Lysebotn

Lysebotn

Port w Lysebotn
Państwo	Norwegia
Okręg	Rogaland
Gmina	Sandnes
Położenie na mapie Norwegii Lysebotn
59°03′19,44″N 6°38′54,71″E/59,055400 6,648530

Lysebotn – wieś w gminie Sandnes, w okręgu Rogaland, w Norwegii, położona we wschodnim końcu fjordu Lysefjordu. Miejscowość jest znana z produkcji energii wodnej, sezonowo zamykanej górskiej drogi Lysevegen z 27 zakrętami oraz codziennych letnich rejsów promowych ze Stavangeru^[1].

Osadnictwo w Lysebotn sięga XVI wieku, a najstarsze znaleziska archeologiczne na tym terenie datowane są na epokę kamienia, sprzed około 6000 lat. W dawnych czasach Lysebotn pełniła funkcję węzła komunikacyjnego między górami a wybrzeżem — prowadziły tędy szlaki handlowe, w tym tzw. Skinnvegen (szlak skór), którym mieszkańcy doliny Setesdal dostarczali skóry zwierzęce jako podatek dla biskupa Stavanger. W XIX i na początku XX wieku wieś była ośrodkiem przemysłu drzewnego, służąc jako punkt przeładunkowy dla drewna spławianego Lysefjordem^[2].

Pierwsza elektrownia wodna w Lysebotn została uruchomiona w latach 1953-1954. Wyposażona w sześć podwójnych turbin Peltona, osiągała moc 210 MW. We wrześniu 2018 roku oddano do użytku nową elektrownię, usytuowaną 1450 metrów w głębi góry, wyposażoną w dwie turbiny Francisa o łącznej mocy 370 MW i średniej rocznej produkcji około 1500 GWh. Maksymalny spad wody w systemie wynosi 685 metrów^[3].

Budowa drogi Lysevegen rozpoczęła się na początku lat 80. XX wieku jako droga techniczna budowana w ramach projektu elektrowni wodnej Tjodan. Droga pokonuje różnicę wysokości ponad 900 metrów za pomocą 27 serpentyn. Jest zamykana sezonowo, zwykle od listopada do końca maja^[4].

Lysebotn stanowi punkt wyjściowy do wspinaczki na górę Kjerag, popularne miejsce wśród alpinistów i skoczków BASE, przyciągające licznych turystów przybywających promem ze Stavangera^[1].