Maciej Nawacki

Maciej Nawacki (ur. 20 grudnia 1975 w Olsztynie^[1]) – polski prawnik, sędzia, doktor nauk prawnych, od 2018 członek Krajowej Rady Sądownictwa (tzw. neo-KRS, organu ukształtowanego w kwestionowanym prawnie trybie)^[2].

W 1999 ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu^[3].

Do pełnienia urzędu sędziowskiego w Sądzie Rejonowym w Olsztynie powołany w 2007, wcześniej od 2005 r. orzekał w Sądzie Rejonowym w Szczytnie. 19 grudnia 2017 został powołany do pełnienia funkcji prezesa Sądu Rejonowego w Olsztynie przez Ministra Sprawiedliwości Zbigniewa Ziobrę na czteroletnią kadencję^[4]. 20 grudnia 2021 został powołany na drugą kadencję^[5].

W lutym 2014 obronił rozprawę doktorską pt. Wyzysk. Studium karnomaterialne i kryminologiczne na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Obecnie jest tam adiunktem Katedry Prawnej Ochrony Państwa. Specjalizuje się w prawie karnym, gospodarczym oraz zarządzaniu kryzysowym^[6][7].

W marcu 2018 został wybrany przez Sejm RP w skład Krajowej Rady Sądownictwa na czteroletnią kadencję, a w maju 2022 został wybrany na drugą kadencję^[8]. Rada, w której zasiada Nawacki, jest określana jako neo-KRS z powodu wadliwego trybu wyboru jej sędziowskich członków. Wyboru 15 sędziów dokonał Sejm VIII, a następnie IX kadencji, na podstawie nowelizacji ustawy o KRS z 8 grudnia 2017, która przeniosła kompetencję wyboru z samych sędziów na władzę ustawodawczą, łamiąc historyczną praktykę ustrojową oraz wiążącą wykładnię Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2007 (wyrok ten stanowi, że sędziów-członków KRS muszą wybierać sami sędziowie)^[9]. Nowelizacja z 2017, oparta została na kwestionowanym wyroku TK z 20 czerwca 2017, wydanym z udziałem dwóch tzw. sędziów-dublerów, który podważył linię orzeczniczą z 2007 i dopuścił wybór sędziów-członków KRS przez dowolny inny podmiot^[10]. Sąd Najwyższy orzekł w postanowieniu z 19 września 2018, że ze względu na udział osób nieuprawnionych w wydaniu wyroku z 2017 oraz brak zmiany Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, stan prawny wynikający wyroku TK z 2007 nie uległ zmianie i nadal obowiązuje zasada wyboru sędziów do KRS przez samych sędziów^[11]. W efekcie, powszechnie uznaje się, że Rada ukonstytuowana w 2018 powstała niezgodnie z Konstytucją RP^[12].

Niezależnie od ogólnej wadliwości konstytucyjnej neo-KRS, mandat Macieja Nawackiego w kadencji 2018–2022 jest uznawany za „podwójnie bezprawny” ze względu na uchybienia proceduralne przy zgłaszaniu jego kandydatury. Choć jako kandydat przedłożył Marszałkowi Sejmu 28 podpisów poparcia od sędziów (ustawa wymagała zebrania 25 podpisów), media ujawniły, że Nawacki sam poparł swoją kandydaturę, podpisując się na własnej liście poparcia, a także, że czterech sędziów wycofało swoje poparcie dla Nawackiego przed przedłożeniem list poparcia Marszałkowi Sejmu, co oznacza, że faktycznie dysponował jedynie 24 podpisami (wliczając podpis, który złożył sam na siebie). Z powodu braku wymaganej liczby podpisów, Nawacki nie spełnił ustawowych wymogów formalnych, co czyniło jego wybór w 2018 nielegalnym nawet na gruncie przepisów uchwalonych przez Sejm VIII kadencji. Ponieważ Sejm wybierał wszystkich 15 sędziów-członków Rady w jednym, blokowym głosowaniu, brak wymaganej liczby podpisów pod jedną kandydaturą skutkował wadliwością wyboru całej Rady uformowanej w 2018. Sam Nawacki odpierał te zarzuty, twierdząc, że ustawa nie przewidywała procedury wycofania raz udzielonego poparcia^[13][14].

W listopadzie 2019, jako prezes Sądu Rejonowego w Olsztynie, zarządził natychmiastową przerwę w czynnościach orzeczniczych sędziego Pawła Juszczyszyna, który zażądał od Szefowej Kancelarii Sejmu przedłożenia list poparcia sędziów-kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa^[15]. Decyzja ta została początkowo uchylona przez Izbę Dyscyplinarną Sądu Najwyższego, jednakże w II instancji Izba Dyscyplinarna, po rozpatrzeniu zażalenia rzecznika dyscyplinarnego Przemysława Radzika, orzekła o zawieszeniu Juszczyszyna na czas postępowania dyscyplinarnego^[16]. Mimo wątpliwości co do statusu Izby Dyscyplinarnej prezes Nawacki wydał „zarządzenie techniczne”, na podstawie którego odebrał sprawy Juszczyszynowi, nakazał zwrot akt i zablokował mu dostęp do systemów informatycznych sądu^[17], przy czym wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 6 października 2022 powyższe działania zostały uznane za złamanie art. 6, 8 oraz 18 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka^[18][19][20]. 7 lutego 2020 podczas zgromadzenia sędziów Sądu Rejonowego w Olsztynie podarł przed kamerami zgłoszony przez sędziów projekt uchwały, zawierającej apel o nieutrudnianie czynności służbowych Juszczyszynowi^[21].

W marcu 2024 Nawacki został odwołany ze stanowiska prezesa Sądu Rejonowego w Olsztynie. Minister sprawiedliwości Adam Bodnar uzasadnił wniosek o odwołanie nadużywaniem przez niego władzy jako prezesa Sądu Rejonowego w Olsztynie wobec sędziego Pawła Juszczyszyna, który wystąpił o ujawnienie list poparcia sędziów, członków Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej ustawą z 8 grudnia 2017 r., a także konsekwentną odmową dopuszczenia Pawła Juszczyszyna do pełnienia funkcji sędziego, pomimo podlegających wykonaniu orzeczeń sądów o zabezpieczeniu roszczenia, a następnie o ustaleniu, że sędziemu Pawłowi Juszczyszynowi przysługują wszelkie prawa i obowiązki służbowe wynikające z powołania do pełnienia urzędu sędziego. Jako kolejny argument Bodnar wskazał jego drugą kadencję jako członka Krajowej Rady Sądownictwa, która „nastąpiła w sytuacji, w której – co najmniej od 19 listopada 2019 r. (wyrok TSUE w sprawie AK przeciwko Polsce, nadto uchwała połączonych izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r.) wśród sędziów było powszechnie wiadome, że KRS ukształtowana ustawą z 8 grudnia 2017 r. nie spełnia kryteriów niezależności od władzy wykonawczej i ustawodawczej". Za odwołaniem Nawackiego głosowali wszyscy sędziowie z kolegium sądu okręgowego^[22].