Marabut jawajski

Marabut jawajski
Leptoptilos javanicus[1]
(Horsfield, 1821)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

bocianowe

Rodzina

bociany

Rodzaj

Leptoptilos

Gatunek

marabut jawajski

Synonimy
  • Ciconia Javanica Horsfield, 1821[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]

Marabut jawajski[4] (Leptoptilos javanicus) – gatunek dużego ptaka z rodziny bocianów (Ciconiidae). Występuje w południowej i południowo-wschodniej Azji. Bliski zagrożenia wyginięciem.

Taksonomia

Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1821 roku amerykański przyrodnik Thomas Horsfield, nadając mu nazwę Ciconia Javanica[2]. Holotyp pochodził z Jawy[5].

Gatunek monotypowy[5][6][7].

Etymologia

  • Leptoptilos: gr. λεπτος leptos „delikatny”; πτιλον ptilon „pióro”[8].
  • javanicus: Jawa, Indonezja[9].

Zasięg występowania

Marabut jawajski występuje w Nepalu, Indiach i Sri Lance do południowej Chińskiej Republiki Ludowej (gdzie prawdopodobnie jest wymarły), Indochin, Wielkich Wysp Sundajskich i Bali[5][6][10].

Morfologia

Marabut jawajski w locie

Długość ciała 110–120 cm[5][10], rozpiętość skrzydeł 2,1 m[11]; masa ciała 4000–5230 g[5]. Jego grzbiet jest czarny, a brzuch biały. Głowę ma podobną do sępa, z długim i grubym dziobem. U ptaków dorosłych twarz jest czerwonawa, a szyja żółta, osobniki młodociane mają brązowawą głowę i białą szyję[12].

Ekologia

Zamieszkuje różnego rodzaju tereny podmokłe naturalne lub zmodyfikowane przez człowieka, zarówno otwarte, jak i zalesione. Populacje na wybrzeżach często spotykane w namorzynach lub na równiach pływowych[3].

W skład pożywienia tego zwierzęcia wchodzą jaszczurki, gryzonie, żaby, owady[11], ryby, skorupiaki i padlina[5].

Gniazduje kolonijnie na dużych drzewach; historycznie odnotowywano też gniazda na klifach[3]. Gniazdo to duża konstrukcja z gałązek, szeroka na około 1,5 m i o głębokości około 1,2 m[5]. W zniesieniu 2–4 jaja, najczęściej 3[5].

Status zagrożenia

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2023 roku klasyfikuje marabuta jawajskiego jako gatunek bliski zagrożenia (Near Threatened – NT). Wcześniej, od 1994 roku był uznawany za gatunek narażony na wyginięcie (Vulnerable – VU). Trend liczebności populacji jest spadkowy i szacuje się ją na 5000–15 000 dorosłych osobników[3].

Przypisy

  1. ↑ Leptoptilos javanicus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 1 2 T. Horsfield. Systematic Arrangement and Description of Birds from the Island of Java. „Transactions of the Linnean Society of London”. 13, s. 188, 1821. (ang. • łac.).
  3. 1 2 3 4 BirdLife International, Leptoptilos javanicus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2023, wersja 2026-1 [dostęp 2026-08-02] (ang.).
  4. ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Ciconiidae Sundevall, 1836 - bociany - Storks (Wersja: 2026-02-15). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-02].
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 A. Elliott, E.F.J. Garcia & P.F.D. Boesman: Lesser Adjutant (Leptoptilos javanicus). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (redaktorzy): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2022. DOI: 10.2173/bow.lesadj1.01. [dostęp 2022-07-07]. (ang.). Publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana rejestracja, też płatna, lub wykupienie subskrypcji
  6. 1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-08-02] (ang.).
  7. ↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
  8. ↑ Leptoptilos, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-07-07] (ang.).
  9. ↑ javanicus, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-07-07] (ang.).
  10. 1 2 del Hoyo, J., Elliott, A. & Sargatal, J. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 1. Ostrich to Ducks, Barcelona: Lynx Edicions, 1992, s. 464, ISBN 84-87334-10-5.
  11. 1 2 Lesser Adjutant. Betelnut Jeep Tours, 2007. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-09-18)].
  12. ↑ Lesser Adjutant Leptoptilos javanicus. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2022-07-09]. (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.