Maksym Wyznawca

Święty
Maksym Wyznawca

Moschion

wyznawca święty mnich
Mozaika przedstawiająca Maksyma (X wiek)
Data i miejsce urodzenia	ok. 580 Konstantynopol
Data i miejsce śmierci	13 sierpnia 662 niedaleko Batumi
Czczony przez	Kościół katolicki Cerkiew prawosławną
Wspomnienie	13 sierpnia (kat.) 3 lutego i 26 sierpnia (praw. według kal. greg.)

Maksym Wyznawca, właśc. Moschion, (gr. Μάξιμος Ομολογητής, cs. Prepodobnyj Maksim Ispowiednik; ur. ok. 580 w Konstantynopolu, zm. 13 sierpnia 662 niedaleko Batumi) – teolog grecki, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.

Urodził się około 580 roku w Konstantynopolu we wpływowej rodzinie^[1.1][2]. Otrzymał bardzo dobre wykształcenie, a następnie pracował na dworze cesarza Herakliusza^[1.2]. W pewnym momencie wstąpił do klasztoru w Chryzopolu, a następnie w Kyzikos^[1.2]. W 626 roku opuścił klasztor i udał się do Afryki, obawiając się agresji wojsk perskich^[1.2]. Sześć lat później znalazł się w Kartaginie, gdzie poznał Sofroniusza I, którego później wspierał w Aleksandrii w zwalczaniu herezji^[1.2]. W 645 roku dyskutował z Pyrrusem I, co spowodowało jego krótkotrwałe nawrócenie, skutkiem czego synody afrykańskie potępiły monoteletyzm^[1.2]. Cztery lata później przygotował synod laterański, który potwierdził potępienie monoteletyzmu i edyktów „Ethesis” i „Typos”^[1.2]. W wyniku ustaleń soboru na rozkaz cesarza Konstansa II, Maksym wraz z papieżem Marcinem I zostali wydaleni do Konstantynopola, gdzie oskarżono ich o zdradę stanu^[1.2][2]. Zostali zesłani do Bizji, gdzie Maksym nie wyparł się credo, przez co zyskał przydomek „wyznawca”^[1.2]. Następnie zesłano go do Perbera, gdzie obcięto mu język i rękę^[1.2]. Ponownie zesłano go do Lazyki^[1.2]. Zmarł 13 sierpnia 662 roku niedaleko Batumi^[1.2][3].

Istnieje także druga wersja jego życiorysu (syryjska, w przeciwieństwie do pierwszej – greckiej), według której Maksym miał się urodzić w Palestynie, jako syn Samarytanina i perskiej niewolnicy^[1.3]. Na chrzcie miał otrzymać imię Moschios, a po śmierci rodziców wstąpił do klasztoru^[1.1]. Zetknął się tam z nauką Orygenesa, którą propagował i przekonał do niej Sofroniusza^[1.3]. Wersja ta jest mniej prawdopodobna^[1.2].

W traktatach dogmatyczno-polemicznych skupiał się na chrystologii, zwalczając monoteletyzm, monoenergizm i monofizytyzm^[1.2]. Podkreślał w nich dwoistość woli Jezusa i opisywał dzieje świata którym celem był wcielenie i przebóstwienie ludzi^[1.2]. Ponadto był zwolennikiem łagodnej apokatastazy, prymatu papieskiego i teorii o Trójcy Świętej^[1.2]. Główne dzieła z tego zakresu to: „Pytania i odpowiedzi”, „Pierwsze wątpliwości do Jana”, „Drugie wątpliwości do Tomasza”, „Opuscula theologica”, „Przeciw tym, którzy mówią, że należy twierdzić, że w Chrystusie jest jedno działanie”, „O dwóch wolach jednego Chrystusa”, „Dyskusja z Pyrrusem” i „Tom do kapłana Marynusa”^[1.2].

W traktatach ascetycznych również podkreślał mistyczną rolę wcielenia, a Jezusa stawiał za wzór i cel^[1.4]. Podkreślał rolę cnót teologalnych, zwłaszcza miłości^[1.4]. Najważniejsze dzieła ascetyczne to: „Centurie o miłości”, „Księga ascetyczna” i „Rozdziały gnostyczne”^[1.4].

Ponadto Maksym tworzył utwory liturgiczne („Mistatogia”), w których tłumaczył symbolikę budynków sakralnych i liturgii bizantyńskiej oraz biblijne („Problemy do Talasjusza”, „Pytania do Teopempta”)^[1.4]. Był także autorem najstarszego, zachowanego żywotu Maryi^[1.5]. Pisał również listy oraz komentarze do dzieł pisarzy kościelnych, np.: „Scholia do Dionizego Ps-Areopagity” czy „Wyjaśnienia do Grzegorza z Nazjanzu” i Dionizego psedu-Areopagity”^[1.5].

Jego twórczość wywarła wpływ na Eutymiusza Zygabena, Symeona Nowego Teologa czy Grzegorza Palamasa^[1.4].

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 13 sierpnia^[2].

W Cerkwi prawosławnej święty cieszy się powszechną czcią, która wspomina świętego dwukrotnie^[3]:

• 21 stycznia/3 lutego^[a], tj. 3 lutego według kalendarza gregoriańskiego (rocznica śmierci),
• 13/26 sierpnia, tj. 26 sierpnia (rocznica przeniesienia relikwii w 662).

W ikonografii święty przedstawiany jest jako stary człowiek o surowym wyrazie twarzy. Ma długą, w niektórych wyobrażeniach sięgająca pasa, rozdwajającą się u końca, siwą brodę i łysinę czołową. Prawą dłonią błogosławi, bądź trzyma w niej krzyż. W lewej dzierży zwój z napisem: „Cześć oddaję, śpiewam i wielbię Ojca i Syna, i Świętego Ducha”^[3].

• kult świętych
• modlitwa za wstawiennictwem świętego
• święci i błogosławieni Kościoła katolickiego
• święci prawosławni

• Święty mnich Maksym Wyznawca – kalendarz prawosławny według liturgii kalendarza juliańskiego (ros.)
• Marek Jankowiak, Phil Booth, A New Date-List of the Works of Maximus the Confessor