Marcin Szarski
![]() | |
| Data i miejsce urodzenia |
10 kwietnia 1868 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
16 grudnia 1941 |
| Senator III kadencji (II RP) | |
| Okres |
od 16 stycznia 1930 |
| Przynależność polityczna | |
| Odznaczenia | |
Marcin August Szarski, pierw. Marcin Feintuch[1][2][3] (ur. 10 kwietnia 1868 w Krakowie, zm. 16 grudnia 1941 w Tel Awiwie) – polski prawnik z tytułem doktora, ekonomista, bankowiec, działacz gospodarczy, publicysta, polityk, senator II Rzeczypospolitej I, II i III kadencji w latach 1922–1935.
Życiorys
Wywodził się z mieszczańskiej rodziny bogatych kupców żydowskich. Protoplastą rodu był Marcin Feintuch, właściciel firmy spedycyjnej, którego synowie Leon (od 1882 nosił nazwisko Zawiejski, ojciec Jana Zawiejskiego) i Stanisław (od 1894 nosił nazwisko Szarski, ojciec Marcina) również zajmowali się działalnością handlową. W 1846 rodzina Feintuchów ochrzciła się w ewangelickim kościele św. Marcina w Krakowie. Później dokonali konwersji na katolicyzm[4]. Syn Stanisława (1826–1898), kupca, bankiera i radnego Krakowa oraz Józefy z Rosenzweigów (1832–1898)[5]. Jego rodzeństwem byli: Stefania (zm. 1921), Roman, Henryk (1855–1921), prawnik, kupiec, wiceprezydent Krakowa, Joanna (ur. 1858), Zofia (1868–1940).
Uczył się w C. K. III Gimnazjum w Krakowie, gdzie zdał egzamin dojrzałości w 1884[6][5]. W latach 1884-1888 studiował prawo na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie w 1888 uzyskał absolutorium, a w 1889 stopień naukowy doktora praw[5]. W okresie zaboru austriackiego w ramach autonomii galicyjskiej pełnił funkcję urzędnika w instytucjach skarbowych (1891–1910). Pracował w C. K. Prokuratorii Skarbu i od 1903 przez osiem lat w C. K. Ministerstwie Skarbu w randze radcy. W 1910 został dyrektorem (1910–1926) a następnie prezesem (1926–1933) Banku Przemysłowego we Lwowie. Sprawował stanowiska prezesa Rady Banku Polskiego we Lwowie, Związku Banków w Polsce, Giełdy Pieniężnej i Towarowej we Lwowie, Polsko-Francuskiej Izby Handlowej, Izby Przemysłowo-Handlowej we Lwowie[7][8].
Uzyskał mandat senatora Senatu RP I kadencji (1922–1927) (z ramienia Chrześcijańskiego Związku Jedności Narodowej), II kadencji (1928–1930) i III kadencji (1930–1935) (z ramienia Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem). 12 lipca 1927 został wybrany członkiem komisji rozjemczej Giełdy Pieniężnej we Lwowie[9].
Był członkiem Rady Centralnego Związku Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów w 1920[10]. Od 1928 był konsulem honorowym Belgii na obszar województw lwowskiego, stanisławowskiego i tarnopolskiego[11][12]. Pod koniec 1933 został był przewodniczącym komitetu organizacyjnego Polsko-Jugosłowiańskiej Izby Handlowej[13].
Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę oraz nastaniu okupacji sowieckiej posiadając paszport dyplomatyczny wyjechał wraz z żoną do Palestyny. Zmarł 16 grudnia 1941 w Tel Awiwie, gdzie przebywał z zamiarem przedostania się do Stanów Zjednoczonych. Został pochowany tamże na cmentarzu katolickim.
Od 1894 także on nosił nazwisko Szarski[5]. Jego żoną została Olga Emilia z domu Budwińska (ur. 1875–1955). Ich synami byli Andrzej (1899–1972), prawnik i bankowiec i Kazimierz (1904–1960), zoolog, profesor i rektor Uniwersytetu Wrocławskiego.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1937)[14][15]
- Kawaler Orderu Legii Honorowej (Francja)
- Kawaler Orderu Franciszka Józefa (Austro-Węgry, 1901)[16]
Przypisy
- ↑ https://www.geni.com/people/baron-Marcin-Szarski-h-w%C5%82/6000000022405853275
- ↑ https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/c26d5fb0-9252-449d-879b-22490c3ea792/content
- ↑ https://ics.uci.edu/~dhirschb/genealogy/Krakow/Families/Feintuch.html
- ↑ Henryk Szarski: Jak rodzina Feintuchów przeszła na chrześcijaństwo. Wspomnienia. szarski.info. [dostęp 2017-01-26].
- 1 2 3 4 Corpus Studiosorum Universitatis Iagellonicae 1850/51–1917/18. T. III: E–J. Kraków: Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2006, s. 76-77. ISBN 83-88737-38-4.
- ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. III Gimnazyum w Krakowie za rok szkolny 1884. Kraków: 1884, s. 68. [dostęp 2026-04-25].
- ↑ Otwarcie XVIII. Targów Wschodnich. „Gazeta Lwowska”. Nr 200, s. 1, 4 września 1938.
- ↑ Kooptacja 4 radców do Izby Przem.-Handlowej we Lwowie. „Wiadomości Gospodarcze Izby Przemysłowo-Handlowej we Lwowie”. Nr 7, s. 86, 5 kwietnia 1937. Izba Przemysłowo-Handlowa we Lwowie.
- ↑ Komunikat Biura Giełdy Pieniężnej. „Gazeta Lwowska”. Nr 158, s. 4, 14 lipca 1927.
- ↑ Przegląd Gospodarczy : organ Centralnego Związku Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów. 1920, z. 1, s. 20.
- ↑ Rocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1938, Warszawa 1938, s. 280.
- ↑ Komunikaty. „Dziennik Urzędowy Województwa Lwowskiego”. Nr 3, s. 2, 15 lipca 1928.
- ↑ Przed utworzeniem we Lwowie Polsko-Jugosłowiańskiej Izby Handlowej. „Codzienna Gazeta Handlowa”. Nr 295, s. 3, 29 grudnia 1933.
- ↑ M.P. z 1937 r. Nr 260, poz. 410 (ISAP) „za zasługi na polu pracy zawodowej”.
- ↑ Odznaczenia w dniu Święta Niepodległości. „Gazeta Lwowska”. Nr 258, s. 3, 13 listopada 1937.
- ↑ Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1918. Wiedeń: 1918, s. 191.
Bibliografia
- Dyrektor Banku przemysłowego. „Nowości Illustrowane”. Nr 24, s. 3-4, 11 czerwca 1910.
- Nasz czołowy kandydat z Listy Nr. 1 Marcin Szarski. „Echo Karpackie”. Nr 10, s. 1, 11 marca 1928.
- Wojciech Morawski: Słownik Historyczny Bankowości Polskiej do 1939 roku, Muza SA Warszawa 1998, 208 s.
- Marcin Szarski – profil w bazie Sejmu RP. bs.sejm.gov.pl. [dostęp 2015-03-28].
- Marcin Szarski – profil w bazie Senatu RP. senat.edu.pl. [dostęp 2015-03-28].
- Marcin Szarski - genealogia. genealogia.okiem.pl. [dostęp 2015-03-28].
Linki zewnętrzne
- Publikacje Marcina Szarskiego w bibliotece Polona
