Maślak limbowy
 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
maślak limbowy |
| Nazwa systematyczna | |
| Suillus plorans (Rolland) Kuntze Revis. gen. pl. (Leipzig) 3(2): 535 (1898) | |
Maślak limbowy (Suillus plorans (Rolland) Kuntze) – gatunek grzybów z rodziny maślakowatych (Suillaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Suillus, Suillaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1861 r. Léon Louis Rolland, nadając mu nazwę Boletus placidus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1945 r. Otto Kuntze, przenosząc go do rodzaju Suillus[1]. Synonimy[2]:
- Boletus eleutheros (Rolland) J. Blum 1969
- Boletus plorans Rolland 1889
- Boletus plorans var. eleutheros Rolland 1889
- Boletus plorans Rolland 1889 var. plorans
- Suillus plorans subsp. cyanescens Singer 1965
- Suillus plorans (Rolland) Kuntze 1898 subsp. plorans
Nazwę polską nadała Alina Skirgiełło w 1960 r.[3] Naukowa nazwa gatunkowa plorans oznacza płaczący – jest to nawiązanie do wydzielanych kropelek cieczy.
Morfologia
Średnicy 3–15 cm, początkowo półkulisty, później wypukły z garbkiem. Powierzchnia ochrowopomarańczowobrunatnawa, czasami bardziej żółta, przerośnięta brunatnymi włóknami. W czasie wilgotnej pogody jest lepki, szybko jednak wysycha i wówczas stają się widoczne wrośnięte włókienka[4].
Wysokość 4–10 cm, grubość 1–2,5 cm, zazwyczaj grubszy u podstawy i zwężający się ku wierzchołkowi, pełny, rzadziej porowaty lub pusty. Powierzchnia brudnoochrowa lub brudnopomarańczowa z licznymi gruczołkami wydzielającymi mleczko. Początkowo ma ono mleczną barwę, ale zasychając ciemnieje i staje się czarne[4].
Rurkowaty. Rurki początkowo pomarańczowobrunatne, później oliwkowoochrowe, u starszych okazów znów jaśniejsze – brudnożółte. Pory małe i mniej więcej okrągłe, o tej samej barwie co rurki, lub nieco ciemniejsze. U młodych owocników wydzielają białe mleczko, po zaschnięciu brunatniejące[4].
O pomarańczowej barwie, powyżej rurek i u wierzchołka trzonu bardziej żółtawy. W kapeluszu miękki, w trzonie twardy. Zapach lekko owocowomigdałowy, smak kwaskowaty[4].
Brunatnooliwkowy[4]. Zarodniki o wymiarach 9–11,5 × 4–5 μm[5].
- Gatunki podobne
Najłatwiej pomylić z maślakiem wejmutkowym (Suillus placidus), który również rośnie pod limbą, ale także pod wejmutką. Ma on jednak bardziej jasną barwę[4].
Występowanie i siedlisko
Występuje tylko w Europie – w Alpach Centralnych i Karpatach[4], oraz w Niemczech[6]. W Polsce występuje tylko w Tatrzańskim Parku Narodowym[3].
Znaczenie
Grzyb mykoryzowy[3]. Jest jadalny, jednak ze względu na rzadkość zasługuje na ochronę[4]. W Polsce nie może być zbierany, gdyż występuje tylko na chronionym prawnie obszarze parku narodowego.
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2017-09-23] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-04-15] (ang.).
- 1 2 3 4 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 641, ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Alina Skirgiełło, Flora Polski. Rośliny zarodnikowe Polski i ziem ościennych. Grzyby (''Mycota''). ''Basidiomycetes'' – podstawczaki. Rząd ''Boletales'' – borowikowce, Warszawa: PWN, 1960.
- ↑ S. plorans « boletales.com [online], boletales.com [dostęp 2018-11-15] (ang.).
- ↑ Discover Life Maps [online] [dostęp 2017-09-23].