Mödlareuth

Mödlareuth

Granica od strony RFN, w tle wysoka wieża strażnicza typu BT-11 (czerwiec 1989 r.)
Państwo	Niemcy
Kraj związkowy	Bawaria /  Turyngia
Rejencja	Górna Frankonia / brak
Powiat	Hof / Saale-Orla
Gmina	Töpen / Gefell
Wysokość	543 m n.p.m.
Populacja (31.12.2012)
• liczba ludności	55
Nr kierunkowy	09295 / 036649
Kod pocztowy	95183 / 07926
Tablice rejestracyjne	HO / SOK
Położenie na mapie Bawarii Mödlareuth
Położenie na mapie Niemiec Mödlareuth
50°25′N 11°53′E/50,416667 11,883333
Strona internetowa

Mödlareuth – wieś na wyżynie Vogtland, usytuowana jednocześnie w Turyngii (jako część gminy Gefell), jak i Bawarii (jako część gminy Töpen). Od XVI w. podzielona granicą wzdłuż strumienia Tannbach przepływającego środkiem miejscowości, przez który w latach 1949–1990 przebiegała wewnątrzniemiecka granica państwowa, pomiędzy Niemiecką Republiką Demokratyczną (NRD) a Republiką Federalną Niemiec (RFN). Według danych z 31 grudnia 2012 zamieszkała przez 55 osób (34 w części turyńskiej i 21 w części bawarskiej).

Od 1 stycznia 1958 jest częścią sołectwa Gebersreuth, a od 1 stycznia 1997 częścią gminy Gefell w kraju związkowym Turyngia, w powiecie Saal-Orla. W części należy również do gminy wiejskiej Töpen w kraju związkowym Bawaria, w rejencji Górna Frankonia, w regionie Oberfranken-Ost, w powiecie Hof, we wspólnocie administracyjnej Feilitzsch.

W XVI w., przepływający przez Mödlareuth, strumień Tannbach wyznaczył granicę pomiędzy Księstwem Bayreuth a hrabstwem Reuss-Lobenstein. W 1810 r. stał się on nową granicą pomiędzy Królestwem Bawarii a księstwem Reuss-Lobenstein. Przez wieki nie miało to jednak większego wpływu na życie tamtejszej ludności, dla której jedynym wyznacznikiem tej granicy było płacenie podatków innemu władcy. Po zakończeniu I wojny światowej zachodnia część Mödlareuth znalazła się w Wolnym Państwie Bawarii, a wschodnia – w Turyngii, zaś niezmienną granicą pozostawał Tannbach, ponownie pełniąc wyłącznie funkcję administracyjną, praktycznie nie wpływającą na codzienność mieszkańców. Zajazd i szkoła znajdowały się w turyńskiej części, a kościół w bawarskiej^[1].

Wszystko zmieniło się po II wojnie światowej. Upadającą III Rzeszę Niemiecką podzielono na cztery strefy okupacyjne, a zgodnie z alianckim protokołem londyńskim z 1944 r. linie demarkacyjne w dużej mierze pokrywały się z granicami wewnątrz tego państwa, obowiązującymi w 1937 r. Ustanowienie tych linii demarkacyjnych ogromny wpływ na Mödlareuth, ponieważ granica „na” strumieniu Tannbach nabrała bezprecedensowego wymiaru. W 1945 r. Turyngia znalazła się w radzieckiej strefie okupacyjnej, natomiast Bawaria w amerykańskiej. Wraz z utworzeniem NRD i RFN w 1949 r., przez miejscowość przebiegała granica wewnątrzniemiecka. Mödlareuth-Nord należał do Niemieckiej Republiki Demokratycznej, a Mödlareuth-South do Republiki Federalnej Niemiec. Podróż pomiędzy tymi dwoma państwami była możliwa wyłącznie na podstawie przepustki lub „małego zezwolenia granicznego”. W 1952 r. władze NRD rozpoczęły umacnianie granicy za pomocą drewnianych barier nieco wyższych od przeciętnego wzrostu człowieka, aby uniemożliwić ucieczkę z tego kraju. W 1958 r. zastąpiono je drutem kolczastym, a w 1966 r. wzdłuż granicy postawiono betonowy mur długości około 700 metrów, podobny do Muru Berlińskiego. Amerykanie nazwali miejscowość „małym Berlinem”, a wygrodzoną granicę „małym murem berlińskim”. W 1983 r. ówczesny wiceprezydent Stanów Zjednoczonych George H.W. Bush odwiedził dzielnicę wypowiadając słowa: Ich bin ein Mödlareuther! (pol. „jestem mieszkańcem Mödlareuth”) jako nawiązanie do słów Johna F. Kennedy’ego Ich bin ein Berliner. Zmiany polityczne w Niemczech Wschodnich i otwarcie granicy wewnątrzniemieckiej 9 listopada 1989, a także naciski ze strony okolicznych mieszkańców doprowadziły 9 grudnia 1989 do otwarcia pieszego przejścia granicznego w Mödlareuth. 17 czerwca 1990 – siedem miesięcy po upadku Muru Berlińskiego i cztery miesiące przed zjednoczeniem Niemiec – z inicjatywy dwóch tamtejszych burmistrzów: Arnolda Friedricha i Herberta Hammerschmidta, 600-metrowy odcinek muru został zburzony przez wynajętą koparkę, a około 200-metrowy fragment zachowano jako pomnik historii (część Niemiecko-Niemieckiego Muzeum Mödlareuth) i atrakcję turystyczną^[2][3][4].

Nazwa miejscowości jest nazwą mieszaną o korzeniach słowiańskich i germańskich, prawdopodobnie oznaczająca „osadę Modloty powstałą na wykarczowanym terenie”. Pierwszy człon pochodzi od słowiańskiego imienia Modlota (skrócona forma imienia Modlirad/Modilbog, od „moliti” – modlić się/błagać), sugerując wczesną osadę słowiańską lub słowiańskiego założyciela na tym obszarze, natomiast „reuth” pochodzi od niemieckiego „reuten” (karczować teren).

• Lista miejscowości rozdzielonych granicą państwową

• Oficjalna strona internetowa Niemiecko-Niemieckiego Muzeum Mödlareuth