Maria Olech
 | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| profesor nauk biologicznych | |
| Specjalność: lichenologia | |
| Alma Mater | |
| Profesura | |
| Uczelnia | |
Maria Agata Olech (ur. 12 lutego 1941 r. w Nowym Sączu) – polska badaczka Antarktyki, najbardziej znana za pracę nad lichenologią i mykologią Antarktyki i Arktyki[2][3][4][5]. Kierowała XVI wyprawą na Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego[6]. Na przylądku Three Sisters Point znajdują się Wzgórza Olech nazwane na jej cześć[7].
Młodość i edukacja
W 1963 kończyła studia magisterskie na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Jagiellońskiego[3]. Stopień doktora lichenologii uzyskała w Instytucie Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego na podstawie rozprawy „Stosunki lichenologiczne Beskidu Sądeckiego”[3].
Kariera
Olech pracowała nad taksonomią, różnorodnością biologiczną, ekologią, biogeografią i adaptacją grzybów porostowych w górach i regionach polarnych. Badała także zanieczyszczenie metalami ciężkimi i nuklidami promieniotwórczymi, a także pozostały wpływ człowieka na ekosystem Antarktyki. Opisała około 100 nowych glonów, porostów i grzybów[3].
Była asystentem badawczym w Instytucie Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego (1968–1971), gdzie zorganizowała laboratorium i herbarium. W 1971 roku została mianowana adiunktem Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego (1971–1986), po czym awansowała na stanowisko docenta (1986–1992) w tym samym instytucie, w którym organizowała Zakład Badań i Dokumentacji Polarnej.
Profesorem biologii Uniwersytetu Jagiellońskiego została w 1992 roku. Jest kuratorką herbarium Uniwersytetu Jagiellońskiego, przewodniczącą rady redakcyjnej magazynu Polish Polar Research oraz prezeską Zespołu biologii i rozwoju polarnych krajobrazów lądowych Komitetu Badań Polarnych Polskiej Akademii Nauk[3].
Przewodziła Polskiej Stacji Antarktycznej w latach 1991–1993 i ponownie w latach 2005–2006[3]. Była przewodniczącą Zakładu Badań i Dokumentacji Polarnej im. Prof. Zdzisława Czeppego Uniwersytetu Jagiellońskiego (1996–2011)[3]. Brała udział lub przewodziła szeregowi wypraw na Arktykę i Antarktykę[3][4].
Upamiętnienie
Maria Agata Olech jest jedną z bohaterek reportażu Polarniczki. Zdobywczynie podbiegunowego świata[8][9] (wyd. 2021) autorstwa Dagmary Bożek oraz filmu dokumentalnego "Polarniczki" (reż. Kuba Witek, 2023)[10].
Przypisy
- ↑ Prof. dr hab. Maria Olech, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2022-05-30].
- ↑ Z. Mirek, J.J. Wójcicki, Biogramy, „Wiadomości botaniczne”, 37 (3/4), 1993, s. 241 (pol.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 PORTRETY BOTANIKÓW POLSKICH PORTRAITS OF POLISH BOTANISTS [online] [dostęp 2019-01-07] [zarchiwizowane z adresu 2016-08-22].
- 1 2 Polskie twarde babki - Podróże [online].
- ↑ Polish Polar Research [online] [zarchiwizowane z adresu 2016-09-20].
- ↑ Beau Riffenburgh, Encyclopedia of the Antarctic, ISBN 978-0-415-97024-2.
- ↑ Name details, Australian Antarctic Data Centre.
- ↑ Polarniczki Dagmara Bożek - Wydawnictwo Mando.pl [online], Mando.pl [dostęp 2024-09-15] (pol.).
- ↑ „Wyprawa to jest misja” – Maria Agata Olech | Polarniczki [online], 7 października 2021 [dostęp 2024-09-15] (pol.).
- ↑ O filmie - Polarniczki - Film dokumentalny [online], 31 sierpnia 2022 [dostęp 2024-09-15] (pol.).