Luka anionowa

Luka anionowa, LA – różnica stężenia Na⁺ i sumy stężeń Cl⁻ i HCO₃⁻ (głównych kationów i anionów osocza) lub różnica pomiędzy sumą stężeń nieoznaczonych kationów ${\displaystyle (\Sigma NK)}$ i nieoznaczonych anionów ${\displaystyle (\Sigma NA)}$^[1]. Przez symbol ${\displaystyle \Sigma NK}$ rozumiemy sumę stężeń kationów innych niż Na⁺ (K⁺, Mg²⁺), a poprzez ${\displaystyle \Sigma NA}$ sumę stężeń anionów innych niż HCO₃⁻ i Cl⁻ (białek, fosforanów, siarczanów, kreatyniny, kwasów organicznych). W warunkach homeostazy organizmu sumy stężeń kationów i anionów są sobie równe. Oznaczenie stężeń wszystkich kationów i anionów jest kłopotliwe, dlatego przyjęto oznaczanie 3 najważniejszych – sodu, wodorowęglanów i chlorków.

W warunkach prawidłowych luka anionowa wynosi 8–14 mEq/l^[1]. Wzrasta w stanach, kiedy w organizmie rośnie liczba anionów białkowych, anionów kwasów organicznych i nieorganicznych lub na skutek hipomagnezemii^[1]. Służy różnicowaniu kwasic metabolicznych^[1]. Dzieli się je na kwasice z niepodwyższoną luką anionową i hiperchloremią i przebiegające z podwyższoną luką anionową i hipochloremią^[1].

Przykładowa zawartość elektrolitów w osoczu:

Luka anionowa jest wartością wyliczoną. Oznacza to, że nie da się jej zmierzyć żadnym specyficznym testem laboratoryjnym, lecz jest wyliczona na podstawie wyników kilku niezależnych testów, mierzących stężenia anionów i kationów.

${\displaystyle LA=[Na^{+}]-([Cl^{-}]+[HCO_{3}^{-}])}$

${\displaystyle LA=\Sigma NK-\Sigma NA}$

gdzie:

• ${\displaystyle \Sigma NK}$ – kationy nieoznaczone
• ${\displaystyle \Sigma NA}$ – aniony nieoznaczone

Stąd można obliczyć, że suma stężeń kationów jest równa sumie stężeń anionów:

${\displaystyle [Na^{+}]+\Sigma NK=([Cl^{-}]+[HCO_{3}^{-}])+\Sigma NA}$

Zmniejszenie wyliczonej w luki anionowej występuje w następujących sytuacjach:

• zwiększenie stężenia kationów innych niż sód (np. potas, wapń, magnez, paraproteiny)
• zmniejszenie stężenia anionów innych niż chlorkowe i wodorowęglanowe (np. aniony fosforanowe, białczanowe, siarczanowe, mleczanowe, pirogronianowe)

Zwiększona luka anionowa powstaje w sytuacjach odwrotnych to znaczy zmniejszenia liczby odpowiednich kationów lub zwiększenia anionów.

Oznaczanie luki anionowej ma znaczenie przede wszystkim w diagnostyce kwasic nieoddechowych, które dzieli się na:

• kwasice nieoddechowe z prawidłową luką anionową (kwasice hiperchloremiczne, wywołane głównie utratą zasad)
• kwasice nieoddechowe ze zwiększoną luką anionową (kwasice normochloremiczne, wywołane obecnością kwasów nielotnych, zmniejszoną resorpcją wodorowęglanów lub zmniejszonym wydalaniem H⁺)

Pojęcia „nieoznaczane aniony” i „nieoznaczane kationy” straciły obecnie nieco na aktualności, gdyż duża część z nieoznaczanych kiedyś jonów jest obecnie oznaczana standardowo.

• gazometria
• kwasica metaboliczna
• nadmiar zasad
• równowaga kwasowo-zasadowa
• zasadowica metaboliczna

• Choroby wewnętrzne. Kompendium Medycyny Praktycznej, AndrzejA. Szczeklik (red.), Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2009, s. 1074, ISBN 978-83-7430-223-4 .