Maiestas Carolina
Maiestas Carolina, Codex Carolinus - pierwszy[1] projekt kodyfikacji czeskiego prawa ziemskiego przygotowany w latach 1349-1353 z inicjatywy Karola IV Luksemburskiego.
Pierwsze próby kodyfikacji prawa w Czechach podjął Wacław II, na początku XIV w. Jego zamiarem było uporządkowanie prawa zwyczajowego i połączenie go z prawem rzymskim. Wobec oporu szlachty, próby te nie odniosły one większych sukcesów[2]. Dopiero czterdzieści lat później, Karol Luksemburski powołał (za zgodą baronów) komisję dredakcyjną, która zakończyła prace w 1353. Projekt nosił tytuł Codex Carolinus. Nazwa Maiestas Carolina, pod którą jest powszechnie znany obecnie została mu nadana w 1617, kiedy to kodeks został ponownie odkryty i opublikowany[3].
Prawo to pozostawało pod wpływem sycylijskiej Liber Augustalis (1231) Fryderyka II. Było zebraniem i uporządkowaniem obowiązującego prawa i zwyczajów, lecz także zawierało regulacje pochodzące z prawa rzymskiego i kanonicznego[4][2]. Językiem kodeksu była łacina, w którą starano się wpasować czeskie instytucje prawa zwyczajowego[5].
Maiestas Carolina złożona była z 127 rozdziałów. Obejmowałą całośc prawa ziemskiego politycznego (prawo państwowe i administracyjne) oraz sądowego (prawo prywatne, karne, procesowe[6]. Regulowała sytuację prawną monarchy, organizację administracyjną państwa, częściowo kwestie religijne (np. procesy o herezję), rejestry ziemskie, prawo rodzinne, formy własności, prawo karne[5].
Kodeks wprowadzał zasadę, wedle której sądy stosowałyby jedynie prawo zawarte w tym zbiorze. Sędziowie mieli być od jej wprowadzenia związani wyłącznie prawem spisanym, i to zawartym w Carolinie[4]. Na jej podstawie odpowiedzialność mogli ponosić wyłącznie urzędnicy, a nie sam monarcha. Znosiła dziedziczność urzędów[7]. W prawie karnym, Carolina przedkładała kary pieniężne nad karami cielesnymi. Ograniczała też jurysdykcję szlachty nad jej poddanymi[5]
Prawo wzmacniało władzę króla i spotkało się z oporem szlachty i z tego powodu, nie stało się formalnie aktem obowiązującym. Karol IV musiał przysiąść, że projekt prawa został spalony[5]. Pochodzące z XV w. kopie i przekłady na język czeski pokazują jednak, że Carolna pozostawała w obiegu i była używana w praktyce prawnej[4]
Przypisy
- ↑ Kuklík 2015 ↓, s. 32.
- 1 2 Dziadzio 2011 ↓, s. 99.
- ↑ Kuklík 2015 ↓, s. 32-33.
- 1 2 3 Sójka-Zielińska 2005 ↓, s. 79.
- 1 2 3 4 Kuklík 2015 ↓, s. 33.
- ↑ Sójka-Zielińska 2005 ↓, s. 78.
- ↑ Dziadzio 2011 ↓, s. 100.
Bibliografia
- Andrzej Dziadzio, Powszechna historia prawa, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, ISBN 978-83-01-15568-1.
- Jan Kuklík, Czech Law in Historical Context, Prague: Karolinum, 2015.
- Katarzyna Sójka-Zielińska, Historia prawa, Warszawa: LexisNexis, 2005, ISBN 83-7334-393-8.