Luigi Mangione

Luigi Mangione urodził się w zamożnej rodzinie ze stanu Maryland^[2][3]. Jest najmłodszym z trojga dzieci Kathleen i Louisa^[1][4]. Jego rodzina ma włoskie korzenie^[3] i katolickie tradycje^[4]. Jego dziadek urodził się w biedzie, ale wzbogacił się prowadząc szereg przedsiębiorstw^[3]. Rodzina zajmowała się także filantropią^[1][4]. Luigi bardzo dobrze uczył się w prywatnej szkole średniej^[2][5]. W tym okresie nauczył się programować, tworzył gry komputerowe^[6]. Uprawiał także sport, w tym zapasy^[1]. Ukończył studia licencjackie i magisterskie z informatyki na Uniwersytecie Pensylwanii^[2][7][8]. Był członkiem bractwa studenckiego Phi Kappa Psi^[9].

Podczas studiów odbywał staż, w trakcie którego pracował przy tworzeniu gry Civilization VI^[10]. Odbył staże także w Firaxis Games i na Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa^[9]. Po studiach, w latach 2020–2023 pracował zdalnie jako inżynier danych w TrueCar, serwisie zajmującym się sprzedażą samochodów^[11][12][1]. Przeprowadził się wtedy na Hawaje^[1]. W konwersacji ze znajomym, Mangione miał napisać, że zrezygnował z pracy w TrueCar by skoncentrować się na czytaniu i jodze, a sama praca była dobrze płatna, ale nudna^[4]. W tym okresie miały nasilić się jego problemy zdrowotne z kręgosłupem, doznał kontuzji rwy kulszowej podczas surfowania^[4]. W lipcu 2023 powrócił na Wschodnie Wybrzeże i przeszedł operację kręgosłupa^[4]. Na początku 2024 roku wyruszył w podróż po Azji i przestał publikować wpisy w mediach społecznościowych, jego znajomi nie wiedzieli gdzie przebywa^[1]. W listopadzie 2024 r. jego matka zgłosiła zaginięcie syna^[1][13].

W godzinach porannych 4 grudnia 2024 r., w centrum Nowego Jorku, zamaskowany sprawca otworzył ogień do Briana Thompsona, dyrektora generalnego UnitedHealthcare, firmy będącej jednym z największych ubezpieczycieli zdrowotnych w Stanach Zjednoczonych^[5][14][15]. Thompson zmierzał wtedy do hotelu New York Hilton, w którym miała odbyć się doroczna konferencja inwestorów firmy, którą zarządzał^[16]. Napastnik czekał na Thompsona około dziesięciu minut^[16]. Strzelił do niego kilka razy z odległości ok. sześciu metrów, a następnie przebiegł przez ulicę, wskoczył na elektryczny rower i uciekł na nim w kierunku Central Parku^[16][1]. Thompson został raniony w plecy i nogę^[1]. Na miejscu zabójstwa znaleziono łuski od nabojów z napisami „deny” (pol. zaprzeczyć), „defend” (pol. bronić) i „depose” (pol. detronizować/likwidować)^[17][18], które są podobne do zwrotu „delay, deny, defend” (pol. opóźnij, zaprzecz, broń^[19]) – sposobów w jaki ubezpieczyciele opóźniają lub odmawiają wypłacania odszkodowań^[20][15]. Taki sam tytuł nosi książka profesora prawa Jay’a M. Feinmana, w której opisuje niesprawiedliwe działania firm ubezpieczeniowych^[19][15]. W Central Parku policja znalazła plecak, rzekomo należący do podejrzanego, w którym znajdowały się dwa przedmioty: kurtka marki Tommy Hilfiger i pieniądze z gry Monopoly^[21]. W ciągu kolejnych dni nowojorska policja opublikowała nagrania z monitoringów z podejrzanym mężczyzną w masce higienicznej^[22].

Pięć dni po zabójstwie, 9 grudnia 2024, Luigi Mangione został aresztowany w barze McDonald’s w Altoona w Pensylwanii^[1][23][24]. Uprzednio, kierownik restauracji niechętnie zadzwonił pod numer alarmowy za namową klienta, który rozpoznał w Mangione wizerunek poszukiwanego^[23]. Mangione wylegitymował się policjantom dokumentem na fałszywe nazwisko, a w jego plecaku znaleziono broń z magazynkiem z sześcioma nabojami 9 mm, amerykański paszport i gotówkę^[24].

Policja twierdzi, że Mangione miał przy sobie odręcznie napisany tekst przypominający manifest, w którym stwierdził m.in., że „amerykański system opieki zdrowotnej jest najdroższy na świecie, podczas gdy USA pod względem średniej oczekiwanej długości życia mieszkańców zajmują 42. miejsce na świecie”^[25]. W manifeście miał stwierdzić także, że korporacje ubezpieczeniowe stały się zbyt potężne, wykorzystują USA dla ogromnych zysków i są pasożytami^[26].

Mangione został zatrzymany przez policję pod zarzutem posiadania nielegalnej broni palnej i okazania funkcjonariuszom fałszywego dokumentu tożsamości^[25]. Nowojorska prokuratura oskarżyła go o morderstwo i uzyskała nakaz aresztowania^[25].

Mangione nie miał przeszłości kryminalnej^[27].

9 grudnia 2024 r. w sądzie w hrabstwie Blair w Pensylwanii został oskarżony o pięć przestępstw, w tym noszenie broni bez licencji i legitymowanie się fałszywym dokumentem^[28]. Tego samego dnia prokuratorzy z nowojorskiego Manhattanu oskarżyli Mangione o morderstwo drugiego stopnia i przestępstwa związane z posiadaniem broni palnej^[29]. 17 grudnia wniesiono akt oskarżenia przeciwko Mangione, w którym prokuratura oskarżyła go m.in. o morderstwo pierwszego stopnia w akcie terroryzmu, nielegalnego posiadania broni oraz o morderstwo drugiego stopnia^[30]. W sumie jedenaście zarzutów^[31]. Przed sądem stanowym nie przyznał się do stanowych zarzutów morderstwa i terroryzmu^[32].

19 grudnia 2024 r. dokonano jego ekstradycji z aresztu w Pensylwanii do Nowego Jorku. Przedstawiono mu zarzuty federalne o morderstwo, stalking i przestępstwo związane z bronią palną^[18][33]. Za zarzuty federalne grozi mu kara śmierci^[31], czego domaga się prokurator generalna Pam Bondi^[34]. Mangione nie przyznaje się także do zarzutów federalnych^[33].

16 września 2025 r. sędzia stanowy oddalił dwa najcięższe zarzuty wobec Luigiego Mangione: o terroryzm i morderstwo pierwszego stopnia. Sędzia stwierdził, że brakuje dowodów, na to że podejrzany miał zamiar wywrzeć presję polityczną na rząd lub terroryzować społeczeństwo. Utrzymano w mocy zarzut morderstwa drugiego stopnia. Nadal ciążą nad nim federalne zarzuty morderstwa^[35]. 1 grudnia 2025 r. odbyło się przedprocesowe przesłuchanie oskarżonego, podczas którego obrona domagała się wykluczenia przedmiotów znalezionych w plecaku podczas aresztowania, argumentując, że przeszukanie przeprowadzono bez nakazu i podstawy prawnej^[36]. Nie wyznaczono jeszcze daty rozpoczęcia procesu^[36].

30 stycznia 2026 r. sędzia Margaret Garnett oddaliła dwa zarzuty przeciwko oskarżonemu, wykluczając tym samym możliwość wydania wyroku kary śmierci^[37][38]. Luigiemu Mangione wciąż grozi kara dożywotniego pozbawienia wolności bez możliwości warunkowego zwolnienia^[38]. 8 września 2026 r. ma rozpocząć się wybór ławy przysięgłych do procesu federalnego, a 13 października początek mów wstępnych^[39].