Ludwik Finkel

Ludwik Finkel
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

20 marca 1858
Bursztyn

Data i miejsce śmierci

24 października 1930
Lwów

profesor nauk humanistycznych
Specjalność: historia
Alma Mater

Uniwersytet Lwowski

Doktorat

1882

Habilitacja

1886

Profesura

1892

Polska Akademia Umiejętności
Status

członek krajowy

Doktor honoris causa
Uniwersytet Wileński – 1927
Nauczyciel akademicki
Uczelnia

Akademia Rolnicza w Dublanach
Uniwersytet Lwowski

Rektor Uniwersytetu Lwowskiego
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Grób Ludwika Finkela na cmentarzu Łyczakowskim

Ludwik Michał Emanuel Finkel (ur. 20 marca 1858 w Bursztynie, zm. 24 października 1930 we Lwowie) – polski historyk, bibliograf, encyklopedysta[1], profesor oraz rektor Uniwersytetu Lwowskiego.

Życiorys

Był synem Jakuba (adiunkta sądowego) i Anny z Warnickich. Uczęszczał do szkoły ludowej w Grzymałowie, następnie do C.K. I Gimnazjum w Tarnopolu; w latach 1877–1881 studiował historię, filozofię i historię literatury na Uniwersytecie Lwowskim, m.in. pod kierunkiem Aleksandra Hirschberga, Juliana Ochorowicza i Romana Pilata. Jego mentorem i mistrzem był, teraz już trochę zapomniany, Ksawery Liske. Serdecznym przyjacielem był, przedwcześnie zmarły, wspaniale się zapowiadający historyk, Stanisław Lukas.

Na podstawie pracy Marcin Kromer, historyk polski XVI wieku obronił w 1882 doktorat filozofii na Uniwersytecie Lwowskim; uzupełniał studia na uniwersytetach w Berlinie (m.in. pod kierunkiem Theodora Mommsena) i w Paryżu (1882–1884).

Pracował przez krótki czas jako asystent w Archiwum Krajowym Aktów Grodzkich i Ziemskich we Lwowie, w 1885 został wykładowcą historii nowożytnej Polski i powszechnej oraz historii literatury polskiej w Wyższej Szkole Rolniczej w Dublanach; w 1886 habilitował się. Pozostawał związany z Akademią w Dublanach do 1899, ale już w 1892 podjął pracę na Uniwersytecie Lwowskim jako profesor nadzwyczajny i kierownik Katedry Historii Austriackiej.

W 1899 został profesorem zwyczajnym, pełnił funkcję dziekana Wydziału Filozoficznego (1901/1902), prorektora (1912/1913), rektora (1911/1912); w 1918 objął Katedrę Historii Nowożytnej, którą kierował do końca życia. W 1900 zainicjował działalność Powszechnych Wykładów Uniwersyteckich we Lwowie.

Był encyklopedystą i redaktorem naczelnym dwóch polskich encyklopedii. W latach 1898–1912 Encyklopedii zbioru wiadomości z wszystkich gałęzi wiedzy wydanej nakładem Macierzy Polskiej, a później także Encyklopedii podręcznej ilustrowanej z lat 1905–1906[1][2].

Od 1900 był członkiem korespondentem AU (późniejszej PAU), od 1910 jej członkiem czynnym; od 1888 brał udział w pracach Komisji Historycznej AU. Należał także do Towarzystwa Historycznego we Lwowie (1890–1903 sekretarz, 1914–1923 prezes), Towarzystwa Naukowego we Lwowie (1920 członek czynny), Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (1928 członek honorowy); był członkiem korespondentem Muzeum w Rapperswilu[3] oraz prezesem Macierzy Polskiej. Był członkiem Rady Wykonawczej Macierzy Polskiej[1], członkiem korespondentem Towarzystwa Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswilu od 1897.

Uniwersytet Wileński uhonorował go w 1927 doktoratem honoris causa, otrzymał ponadto Medal Polskiego Towarzystwa Historycznego „Za Bibliografję Historji Polskiej” autorstwa profesora Wojciecha Przedwojewskiego; w ten sposób wyróżniono najbardziej znaczące dzieło Finkla.

Prace nad Bibliografią historii Polski Ludwik Finkel zainicjował w połowie lat 80. XIX wieku wspólnie z Henrykiem Sawczyńskim. Pierwszy tom ukazał się w 1891, tom trzeci - w 1906. Bibliografia obejmowała materiały źródłowe oraz prace naukowe, dotyczące dziejów Polski do 1815, opublikowane do 1900; było to łącznie 34 305 pozycji.

Ponadto Finkel zajmował się w pracy naukowej dziejopisarstwem Marcina Kromera, polityką zagraniczną ostatnich Jagiellonów, historią Uniwersytetu Lwowskiego. Badał twórczość Mikołaja Sępa Szarzyńskiego oraz poetów romantycznych, przygotował krytyczne wydanie kroniki Galla Anonima. Brał udział w zjazdach polskich historyków i historyków literatury, dokonał analizy dorobku wszystkich Zjazdów Historyków Polskich do 1925.

W 1928 otrzymał tytuł honorowego obywatela Lwowa (wręczony w 1929)[4][5].

27 października 1930 został pochowany na cmentarzu Łyczakowskim[6][7].

Ordery i odznaczenia

Uczniowie

Do grona jego uczniów należeli m.in. Janina Franklówna, Natalia Gąsiorowska, Kazimierz Hartleb, Stanisław Kot, Stanisław Loewenstein, Henryk Mościcki, Irena Porębska, Kazimierz Tyszkowski[10]. Wysoko dorobek Finkla oceniał m.in. Oswald Balzer.

Publikacje

Ogłosił ponad 300 prac. Był redaktorem „Kwartalnika Historycznego” i pisma „Muzeum”, a już w czasach szkolnych kierował kółkiem samokształceniowym „Echo Wolności” i redagował tygodnik „Echo” (1875–1877). Niektóre publikacje:

  • Poselstwa Jana Dantyszka (1879)
  • Marcin Kromer historyk polski XVI w. Rozbiór krytyczny (1883)
  • Elekcja Leszczyńskiego w roku 1704 (1884)
  • Okopy św. Trójcy (1889)
  • Napad Tatarów na Lwów w roku 1695 (1890)
  • Bibliografia historii polskiej (1891, 1895, 1906, 3 tomy) (we współpracy z prof. Stanisławem Starzyńskim)
  • Konstytucja 3 Maja (1891)
  • Miasto Tarnopol w roku 1672 (1892)
  • Księstwo warszawskie (1893)
  • O pieśni Legionów (1894), wyd. 2 pt. Pieśń Legionów (1910) (z ilustracjami Juliusza Kossaka)
  • Historya Uniwersytetu Lwowskiego (1894, 2 tomy z prof. Stanisławem Starzyńskim [11])
  • O tzw. metodzie regressywnej w nauczaniu historyi (1894)
  • Elekcja Zygmunta I. Sprawy dynastyi Jagiellońskiej i Unii Polsko-Litewskiej (1910)
  • Króla Jana Kazimierza dyplom erekcyjny Uniwersytetu Lwowskiego z r. 1661 (z 3 tablicami podobizn dyplomu) tekst oryginalny z tłumaczeniem i komentarzem (1912)
  • O sprawie udziału lenników w elekcjach jagiellońskich (1913)
  • Karol Szajnocha bibliotekarzem : Zakładowi Narodowemu imienia Ossolińskich w stulecie pracy i zasług (1928)
  • Pojęcie, zakres i zadania dziejów powszechnych (1931)

Przypisy

  1. 1 2 3 Finkel 1898 ↓.
  2. ↑ Karol Estreicher 1906 ↓.
  3. ↑ Sprawozdanie z Zarządu Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswylu za Rok ...., 1899, s. 8.
  4. ↑ Ze Lwowa. „Kurier Warszawski”. Nr 132, s. 26, 13 maja 1928.
  5. ↑ Wręczenie dyplomów obywatelom honorowym miasta. „Gazeta Lwowska”. Nr 300, s. 4, 31 grudnia 1929.
  6. ↑ Pogrzeb wielkiego uczonego. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 250 z 29 października 1930.
  7. ↑ Stanisław Nicieja: Cmentarz Łyczakowski we Lwowie w latach 1786–1986. Ossolineum, 1988. ISBN 83-04-02817-4.
  8. ↑ M.P. z 1927 r. nr 100, poz. 244 „za wybitne zasługi na polu pracy naukowej i społecznej”.
  9. ↑ Odznaczenia. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 103 z 6 maja 1927.
  10. ↑ Joanna Pisulińska, Doktoraty historyczne na Uniwersytecie Jana Kazimierza 1918–1939 [w:] Wielokulturowe środowisko historyczne Lwowa w XIX i XX w., t. 1, red. Jerzy Maternicki, Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego 2004, s. 233-249
  11. ↑ https://polona.pl/item/historya-uniwersytetu-lwowskiego,NDgxMzc2/0/#info:metadata

Bibliografia

  • Praca zbiorowa: Encyklopedya podręczna ilustrowana według 2-go najnowszego wydania „Macierzy Polskiej” we Lwowie, uzupełniona i opracowana do użytku naszych czytelników,t. I. Warszawa: Macierz Polska, Polska Akademia Umiejętności, nakładem „Słowa”, 1905.
  • Karol Estreicher: Bibliografia polska 1881–1900, t.I A-F. Kraków: Nakładem Spółki Księgarzy Polskich, 1906.
  • Oskar Halecki, Ludwik Finkel jako historyk ostatnich Jagiellonów, „Kwartalnik Historyczny” 45 (1931), s. 235–253.
  • Adam Nowak, Złote lata Bibliografii Polskiej. Ludwik Finkel i jego dzieło, Warszawa: SBP 1977.
  • Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983.
  • Alina Cała, Hanna Węgrzynek, Gabriela Zalewska: Historia i kultura Żydów polskich. Słownik. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, 2000. ISBN 83-02-07813-1.
  • Agnieszka Wałęga, Finkel Ludwik Michał Emanuel (1858–1930), pseud. Ludwik Warnicki. [w:] „Słownik biograficzny polskiej historii wychowania”, praca zbiorowa pod red. Andrzeja Meissnera i Władysławy Szulakiewicz, Toruń 2008 s. 230–235.
  • M. Hoszowska, Ludwik Finkel i Akademia Umiejętności: z dziejów współpracy naukowej Lwowa i Krakowa na przełomie XIX i XX wieku, Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego 2011.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.