Londonderry
 | |||
| |||
| Dewiza: Vita, veritas, victoria (Życie, prawda, zwycięstwo) | |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Prowincja | |||
| Dystrykt |
Derry City and Strabane | ||
| Hrabstwo |
Londonderry (Derry) | ||
| Populacja (2011) |
| ||
| • liczba ludności |
83 163 | ||
| Nr kierunkowy |
028 | ||
| Kod pocztowy |
BT47, BT48 | ||
Położenie na mapie Irlandii Północnej  | |||
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii  | |||
 54°59′45″N 7°18′26″W/54,995833 -7,307222 | |||
| Strona internetowa | |||
Londonderry[a], Derry[b] (irl. Doire lub Doire Cholm Chille) – miasto w Irlandii Północnej, w hrabstwie Londonderry (Derry), nad rzeką Foyle. Drugie co do wielkości miasto Irlandii Północnej, w 2011 roku liczące 83 163 mieszkańców[1].
Historia
Pierwsze wzmianki dotyczące miasta datowane są na 546 rok, kiedy to święty Kolumba założył tam klasztor[2].
W 1689, w trakcie wojny irlandzkiej, protestancką ludność Londonderry zaatakowała armia katolicka – mieszkańcy odparli atak dzięki mocnym murom obronnym otaczającym miasto. Wydarzenie to jest corocznie upamiętniane przez marsze protestantów, prowokujące konflikty z katolikami.
W 1969 mieszkańcy Bogside (dzielnica katolicka) zostali zaatakowani przez protestanckie bojówki UVF. Doszło do krwawych starć, w które włączyła się armia i policja (tzw. „bitwa o Bogside”).
30 stycznia 1972 w Bogside miała również miejsce tzw. krwawa niedziela.
Nazwa
Nazwa miasta jest przedmiotem sporu pomiędzy środowiskami nacjonalistycznymi, w których szeroko stosowana jest nazwa Derry, a unionistycznymi, w których preferowana jest nazwa Londonderry. Londonderry to oficjalna nazwa miasta, wynikająca ze statutu ustanowionego przez króla Jakuba I w 1613 roku[3]. Wcześniejsza nazwa Derry wywodzi się od irl. doire lub daire – „las dębowy”[4].
W 1984 roku rada miasta zmieniła własną nazwę z Londonderry City Council na Derry City Council[c]. Od tamtej pory władze samorządowe, w których dominującą siłę polityczną stanowią partie należące do kręgów nacjonalistycznych, prowadzą starania na rzecz zmiany nazwy samego miasta. W 2007 roku wysoki sąd (High Court) w Belfaście stwierdził, że nazwa wynikająca ze statutu pozostaje w mocy i jej zmiana może nastąpić wyłącznie poprzez dekret królewski lub ustawę parlamentu[5][6].
Obie nazwy znajdują się w użyciu w mediach brytyjskich. BBC stosuje je wymiennie, jednak przy pierwszej wzmiance w tekście podawane jest „Londonderry”[7]. The Guardian i The Independent stosują wyłącznie nazwę „Derry”[8][9]. Nazwy bywają podawane razem w formie „Derry/Londonderry”; pochodzi stąd żartobliwy przydomek Stroke City („miasto z ukośnikiem”)[6].
Gospodarka
W mieście rozwinął się przemysł odzieżowy, włókien sztucznych, meblarski, maszynowy oraz spożywczy[10].
Uwagi
- ↑ Oficjalna nazwa miasta wynikają ze statutu z 1613 roku[6]
- ↑ Nazwa stosowana przez władze samorządowe (Derry City and Strabane District Council, uprzednio Derry City Council); patrz: sekcja „Nazwa”.
- ↑ W następstwie reformy administracyjnej z 2015 roku jej miejsce zajął Derry City and Strabane District Council.
Przypisy
- ↑ Raymond Russell, Key Statistics for Settlements, Census 2011, Northern Ireland Assembly, Research and Information Service, s. 9 [dostęp 2023-02-19] (ang.).
- ↑ Praca zbiorowa: Oxford – Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Na Wyspach Brytyjskich. Karolingowie. T. 16. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 12. ISBN 83-7425-568-4.
- ↑ James Wilson: Why is Derry also called Londonderry?. IrishCentral, 2025-05-07. [dostęp 2025-11-21]. (ang.).
- ↑ Derry History - Irish Pictures (1888) [online], Library Ireland [dostęp 2018-04-25].
- ↑ Derry City Council, Re Application for Judicial Review (2007), NIQB 5 (25 stycznia 2007) (ang.)
- 1 2 Stroke City to remain Londonderry. BBC News, 2007-01-25. [dostęp 2025-11-22]. (ang.).
- ↑ News style guide. BBC News. [dostęp 2025-11-22]. (ang.).
- ↑ Guardian style guide: D. The Guardian. [dostęp 2025-11-22]. (ang.).
- ↑ Stephen Manning: What’s in a name? How The Independent style guide copes with geographical disputes. The Independent, 2019-01-31. [dostęp 2025-11-22]. (ang.).
- ↑ Londonderry, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-07-21].