Mabuya

	Mabuya
	Fitzinger, 1826
	; Mabuya mabouya
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Rząd	łuskonośne
Infrarząd	Scincomorpha
Rodzina	scynkowate
Podrodzina	Mabuyinae
Rodzaj	Mabuya
	Typ nomenklatoryczny
	Lacerta mabouya Bonnaterre, 1789
Synonimy
	Mabuya Rafinesque, 1815; Mabouia – Cuvier, 1829; Mabuia – Cuvier, 1829; Mabouya – A.M.C. Duméril & Bibron, 1839; Varzea Hedges & Conn, 2012;
	Mabuya Rafinesque, 1815; Mabouia – Cuvier, 1829; Mabuia – Cuvier, 1829; Mabouya – A.M.C. Duméril & Bibron, 1839; Varzea Hedges & Conn, 2012;
Gatunki
	12 gatunków – zobacz opis w tekście
	12 gatunków – zobacz opis w tekście

Mabuya – rodzaj jaszczurek z podrodziny Mabuyinae w rodzinie scynkowatych (Scincidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące na Karaibach (Dominika, Dominikana, Gwadelupa, Martynika, Montserrat), w Kolumbii, Ekwadorze, Peru, Boliwii, Brazylii, Gujanie Francuskiej, Trynidadzie i Tobago^[8]^[9]^[10].

Morfologia

Jaszczurki z tego rodzaju posiadają wysmukłe, cylindryczne ciało, dobrze rozwinięte nogi i długi ogon. Długość ciała (wraz z ogonem) nie przekracza 30 cm. Większość tradycyjnie zaliczanych do tego rodzaju gatunków jest jajorodna.

Systematyka

Etymologia

Mabuya (Mabouia, Mabuia, Mabouya) (rodz. żeński): nazwa Mabuya używana przez rdzenne ludy Ameryki, zwłaszcza na Antylach, na określenie różnego rodzaju jaszczurek^[11].
Maracaiba (rodz. żeński): jezioro Maracaibo (hiszp. Lago de Maracaibo), północno-zachodnia Wenezuela^[12]. Gatunek typowy: Mabuya meridensis Miralles, Rivas & Schargel, 2005.
Varzea: nazwa várzea oznaczająca w brazylijskiej odmianie portugalskiego sezonowe obszary zalewowe wielkich rzek Amazonii^[7]. Gatunek typowy: Mabuya bistriata Spix, 1825.

Podział systematyczny

W przeszłości zaliczano do tego rodzaju ok. 114 gatunków żyjących w południowo-wschodniej Azji, Afryce i obu Amerykach; nowsze badania sugerują jednak, że większość z nich należy przenieść do odrębnych rodzajów – Eutropis (obejmujący gatunki azjatyckie), Chioninia (gatunki z Wysp Zielonego Przylądka) i Trachylepis (gatunki z Afryki oraz wysp na Oceanie Indyjskim; obejmuje także gatunek T. atlantica żyjący na wyspach archipelagu Fernando de Noronha oraz południowoamerykański gatunek T. maculata). Tym samym rodzaj Mabuya obejmuje obecnie jedynie gatunki żyjące w obu Amerykach^[13]^[14]. Hedges i Conn (2012) przeprowadzili rewizję rodzaju, w wyniku której pozostawili w nim tylko kilka gatunków żyjących na Karaibach^[15]. Część autorów włącza do Mabuya rodzaj Varzea z trzema gatunkami występującymi w Ameryce Południowej^[8]^[10]. W takim ujęciu do rodzaju należą następujące gatunki^[8]:

Mabuya altamazonica Miralles, Barrio-Amoros, Rivas, Chaparro-Auza, 2006
Mabuya bistriata (Spix, 1825)
Mabuya cochonae Hedges & Conn, 2012
Mabuya desiradae Hedges & Conn, 2012
Mabuya dominicana Garman, 1887
Mabuya grandisterrae Hedges & Conn, 2012
Mabuya guadeloupae Hedges & Conn, 2012
Mabuya hispaniolae Hedges & Conn, 2012
Mabuya mabouya (Bonnaterre, 1789)
Mabuya montserratae Hedges & Conn, 2012
Mabuya parviterrae Hedges, Lorvelec, Barré, Berchel, Combot, Vidal & Pavis, 2016
Mabuya yasuniensis Torres-Carvajal, Sandoval & Paucar, 2024

Uwagi

↑ Nie Lacertus mabouya Lacèpede, 1788.
↑ Nomen nudum.

Przypisy

↑ Mabuya, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ L.J.F.J. Fitzinger: Neue classification der reptilien nach ihren natürlichen verwandtschaften: nebst einer verwandtschafts-tafel und einem verzeichnisse der reptilien-sammlung des K. K. zoologischen museum’s zu Wien. Wien: J. G. Heubner, 1826, s. 23, 52. (niem.).
↑ C.S. Rafinesque: Analyse de la nature, or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815, s. 76. (fr.).
↑ Cuvier 1829 ↓, s. 62.
↑ Cuvier 1829 ↓, s. 64.
↑ A.M.C. Duméril & G. Bibron: Erpétologie générale, ou, Histoire naturelle complète des reptiles. T. 5. Paris: Roret, 1839, s. 663, 671, 677, 693. (fr.).
1 2 Hedges i Conn 2012 ↓, s. 215.
1 2 3 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Mabuya. The Reptile Database. [dostęp 2025-07-27]. (ang.).
↑ R.R. Midtgaard R.R., Genus Mabuya, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-07-27] (ang.).
1 2 R.R. Midtgaard R.R., Genus Varzea, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-07-27] (ang.).
↑ Hedges i Conn 2012 ↓, s. 86.
↑ Hedges i Conn 2012 ↓, s. 119.
↑ P. Mausfeld, A. Schmitz, W. Böhme, B. Misof, D. Vrcibradic & C.F.D. Rocha. Phylogenetic Affinities of Mabuya atlantica Schmidt, 1945, Endemic to the Atlantic Ocean Archipelago of Fernando de Noronha (Brazil): Necessity of Partitioning the Genus Mabuya Fitzinger, 1826 (Scincidae: Lygosominae). „Zoologischer Anzeiger - A Journal of Comparative Zoology”. 241 (3), s. 281-293, 2002. DOI: 10.1078/0044-5231-00081. (ang.).
↑ A.M. Bauer. On the identity of Lacerta punctata Linnaeus 1758, the type species of the genus Euprepis Wagler 1830, and the generic assignment of Afro-Malagasy skinks. „African Journal of Herpetology”. 52 (1), s. 1–7, 2003. DOI: 10.1080/21564574.2003.9635472. (ang.).
↑ Hedges i Conn 2012 ↓, s. 87–116.

Bibliografia

G. Cuvier: Le règne animal distribué d’après son organisation, pour servir de base à l’histoire naturelle des animaux et d’introduction à l’anatomie comparée. Wyd. 2. T. 2. Paris: Chez Déterville, 1829, s. i–xvi, 1–406. (fr.).
S.B. Hedges & C.E. Conn. A new skink fauna from Caribbean islands (Squamata, Mabuyidae, Mabuyinae). „Zootaxa”. 3288, s. 1–244, 2012. (ang.).

[a-3] Nie Lacertus mabouya Lacèpede, 1788.

[b-4] Nomen nudum.

[itis-1] Mabuya, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Fitzinger-2] L.J.F.J. Fitzinger: Neue classification der reptilien nach ihren natürlichen verwandtschaften: nebst einer verwandtschafts-tafel und einem verzeichnisse der reptilien-sammlung des K. K. zoologischen museum’s zu Wien. Wien: J. G. Heubner, 1826, s. 23, 52. (niem.).

[Rafinesque-5] C.S. Rafinesque: Analyse de la nature, or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815, s. 76. (fr.).

[CITEREFCuvier1829[https://www.biodiversitylibrary.org/item/99171#page/84/mode/1up_62]-6] Cuvier 1829 ↓, s. 62.

[CITEREFCuvier1829[https://www.biodiversitylibrary.org/item/99171#page/86/mode/1up_64]-7] Cuvier 1829 ↓, s. 64.

[Duméril&Bibron-8] A.M.C. Duméril & G. Bibron: Erpétologie générale, ou, Histoire naturelle complète des reptiles. T. 5. Paris: Roret, 1839, s. 663, 671, 677, 693. (fr.).

[CITEREFHedgesConn2012215-9] 1 2 Hedges i Conn 2012 ↓, s. 215.

[Uetz&Hallermann-10] 1 2 3 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Mabuya. The Reptile Database. [dostęp 2025-07-27]. (ang.).

[repfocus-11] R.R. Midtgaard R.R., Genus Mabuya, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-07-27] (ang.).

[repfocus2-12] 1 2 R.R. Midtgaard R.R., Genus Varzea, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-07-27] (ang.).

[CITEREFHedgesConn201286-13] Hedges i Conn 2012 ↓, s. 86.

[CITEREFHedgesConn2012119-14] Hedges i Conn 2012 ↓, s. 119.

[15] P. Mausfeld, A. Schmitz, W. Böhme, B. Misof, D. Vrcibradic & C.F.D. Rocha. Phylogenetic Affinities of Mabuya atlantica Schmidt, 1945, Endemic to the Atlantic Ocean Archipelago of Fernando de Noronha (Brazil): Necessity of Partitioning the Genus Mabuya Fitzinger, 1826 (Scincidae: Lygosominae). „Zoologischer Anzeiger - A Journal of Comparative Zoology”. 241 (3), s. 281-293, 2002. DOI: 10.1078/0044-5231-00081. (ang.).

[16] A.M. Bauer. On the identity of Lacerta punctata Linnaeus 1758, the type species of the genus Euprepis Wagler 1830, and the generic assignment of Afro-Malagasy skinks. „African Journal of Herpetology”. 52 (1), s. 1–7, 2003. DOI: 10.1080/21564574.2003.9635472. (ang.).

[CITEREFHedgesConn201287–116-17] Hedges i Conn 2012 ↓, s. 87–116.

[1]

[2]

[a]

[b]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]