Lwi Dwór

Lwi Dwór
Zabytek: nr rej. 73 z 18.12.1959[1]
Ilustracja
Państwo

 Polska

Miejscowość

Gdańsk

Adres

Trakt św. Wojciecha 297

Położenie na mapie Gdańska
Mapa konturowa Gdańska, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Lwi Dwór”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Lwi Dwór”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Lwi Dwór”
Ziemia54°18′16,240″N 18°37′49,854″E/54,304511 18,630515

Lwi Dwór – zabytkowy dwupoziomowy dom podcieniowy znajdujący się w Gdańsku. Obiekt od 18 grudnia 1959 znajduje się w rejestrze zabytków[2]. Nazwa „Lwi Dwór” jest luźnym tłumaczeniem niemieckiego „Löwenschloss” (dosł. Lwi Zamek), które to określenie pojawiło się w źródłach niemieckich z okresu międzywojennego[3].

Obiekt znajduje się przy dzisiejszym Trakcie św. Wojciecha 297, na obszarze gdańskiego osiedla Lipce. Lwi Dwór jest budynkiem typowym dla zabudowy Żuław powstającej w XVI i XVII w. Należy on do grupy zagród wiejskich Żuław i Powiśla charakteryzującym się połączeniem spichrza z budynkiem mieszkalnym. Budynek w rzucie 12x20 metrów, ze szczytowym podcieniem, pierwotnie zawierał w przyziemu mieszkanie o powierzchni 180 m², a ponad nim niskie piętro i poddasze użytkowane w celach gospodarczych. W swoim przeznaczeniu służył za magazyn zbożowy wraz z mieszkaniem dla właściciela. Pierwotnie szkieletowa konstrukcja budynku wypełniona była gliną na drewnianych szczapach, a ośmioprzęsłowy podcień na słupach usztywniał i wiązał z oczepem mieczowanie. Ignacy Tłoczek uważa, że obiekt – z racji swej wielkiej kubatury wynoszącej około 1660 m³ – zalicza się w swym typie konstrukcyjnym do rzędu największych mieszkalno-gospodarczych budynków użytkowanych w swojej epoce na terenie Polski[4].

Historia

Otto Kloeppel datował obiekt na ok. 1600 r.[5]. Hipotezę tę przejął za nim prof. Ignacy Tłoczek[6]. Lech Krzyżanowski określił czas powstania budynku na przypuszczalnie 1 poł. XVII w.[7]. Takie założenie przyjęli też autorzy karty białej zabytku[8]. Przeprowadzone przez Tomasza Ważnego badania dendrochronologiczne dały możliwość weryfikacji tych hipotez. Pobrano dziewięć próbek z dębowych belek oraz słupów drewnianego szkieletu budynku. Stwierdzono, iż drewno zostało ścięte między majem a lipcem 1571 r. i pochodziło prawdopodobnie z pobliskiego lasu. Na tej podstawie wysunięto przypuszczenie, powstania obiektu ok. 1572 r.[9], co potwierdza, iż mamy do czynienia z najstarszym domem podcieniowym w Polsce oraz najstarszym tego typu obiektem w tzw. Grupie Żuławskiej[6].

W świetle dostępnych źródeł nie da się stwierdzić, dla kogo został wzniesiony dom podcieniowy w Gdańsku-Lipcach, ani kto był jego budowniczym. Był on z pewnością obiektem niezależnym od wolnego sołectwa Ferberów[10]. Najstarsze zachowane wpisy własności pochodzą z okresu późniejszego. Na początku XVIII w. dzierżawcą dziedzicznym związanego z Lwim Dworem gospodarstwa rolnego był Peter Lorentz. W 1720 r. nowymi posiadaczami zostały jego dzieci – Anna Maria i Cimelius Lorentz. W 1783 r. otrzymała go w spadku wdowa Anna Maria Ziebuhr, z którą ożenił się następnie Johann Friedrich Weinert. Lwi Dwór pozostał w rękach kolejnych pokoleń spadkobierców: w 1822 r. posiadał go zięć Weinertów, Johann Daniel Schamp wraz z dziećmi. W 1836 r. wyłączne prawo własności otrzymała jego córka, Caroline Christine Schamp razem z mężem, Johannem Davidem Petersem, który rozbudował gospodarstwo, dokupując nowe połacie gruntów. Syn Carl Christian Peters odziedziczył te dobra w 1874 r., lecz wkrótce potem zmarł. Wdowa po nim, Mathilde, poślubiła Augusta Schrödera. Własność ich obojga zarejestrowano w 1879 r., a budynek został wydzierżawiony Janowi Szydłowskiemu. Do końca XIX w. Lwi Dwór wraz z niespełna 1 ha ogrodu został wyodrębniony z gospodarstwa rolnego i sprzedany małżeństwu Lange z Piecek. W 1902 r. nabyli go małżonkowie Mierau, a w 1924 r. Adolf Kleist został wpisany jako nowy właściciel wraz z żoną Emilią – wdową po Ferdinandzie Mierau. W następnym roku nieruchomość zakupiły władze Wolnego Miasta Gdańska. Po przeprowadzeniu rewitalizacji obiekt udostępniono zwiedzającym. Po 1945 r. w budynku urządzono mieszkania komunalne[11].

Lwi Dwór, figurujący nadal na liście gdańskich zabytków, został w 2003 r. sprzedany w ręce prywatne z przeznaczeniem na obiekt hotelowo-konferencyjny[12]. Przeprowadzony został w nim remont. W 2017 r. ponownie wystawiono go na sprzedaż[13].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2026 [dostęp 2013-11-14].
  2. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych. kobidz.pl. [dostęp 2017-05-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-07)]. Cytat: dom podcieniowy, ul. Jedności Robotniczej 297, szach., poł. XVII, nr rej.: 73 z 18.12.1959
  3. ↑ Karol Plata-Nalborski, Dwory i karczmy we wsi Lipce oraz związane z nimi majątki ziemskie i ich właściciele do roku 1945, [w]: „Historie Gdańskich Dzielnic, T. 6: Orunia – Lipce – Święty Wojciech”, [red.] J. Dargacz, L. Molendowski, Gdańsk 2026, s. 492-494.
  4. ↑ Ignacy Tłoczek, Polskie budownictwo drewniane, Warszawa 1980, s. 105.
  5. ↑ Otto Kloeppel, Die bäuerliche Haus-, Hof- und Siedlungsanlage im Weichsel-Nogat-Delta, Danzig 1924, s. 143, 164–166.
  6. 1 2 Ignacy Tłoczek, Polskie budownictwo drewniane, Warszawa 1980, s. 98–104.
  7. ↑ Lech Krzyżanowski, Żuławskie domy podcieniowe. Dokumentacja historyczna, t. 1, mps PP PKZ, 1962, s. 9.
  8. ↑ Narodowy Instytut Dziedzictwa, sygn. 8691, Karta biała: Budynek mieszkalny – dom podcieniowy, 1983, opr. W. Rosowski, J. Szczęsny.
  9. ↑ Tomasz Ważny, Dendrochronologia obiektów zabytkowych w Polsce, Gdańsk 2001, s. 78–80.
  10. ↑ Dwory, karczmy, zagrody. Wybrane wątki dziejowe i zabytki Gdańska Lipce. Karol Plata-Nalborski. WMG VIDEO 2026-01-06. [dostęp 2026-07-05].
  11. ↑ Karol Plata-Nalborski, Dwory i karczmy we wsi Lipce oraz związane z nimi majątki ziemskie i ich właściciele do roku 1945, [w]: „Historie Gdańskich Dzielnic, T. 6: Orunia – Lipce – Święty Wojciech”, [red.] J. Dargacz, L. Molendowski, Gdańsk 2026, s. 485-491.
  12. ↑ Lwi Dwór odzyska blask [online], trojmiasto.pl, 14 stycznia 2003 [dostęp 2026-07-05].
  13. ↑ Blogi Autorskie Stanisław Józef Zieliński, Polska Dzisiaj : Lwi Dwór na sprzedaż [online], Polska Dzisiaj, 9 maja 2017 [dostęp 2026-07-05].

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.