Ludomir Sawicki
 | |
| Data i miejsce urodzenia |
14 września 1884 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
3 października 1928 |
| Zawód, zajęcie | |
Ludomir Sawicki (ur. 14 września 1884 w Wiedniu, zm. 3 października 1928 w Krakowie[1]) – polski geograf, podróżnik i wydawca.
Życiorys
Urodził się w rodzinie wysokiego urzędnika sądowego. Uczęszczał do gimnazjum w Wiedniu. W latach 1903–1907 studiował geografię, historię i geologię na Uniwersytecie Wiedeńskim, uzyskując stopień doktora. W następnych latach pogłębiał wiedzę geograficzną w Lozannie i Berlinie oraz podczas podróży naukowych po Szwajcarii, Francji, Dalmacji; wraz z amerykańskim geografem Williamem Morrisem Davisem odwiedził również północne Włochy i Walię.
Działalność naukową rozpoczął od badań geomorfologicznych Karpat, ze szczególnym uwzględnieniem procesów krasowych, glacjalnych, morfogenetycznych i in. W 1910 przeniósł się do Krakowa, gdzie stał się pionierem rozwoju antropogeografii. Po uzyskaniu habilitacji w 1910 został docentem i prowadził zajęcia ze studentami Uniwersytetu Jagiellońskiego, zarobkowo pracował jako nauczyciel geografii w gimnazjach w Bochni i Krakowie. W czerwcu 1919 nadano mu tytuł profesora zwyczajnego.
Od 1916 kierownik katedry geografii zwanej wówczas Gabinetem Geograficznym UJ (następca Franciszka Czerny-Schwarzenberga), przekształconego później dzięki jego zaangażowaniu w Instytut Geograficzny.
Założyciel drukarni i księgarni „Orbis” (rok założenia 1919), której nakładem ukazywały się opracowane przez niego podręczniki szkolne, mapy i atlasy oraz czasopisma, m.in. „Wierchy”.
Organizator życia naukowego, m.in. współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Geograficznego (1918), w latach 1918–1922 pierwszy redaktor Przeglądu Geograficznego, członek towarzystw naukowych i uczestnik międzynarodowych kongresów. Uznany nauczyciel akademicki, popularyzator wiedzy geograficznej i krajoznawczej, także w formie prelekcji radiowych.
Autor licznych publikacji – ok. 150 pozycji w kilku językach, m.in.: Z fizjografii Zachodnich Karpat (1909), Rozmieszczenie ludności w Karpatach Zachodnich (1910 – rozprawa habilitacyjna), Wędrówki pasterskie w Karpatach I (1912), Wędrówki pasterskie w Karpatach II-IV (1919), Wiadomości o środkowopolskiej morenie czołowej (1921), W narożniku Azji (1924), Z geomorfologii centralnego Cejlonu (1925), Przełom Wisły przez Średniogórze Polskie (1925) i inne.
Uczestnik ekspedycji do Syjamu (1923), przy okazji zwiedził również Cejlon. Dwa lata później odbył półroczną podróż do Afryki (Trypolitania, Cyrenajka, Egipt, Erytrea). Po nabyciu samochodu terenowego i wyposażeniu go m.in. w laboratorium i łódź odbył wyprawy naukowe: na Kresy Wschodnie – 1926 (Wileńszczyzna, Polesie, Wołyń, Podole), na Bałkany i do Azji Mniejszej – 1927 (Rumunia, Turcja). Podczas kolejnego wyjazdu na Bałkany, rozpoczętego w lipcu 1928, zachorował. Zmarł 3 października 1928 wkrótce po powrocie z wyprawy do Krakowa[2][3]. Pochowany na cmentarzu Rakowickim (kwatera BA-wsch-po lewej Trytko)[4].
Przypisy
- ↑ Stanisław Zieliński, Mały słownik pionierów polskich kolonialnych i morskich : podróżnicy, odkrywcy, zdobywcy, badacze, eksploratorzy, emigranci - pamiętnikarze, działacze i pisarze migracyjni, Warszawa: Inst. Wyd. Ligi Morskiej i Kolonialnej, 1933, s. 456.
- ↑ Zdzisław Simche: Tarnów i jego okolica. Tarnów: Gmina Miasta Tarnowa, 1930, s. VII. ISBN 83-85988-10-6.
- ↑ Nie wiadomo, jaka to była choroba – Krawczyk (1999) sugeruje, że mogło to być zatrucie, paratyfus lub malaria, oprócz Sawickiego zmarł również Jan Sztejn – kierowca wyprawy.
- ↑ Lokalizator Grobów - Zarząd Cmentarzy Komunalnych [online], www.zck-krakow.pl [dostęp 2026-02-10].
Bibliografia
- Wojciech Chełmicki: Ludomir Sawicki. W: Wybitni geografowie Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kraków: Instytut Geografii Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1999, seria: Geografia w Uniwersytecie Jagiellońskim 1849–1999. ISBN 83-911124-3-8.
Linki zewnętrzne
- Publikacje Ludomira Sawickiego w bibliotece Polona