Manuel Goded
![]() | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1900–1936 |
| Siły zbrojne | |
| Główne wojny i bitwy | |
Manuel Goded Llopis (ur. 15 października 1882 w San Juan, zm. 12 sierpnia 1936 w Barcelonie) – hiszpański generał pochodzenia portorykańskiego.
W czasie wojny o Rif przeprowadził błyskotliwy jak na tamte czasy desant morski w bitwie o Alhucemas. Później był jedną z kluczowych postaci w lipcowym puczu przeciwko Republice Hiszpańskiej w 1936 roku. Po nieudanej próbie wywołania powstania w Barcelonie został schwytany i stracony przez rząd republikański.
Życiorys
Wczesne lata
Urodził się w San Juan, stolicy Portoryko, będącej wówczas kolonią hiszpańską. Tam zdobył wykształcenie podstawowe i średnie. Jego rodzina przeniosła się do Hiszpanii po tym, jak Portoryko stało się własnością Stanów Zjednoczonych na mocy traktatu paryskiego z 1898 roku, który zakończył wojnę amerykańsko-hiszpańską. W Hiszpanii został przyjęty do Akademii Piechoty[1].
Wojna w Rifie
Ukończył akademię, po czym piastował różne stanowiska. W 1907 roku, mając 25 lat, dosłużył się stopnia kapitana. W 1919 roku w hiszpańskim Maroku wybuchł bunt przeciwko hiszpańskim rządom kolonialnym. Przywódcą rebeliantów w wojnie o Rif był Abd al-Karim[2]. Riffianie, jak nazwano rebeliantów, zniszczyli armię hiszpańskiego generała Manuela Fernándeza Silvestre’a w bitwie pod Annual w 1921 roku i byli gotowi do ataku na hiszpańską enklawę Melillę. Generałowie José Millán-Astray i Francisco Franco, którzy założyli Hiszpańską Legię Cudzoziemską, utrzymywali teraz główny ciężar walki z Riffianami[3].
W 1925 roku Goded poprowadził desant morski w zatoce Alhucemas (obecnie Al-Husajma) w bitwie znanej jako bitwa o Alhucemas. Uważa się ją za początek końca rebelii w Riffie. W 1927 roku rebelia dobiegła końca, a Hiszpania odzyskała utracone terytorium. Goded został awansowany do stopnia generała brygady i wkrótce został mianowany szefem sztabu hiszpańskiej Armii Afryki[1].
Dyktatura i Druga Republika
Goded początkowo wspierał prawicową dyktaturę Miguela Primo de Rivery, ustanowioną w 1923 roku za zgodą króla Alfonsa XIII. Jednak ostatecznie krytyka rządu ze strony Godeda doprowadziła do jego usunięcia ze stanowiska[4].
Goded współpracował w próbie zamachu stanu w 1932 roku, po czym został zmuszony do odejścia z wojska, ale poproszono go o powrót do służby w 1934 roku, aby wziąć udział w działaniach przeciwko powstaniu w Asturii[5].
W maju 1936 roku Manuel Azaña został drugim i ostatnim prezydentem Drugiej Republiki Hiszpańskiej. Goded został mianowany szefem sztabu Armii Centralnej, ale ponownie odwołano go ze stanowiska po konflikcie z rządem. Kiedy prawicowi oficerowie podejrzani o spiskowanie przeciwko rządowi zostali przeniesieni, Goded został zesłany na odległe i mało znaczące stanowisko na Balearach[6].
Bunt i egzekucja
Kiedy prawicowi generałowie zbuntowali się przeciwko rządowi Frontu Ludowego w lipcu 1936 roku, Goded bezskutecznie dowodził wojskami w stolicy Katalonii, Barcelonie, po przejęciu kontroli nad Majorką i Ibizą. Katalonia, będąca jednym z najbardziej uprzemysłowionych regionów Hiszpanii, była bastionem zorganizowanej lewicy, a lokalne operacje Godeda zakończyły się niepowodzeniem. Generał został schwytany przez siły rządowe 11 sierpnia i był przetrzymywany na statku więziennym „Urugwaj”[7]. Został osądzony przez republikański sąd wojskowy za zdradę stanu i zmuszony do wydania przez radio rozkazu kapitulacji swoim pozostałym walczącym żołnierzom. Goded został skazany na karę śmierci przez rozstrzelanie[8]. Został stracony następnego dnia na zamku Montjuïc w Barcelonie[9].
Śmierć Godeda nie tylko doprowadziła do unicestwienia nacjonalistycznej rewolty w Barcelonie i całej Katalonii, ale także usunęła jednego z głównych rywali osobistych i politycznych ostatecznego przywódcy ruchu, Francisco Franco[10].
Przypisy
- 1 2 Goded Llopis, Manuel. arteHistoria. [dostęp 2025-08-16]. (hiszp.).
- ↑ 1893-1927: Campaigns in the Rif. balagan.org.uk. [dostęp 2025-08-16]. (ang.).
- ↑ Alvarez 1999 ↓, s. 79.
- ↑ Robinson 1970 ↓, s. 28.
- ↑ Pedro 2009 ↓.
- ↑ Manuel Azaña Díaz es. [dostęp 2025-08-16]. (hiszp.).
- ↑ Spanish rebel leader who awaits trial. The New York Times, 11.08.1936. s. 3. (ang.).
- ↑ El Alzamiento del 18 de Julio en las capitales. generalisimofranco.com. [dostęp 2025-08-16]. (hiszp.).
- ↑ Manuel Goded. Biografías del Bando Nacional. [dostęp 2025-08-16]. (hiszp.).
- ↑ Payne 1987 ↓, s. 101.
Bibliografia
- Jose Alvarez. Between Gallipoli and D-Day: Alhucemas, 1925. „The Journal of Military History”. 63 (1), s. 75-98, styczeń 1999. (ang.).
- Stanley G. Payne: The Franco Regime, 1936–1975. Madison: University of Wisconsin, 1987. ISBN 978-0299110741. (ang.).
- Oliver Olmo Pedro. La suerte del general Goded. Cultura punitiva y cultura de guerra en la revolución española de 1936. „Jerónimo Zurita”. 84, s. 42, 2009. ISSN 0044-5517. (hiszp.).
- Richard Robinson: The Origins of Franco’s Spain – The Right, the Republic and Revolution, 1931–1936. Pittsburgh: University of Pittsburgh Press, 1970. ISBN 978-0715358139. (ang.).
