy dłuższa od działek kielicha.

Ekologia

Lnica wonna na wydmie białej koło Jarosławca

Roślina żyjąca na piaszczystym podłożu. W syntaksonomii gatunek charakterystyczny dla All. Ammphilion borealis i wyróżniający dla All. Koelerion albescentis i Ass. Helichryso-Jasionetum litoralis.

Systematyka

Gatunek w obrębie rodzaju Linaria z sekcji Linaria, w której najbliżej spokrewnionym (siostrzanym) gatunkiem jest Linaria odora (M.Bieb.) Fisch.^[7] występująca na obszarze czarnomorsko-kaspijskim^[8]. W niektórych ujęciach lnica wonna ujmowana była za podgatunek Linaria odora (Bieb.) Chav. subsp. loeselii (Schweigg) Hartl.^[9]

Zagrożenia i ochrona

Roślina objęta w Polsce ścisłą ochroną gatunkową od 2001 roku^[10]^[11]^[12]^[13].

Kategorie zagrożenia:

Kategoria zagrożenia w Polsce według Czerwonej listy roślin i grzybów Polski (2006)^[14]: V (narażony na wyginięcie); 2016: EN (zagrożony)^[15].
Kategoria zagrożenia w Polsce według Polskiej czerwonej księgi roślin^[5]: VU (vulnerable, narażony).

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-06] (ang.).
↑ Linaria loeselii Schweigg., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2025-08-15] .
↑ M.M. Bilz M.M., Linaria loeselii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2014-03-06] (ang.).
1 2 3 4 Ludwik Frey: Linaria odora (M.Bieb.) Fisch. Lnica wonna. W: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
↑ Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny polskie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.
↑ ShahinS. Zarre ShahinS., NafisehN. Yusefi NafisehN., GuentherG. Heubl GuentherG., Subgeneric classification of Linaria (Plantaginaceae; Antirrhineae): molecular phylogeny and morphology revisited, „Progress in Biological Sciences”, 7 (1), 2017, s. 53-65, DOI: 10.22059/pbs.2019.210157.1222 [dostęp 2025-08-15] .
↑ Linaria odora (M.Bieb.) Fisch., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2025-08-15] .
↑ StasiakS. J. StasiakS., The distribution and state of populations of Linaria odora (Bieb.) Chav. subsp. loeselii (Schweigg.) Hartl on coastal sand-dunes in Poland, „Zeszyty Naukowe Wydziału Biologii, Geografii i Oceanologii. Uniwersytet Gdański. Biologia”, 8, 1987, s. 79-88 .
↑ Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1167 (ISAP) – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 września 2001 r. w sprawie listy gatunków roślin rodzimych dziko występujących objętych ochroną gatunkową ścisłą częściową oraz zakazów właściwych dla tych gatunków i odstępstw od tych zakazów
↑ Dz. U. z 2004 r. Nr 168, poz. 1764 (ISAP) – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną
↑ Dz. U. z 2012 r. poz. 81 (ISAP) – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin.
↑ Dz. U. z 2014 r. poz. 1409 (ISAP) – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin
↑ Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-06] (ang.).

[powo-3] Linaria loeselii Schweigg., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2025-08-15] .

[iucn-4] M.M. Bilz M.M., Linaria loeselii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2014-03-06] (ang.).

[czerwona-5] 1 2 3 4 Ludwik Frey: Linaria odora (M.Bieb.) Fisch. Lnica wonna. W: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.

[6] Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny polskie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.

[7] ShahinS. Zarre ShahinS., NafisehN. Yusefi NafisehN., GuentherG. Heubl GuentherG., Subgeneric classification of Linaria (Plantaginaceae; Antirrhineae): molecular phylogeny and morphology revisited, „Progress in Biological Sciences”, 7 (1), 2017, s. 53-65, DOI: 10.22059/pbs.2019.210157.1222 [dostęp 2025-08-15] .

[8] Linaria odora (M.Bieb.) Fisch., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2025-08-15] .

[9] StasiakS. J. StasiakS., The distribution and state of populations of Linaria odora (Bieb.) Chav. subsp. loeselii (Schweigg.) Hartl on coastal sand-dunes in Poland, „Zeszyty Naukowe Wydziału Biologii, Geografii i Oceanologii. Uniwersytet Gdański. Biologia”, 8, 1987, s. 79-88 .

[rozp2001-10] Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1167 (ISAP) – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 września 2001 r. w sprawie listy gatunków roślin rodzimych dziko występujących objętych ochroną gatunkową ścisłą częściową oraz zakazów właściwych dla tych gatunków i odstępstw od tych zakazów

[rozp2004-11] Dz. U. z 2004 r. Nr 168, poz. 1764 (ISAP) – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną

[rozp2012-12] Dz. U. z 2012 r. poz. 81 (ISAP) – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin.

[rozp2014-13] Dz. U. z 2014 r. poz. 1409 (ISAP) – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin

[14] Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.

[15] Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]